Wypadek prezydenckiego śmigłowca w Iranie – wypadek lotniczy helikoptera Bell 212, do którego doszło 19 maja 2024 w rejonie Warzaghan w Iranie. Zginęli w nim m.in. prezydent Iranu Ebrahim Ra’isi, minister spraw zagranicznych Hosejn Amir Abdollahijan i gubernator generalny ostanu Azerbejdżan Wschodni Malek Rahmati. Śmigłowiec, który się rozbił, to Bell 212, lecący z granicy azersko-irańskiej do Tebrizu. Był częścią konwoju składającego się z trzech maszyn, wiozących irańskich przedstawicieli z uroczystości otwarcia kompleksu hydroenergetycznego na rzece Araks. Jest to drugi przypadek w historii Iranu, gdy prezydent tego kraju zmarł nienaturalną śmiercią. Pierwszy przypadek miał miejsce 30 sierpnia 1981, w zamachu bombowym na siedzibę premiera Iranu w Teheranie zginęli ówczesny prezydent Iranu Mohammad Ali Radżai i premier Iranu Mohammad Dżawad Bahonar. == Tło == 19 maja 2024 prezydent Iranu Ebrahim Ra’isi przebywał w Azerbejdżanie, aby wraz z prezydentem tego kraju, İlhamem Əliyevem, dokonać uroczystego otwarcia kompleksu hydroelektrycznego Giz Galasi na granicy azersko-irańskiej. Kompleks jest trzecim wspólnym projektem Iranu i Azerbejdżanu nad rzeką Araks. Następnie delegacja z prezydentem Iranu miała zainaugurować budowę rafinerii w Tebrizie. Śmigłowiec Bell 212, o znakach 6-9207 (nr seryjny 35071), został wyprodukowany w 1994 roku dla Kanady, po czym został na początku XXI wieku odkupiony przez Iran z pomocą pośredników i trafił do lotnictwa wojsk lądowych, z przeznaczeniem do transportu VIPów. Był przystosowany tylko do lotów w warunkach widoczności (VFR), a z uwagi na amerykańskie sankcje, utrudniona była właściwa obsługa serwisowa maszyny i szkolenie załogi. W obszarze, przez który śmigłowce miały przelatywać, przewożąc irańską delegację, obowiązywało pomarańczowe ostrzeżenie pogodowe, wydane dzień wcześniej. == Przebieg == Po uroczystościach w Giz Galasi, śmigłowiec przewożący Ra’isiego (wraz z ochroniarzem), ministra spraw zagranicznych Hosejna Amira Abdollahijana, gubernatora generalnego Azerbejdżanu Wschodniego Maleka Rahmatiego i przedstawiciela najwyższego przywódcy w Azerbejdżanie Wschodnim Mohammada Alego Ale-Haszema odleciał z dwoma innymi śmigłowcami w konwoju w kierunku Tebrizu. Śmigłowiec z Ra’isim rozbił się około godziny 13:30 czasu lokalnego. Około półtorej minuty wcześniej kontaktował się z innymi śmigłowcami, po czym utracono z nim łączność. Według doniesień, maszyna wykonała „twarde lądowanie”, w wyniku którego spłonęła. Ostatni raz łączność z nią uzyskano w okolicy kopalni miedzi w północno-zachodnim Iranie. Według agencji Tasnim, z pokładu udało się wykonać telefon alarmowy, co zwiększało nadzieję na odnalezienie pasażerów żywych. Pozostałe dwa śmigłowce z konwoju dotarły do Tebrizu bezpiecznie. Według niektórych doniesień, telefon odbierał przez pewien czas Ale Haszem, lecz nie potrafił wskazać miejsca katastrofy. Ze względu na niesprzyjające warunki pogodowe (takie jak silny deszcz i wiatr, mgła, zalesiony i górzysty teren), akcja poszukiwawcza i ratunkowa była utrudniona. Miejsce katastrofy zlokalizowały bezzałogowce irańskie dopiero ok. 5 rano czasu lokalnego następnego dnia, po czym dotarli tam ratownicy. Spalony wrak odkryto między drzewami ok. 2 km na południowy zachód od wioski Uzi, w miejscu o współrzędnych . Wstępny raport z badania katastrofy irańska komisja opublikowała 23 maja, nie ustalając przyczyn upadku śmigłowca, który rozbił się na zaplanowanej trasie. Zginęły wszystkie osoby na pokładzie – 6 lub według innych źródeł 5 pasażerów i 3 członków załogi. == Reakcje == Najwyższy przywódca Iranu Ali Chamenei ogłosił pięciodniową żałobę narodową. Na znak żałoby we wtorek 21 maja zamknięte zostały sklepy, szkoły i urzędy państwowe w Tebrizie. W środę 22 maja wszystkie urzędy rządowe, publiczne i prywatne firmy w kraju były zamknięte w związku z pogrzebami ofiar katastrofy w Iranie. Władze Syrii, Libanu i Malediwów ogłosiły trzydniową żałobę, w Tadżykistanie ogłoszono dwudniową żałobę, a Pakistan, Indie, Irak, Sri Lanka, Kuba, Bangladesz i Turcja jednodniową żałobę. W poszukiwaniach na prośbę Iranu wziął udział turecki wojskowy bezzałogowiec Akinci, który zlokalizował źródło ciepła, ale kilka kilometrów od faktycznego miejsca upadku, w pobliżu wsi Tawil. == Zobacz też == Lista katastrof lotniczych z ofiarami śmiertelnymi z udziałem głów państw i szefów rządów == Przypisy == == Bibliografia == Tomasz Hypki. Katastrofa Bella 212 z prezydentem Iranu. „Skrzydlata Polska”. Nr 6(2536)/2024, s. 30-31, czerwiec 2024. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair.