Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (łac. Universitas Studiorum Mickiewicziana Posnaniensis lub Alma Mater Posnaniensis, skr. UAM) – polski publiczny uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Od 2019 r. jest jedną z dziesięciu polskich uczelni posiadających status uczelni badawczej. Poznański uniwersytet powstał 4 kwietnia 1919 dzięki staraniom członków Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, lecz jego historia sięga XVII w. i jest utożsamiana z działalnością Akademii Lubrańskiego oraz posiadającego status uniwersytetu Kolegium jezuickiego, które utworzono na mocy przywileju królewskiego Zygmunta III Wazy z 28 października 1611. W czasie okupacji niemieckiej studenci i wykładowcy Uniwersytetu Poznańskiego współtworzyli podziemny Uniwersytet Ziem Zachodnich z siedzibą w Warszawie. Struktura uniwersytetu składa się z pięciu szkół dziedzinowych, w ramach których funkcjonuje dwadzieścia jeden wydziałów, szkoły doktorskiej oraz czterech filii w Słubicach (współprowadzona z Europejskim Uniwersytetem Viadrina), Gnieźnie, Pile i Kaliszu. Na stu dostępnych kierunkach studiów i ponad dwustu specjalnościach studiuje ponad 50 tys. studentów. Uniwersytet posiada i wykorzystuje do celów naukowo-dydaktycznych szereg budynków, które są zlokalizowane na terenie Poznania, głównie w obrębie historycznego Starego Miasta, Moraska oraz Ogrodów, stanowiących trzy podstawowe kampusy. Główną biblioteką jest Biblioteka Uniwersytecka – jedna z największych bibliotek w Polsce, posiadająca w swoich zbiorach największą w Europie kolekcję masoników, w tym pierwsze wydanie tzw. Konstytucji Andersona. W 2016 rozpoczęto tworzenie Muzeum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza jest członkiem wielu stowarzyszeń zrzeszających uniwersytety, w tym SGroup – Universities in Europe, Compostela Group of Universities oraz EPICUR, European University Alliance. == Nazwa == Pierwszą nazwą uczelni pojawiającą się w dokumentach jest Uniwersytet Polski w Poznaniu, użytą w obwieszczeniu Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 30 stycznia 1919, powołującym z dniem 1 kwietnia 1919 Wydział Filozoficzny jako zaczątek Uniwersytetu. Rozporządzeniem Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 10 maja 1919 uczelnia otrzymała nazwę Wszechnica Piastowska. Na wniosek senatu uczelni minister byłej dzielnicy pruskiej, Władysław Seyda, rozporządzeniem z dnia 10 kwietnia 1920 postanowił, że urzędowa nazwa uczelni brzmieć będzie Uniwersytet Poznański. Podczas II wojny światowej, w latach 1940–1944, Uniwersytet Poznański działał w Warszawie jako tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich. 24 grudnia 1955 patronem uniwersytetu został Adam Mickiewicz – uczelnia otrzymała nazwę w brzmieniu Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Oficjalnie stosowano jednak nazwę Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, która uchwałą senatu uczelni w dniu 25 stycznia 2010 uzupełniona została o słowa w Poznaniu. == Historia == === Szkoła Lubrańskiego (1519–1780) === Początki akademickości w Poznaniu sięgają Szkoły Lubrańskiego (nazywanej także Akademią lub Collegium). Była to druga w kraju, obok krakowskiej, uczelnia o charakterze akademickim. Starania o powstanie Akademii podjął biskup poznański Jan Lubrański. 29 lipca 1519 roku biskup uzyskał przywilej królewski od króla Zygmunta Starego na powołanie akademii kształcącej na poziomie uczelni wyższej. Akademia nie miała jednak prawa nadawania stopni naukowych – w tym względzie Akademia Krakowska posiadała monopol. Szkoła Lubrańskiego nie przetrwała jednak próby czasu – zamknięto ją w 1780 roku w wyniku reform Komisji Edukacji Narodowej. === Starania o odrodzenie akademickości (1780–1861) === Poznaniacy protestowali przeciwko działaniom KEN pozbawiającym miasto oprócz Akademii, także Kolegium jezuickiego. W miejsce zamkniętych ośrodków otwarto sześcioklasową Szkołę Wydziałową podlegającą krakowskiej Szkole Głównej Koronnej. Mieszkańcy Poznania domagali się utworzenia trzeciej w kraju Szkoły Głównej (oprócz krakowskiej jednostki Szkoła Główna działała także w Wilnie). W wyniku buntu poznaniaków otwarto tzw. szkołę narodową, czyli wojewódzką. Okres zaborów nie sprzyjał zabiegom o powrót akademickości do Poznania. Ponieważ zaborca pruski potrzebował dobrze wykształconych urzędników, postawiono na rozwój uniwersytetów w Królewcu i Frankfurcie nad Odrą. W ten sposób narzucano Polakom kulturę niemiecką oraz sprzyjano asymilacji społeczeństwa. Składane przez deputowanych polskich petycje w sprawie utworzenia uniwersytetu były odrzucane na sejmach krajowych: w 1827 wniosek złożył Hieronim Zakrzewski z powiatu śremskiego, w 1843 ziemianin Wojciech Lipski. W 1851 August Cieszkowski podjął starania w sejmie pruskim w Berlinie – nadal bezskutecznie. Hrabia wniosek ponowił kilkukrotnie, po raz ostatni w 1861 – za każdym razem otrzymując decyzję odmowną z różnych przyczyn, od stałej niechęci rządu pruskiego począwszy, a kończąc na braku zrozumienia u innych posłów konieczności walki o polską edukację. Jako kompromis, w odpowiedzi na konieczność kształcenia w ośrodkach