UGM-109/RGM-109 Tomahawk – zaliczany do broni precyzyjnego rażenia amerykański pocisk manewrujący przeznaczony do odpalania z wyrzutni umieszczonych w okrętach podwodnych (UGM-109) i nawodnych (RGM-109), w obu przypadkach określany także jako Tomahawk SLCM (Submarine Launched Cruise Missile i Ship Launched Cruise Missile). Pociski tego typu przenosić mogą głowice jądrowe, odłamkowo-burzące, elektromagnetyczne oraz kasetowe, w celu atakowania celów lądowych lub nawodnych. == Rozwój == Rozwój morskiego pocisku samosterującego rozpoczął się w 1972 roku, kiedy program marynarki Stanów Zjednoczonych zmierzał do zapewnienia flocie pocisków manewrujących dla okrętów nawodnych i podwodnych, w wariantach przeznaczonych do ataku na jednostki nawodne przeciwnika, oraz cele lądowe. Pierwsze podwodne testowe odpalenie pocisku miało miejsce w 1978 roku, wtedy też General Dynamics otrzymał kontrakt na opracowanie i rozwój systemu. Oryginalnie zaplanowane trzy wersje pocisku, odpalane z okrętów nawodnych oraz podwodnych: UGM-109A TLAM-N (Tomahawk Land Attack Missile – Nuclear); UGM-109B TASM (Tomahawk Anti-Ship Missile); UGM-109C TLAM-C (Tomahawk Land Attack Missile – Conventional) z głowicą konwencjonalną. Czwarta wersja – UGM-109D TLAM-D – z konwencjonalną głowicą wyposażoną w subamunicję, weszła do służby w 1989 roku. Pierwsze pociski odpalane z okrętów nawodnych, które weszły do służby w US Navy w 1983 roku na pokładzie pancernika USS „New Jersey” (BB-62), znane były jako BGM-109 Tomahawk. Jednak trzy lata później dokonano podziału klasyfikacyjnego tych pocisków na odpalane z okrętów nawodnych RGM-109 oraz UGM-109 odpalane z zanurzonych okrętów podwodnych. W 2012 roku siły zbrojne USA zamówiły kolejną partię 252 pocisków wersji Block IV, za 254,6 mln USD, w tym 120 dla okrętów podwodnych. W 2024 roku, Australia zdecydowała o zakupie zapasu 220 taktycznych pocisków manewrujących Tomahawk, które mają służyć m.in. na niszczycielach rakietowych typu Hobart oraz planowanych atomowych okrętach podwodnych typu Virginia. Do 2025 roku pociski rodziny Tomahawk były używane do ostrzału celów w Iraku w 1991 roku (338), Iraku w 1993 roku (65), Serbii w 1995 roku (13), Iraku w 1996 roku (31), Sudanie i Afganistanie (kampania przeciwko al-Qaidzie) w 1998 roku (79), Iraku w 1998 roku (325), Serbii w 1999 roku (218), Afganistanie w 2001 roku (50), Iraku w 2003 roku (725), Libii w 2011 roku (110), Syrii w 2014 roku (47), Jemenie w 2016 roku (5), Syrii w 2017-18 roku (125), Iranie w 2025 roku (30) i Jemenie w 2025 roku (138). == Zobacz też == BGM-109G GLCM Inne pociski rakietowe o podobnych możliwościach z podobnego okresu Missile de Croisière Naval, francuski pocisk manewrujący dalekiego zasięgu Kalibr, rosyjski pocisk manewrujący dalekiego zasięgu CJ-10, chiński pocisk manewrujący dalekiego zasięgu Nirbhay, indyjski pocisk manewrujący dalekiego zasięgu Babur, pakistański pocisk manewrujący dalekiego zasięgu Hyunmoo-3, południowo-koreański pocisk manewrujący dalekiego zasięgu == Uwagi == == Przypisy == == Bibliografia == Tomahawk. Missile Threat. [dostęp 2019-02-02]. (ang.). „Jane’s Strategic Weapon Systems”, Duncan Lenox (49), Coulsdon, Surrey: Jane’s Information Group, 2008, s. 202–208, ISSN 0958-6032 .