niemieckich oraz brak możliwości utworzenia uniwersytetu w Poznaniu, powstał pomysł utworzenia tzw. uniwersytetu krajowego o charakterze niemiecko-polskim. Pomimo entuzjazmu jaki wzbudzał, projekt zakończył się fiaskiem. Tym samym upadły starania o odrodzenie akademickości w Poznaniu w okresie zaborów. === Akademia Królewska (1903–1918) === 4 listopada 1903 roku powstała w Poznaniu uczelnia wyższego typu – Akademia Królewska, choć nie przyznano jej uprawnień do nadawania stopni i dyplomów naukowych. Na potrzeby jednostki wybudowano gmach dzisiejszego Collegium Minus oraz budynek obecnej Biblioteki Uniwersyteckiej UAM. === Początki Uniwersytetu Polskiego (1919–1939) === Akademia działała do 1918 r., w którym rozpoczęto przygotowania do powołania polskiego uniwersytetu. Powołano „Komisję Organizacyjną Uniwersytetu Polskiego w Poznaniu”, w skład której weszli dr Heliodor Święcicki, ks. dr Stanisław Kozierowski, dr hab. Józef Kostrzewski oraz dr hab. Michał Sobeski. Owocem prac Komisji było powołanie, dekretem Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 30 stycznia 1919 roku, Wydziału Filozoficznego. W połowie maja 1919 roku rozpoczął działalność Wydział Prawa pod przewodnictwem prof. Antoniego Peretiatkowicza. Jesienią 1920 roku powołano Wydział Lekarski, nad którym pieczę sprawował prof. Adam Wrzosek. Uniwersytet sięgnął do tradycji z XIX wieku i organizował Powszechne Wykłady Uniwersyteckie. Służyły one promowaniu uczelni i nauki. Inicjatorem akcji był Józef Kostrzewski. W Poznaniu i okolicach prowadzono otwarte wykłady przez uniwersyteckich profesorów oraz specjalistów reprezentujących poszczególne dziedziny nauki. 7 maja 1919 roku Wszechnica Piastowska rozpoczęła działalność, a w czerwcu 1919 roku dokonano wyboru pierwszego senatu uniwersyteckiego. Pierwszym rektorem został „ojciec-założyciel” prof. Heliodor Święcicki, który do sprawowania tej funkcji został wybrany aż sześciokrotnie. 10 kwietnia 1920 roku zmieniono nazwę Wszechnicy na Uniwersytet Poznański. Uniwersytet był jednym z sześciu działających w kraju w Drugiej Rzeczypospolitej. Od początku był ośrodkiem polskiej myśli zachodniej oraz badań niemcoznawczych. Poza prężnie działającą kadrą naukową, sam Uniwersytet przeszedł zmiany strukturalne: w 1921 roku Wydział Prawa i Nauk Ekonomiczno-Politycznych zmieniono na Wydział Prawno-Ekonomiczny, 6 sierpnia 1919 roku utworzono Wydział Rolniczo-Leśny, a 25 kwietnia 1920 roku odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Wydziału Lekarskiego. W listopadzie 1925 roku przemianę przeszedł Wydział Filozoficzny – został przekształcony w Wydział Matematyczno-Przyrodniczy oraz Wydział Humanistyczny. Wydział Lekarski pozostawiono w formie niezmienionej. === Tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich/Uniwersytet Rzeszy w Poznaniu (1940–1945) === W okresie II wojny światowej w Poznaniu, w miejsce Uniwersytetu Poznańskiego, otwarto Reichsuniversität Posen. Uniwersytet Rzeszy w Poznaniu nie był kontynuatorem Uniwersytetu Poznańskiego. Była to jednostka prowadzona głównie przez Niemców, której celem była likwidacja polskiej nauki i propagowanie ideologii nazistowskiej. W związku ze zdewastowaniem przez Niemców w 1939 budynków i laboratoriów badawczych oraz brakiem kadry naukowej, jednostka nie rozwijała się tak jak zakładano. Pod koniec wojny Uniwersytet Rzeszy przestał działać. W czasie okupacji niemieckiej wykładowcy Uniwersytetu Poznańskiego współtworzyli tzw. tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich, działający w Warszawie do wybuchu powstania warszawskiego. === Uniwersytet w okresie PRL (1945–1989) === Uniwersytet Poznański wznowił działalność w kwietniu 1945 roku. Nowe władze podjęły decyzję o dezintegracji Uniwersytetu poprzez zmiany w strukturze organizacyjnej: w styczniu 1950 roku powstała Akademia Medyczna utworzona z Wydziału Lekarskiego, Studium Stomatologicznego oraz Wydziału Farmaceutycznego, a Studium Wychowania Fizycznego przekształcono w Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego. w styczniu 1952 roku powstała Wyższa Szkoła Rolnicza z Wydziału Rolniczego, Studium Ogrodniczego oraz Wydziału Leśnego. Poza zmianami organizacyjnymi, nastąpiły również zmiany strukturalne: we wrześniu 1951 roku wydział Matematyczno-Przyrodniczy przekształcono w Wydział Biologii i Nauk o Ziemi oraz Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii, z Wydziału Humanistycznego również w 1951 wyodrębniono Wydział Filologiczny, a w 1952 Wydział Filozoficzno-Historyczny, który w 1976 przekształcono w Wydziały Historyczny i Nauk Społecznych, w 1984 utworzono Wydział Biologii i Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych, w wyniku przekształcenia Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi, w 1988 z Wydziału Filologicznego wydzielono Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej oraz Wydział Neofilologii. 31 grudnia 1955 roku zmieniono nazwę z Uniwersytetu Poznańskiego na Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, a w 1977 rozpoczęto budowę Kampusu Morasko w północnej części miasta, będącego siedzibą m.in. siedmiu wydziałów UAM. W 1978 zawart