Infrastruktura krytyczna – termin używany w odniesieniu do zasobów mających podstawowe znaczenie dla funkcjonowania społeczeństwa i gospodarki. == Regionalne programy ochrony infrastruktury krytycznej == === Unia Europejska === Europejski program ochrony infrastruktury krytycznej (European Programme for Critical Infrastructure Protection – EPCIP) został sformułowany w Komunikacie Komisji Europejskiej EU COM(2006) 786 final. Zaproponowano, aby wykaz elementów europejskiej infrastruktury krytycznej opierał się na tym co zgłoszą państwa członkowskie. Dyrektywa Rady 2008/114/WE ustanawia procedurę rozpoznawania i wyznaczania elementów tej infrastruktury. W Dyrektywie tej stwierdzono, że „infrastruktura krytyczna” oznacza składnik, system lub część infrastruktury zlokalizowanej na terytorium państw członkowskich, które mają podstawowe znaczenie dla utrzymania niezbędnych funkcji społecznych, zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony, dobrobytu materialnego lub społecznego ludności oraz których zakłócenie lub zniszczenie miałoby istotny wpływ na dane państwo członkowskie w wyniku utracenia tych funkcji. Wyznaczona infrastruktura krytyczna musi posiadać plan ochrony obejmujący identyfikację ważnych zasobów, analizę ryzyka opartą na scenariuszach głównych zagrożeń i słabościach zasobów oraz identyfikację, wybór i ustalenie priorytetów procedur i środków ochrony. === Wielka Brytania === W Wielkiej Brytanii Centrum Ochrony Krajowej Infrastruktury (Centre for the Protection of National Infrastructure) dysponuje informacjami, personelem i zaleceniami fizycznej ochrony dla przedsiębiorstw i organizacji utrzymujących krajową infrastrukturę. Pomaga w ten sposób ograniczyć podatność na terroryzm i inne zagrożenia. Może ono wykorzystywać zasoby innych organów administracji i agencji, w tym służby bezpieczeństwa (MI5), grupy bezpieczeństwa komunikacji elektronicznej (Communications Electronics Security Group) i innych ośrodków odpowiedzialnych za sektory krajowej infrastruktury. === Stany Zjednoczone === USA mają szeroki program ochrony infrastruktury krytycznej od 1996 r. Infrastruktura krytyczna jest definiowana jako “systemy i zasoby fizyczne lub wirtualne, tak niezbędne dla Stanów Zjednoczonych, że niesprawność lub zniszczenie tych systemów i zasobów miałoby osłabiający wpływ na bezpieczeństwo, bezpieczeństwo gospodarki narodowej, narodową ochronę zdrowia lub każdą kombinację tych spraw”. Zidentyfikowano kilkanaście sektorów infrastruktury krytycznej i odpowiedzialnych za nie agend: Rolnictwo i żywność – Departamenty Rolnictwa oraz Zdrowia Woda – Agencja Ochrony Środowiska Ochrona zdrowia – Departament Zdrowia i Opieki Społecznej Służby ratunkowe – Departament Bezpieczeństwa Krajowego Administracja – Departament Bezpieczeństwa Krajowego Przemysł obronny – Departament Obrony Informatyka i telekomunikacja – Departament Handlu Energia – Departament Energii Transport – Departament Transportu Banki i finanse – Departament Skarbu Chemia i materiały niebezpieczne – Departament Bezpieczeństwa Krajowego Poczta – Departament Bezpieczeństwa Krajowego Dziedzictwo narodowe – Departament Zasobów Wewnętrznych Krytyczna produkcja – Departament Bezpieczeństwa Krajowego. Narodowy Plan Ochrony Infrastruktury (National Infrastructure Protection Plan) tworzy płaszczyznę integracji szerokiego spektrum wysiłków zmierzających do zwiększonej ochrony i odporności narodowej infrastruktury krytycznej i jej kluczowych zasobów. === Polska === Podstawę prawną do zajmowania się infrastrukturą krytyczną tworzy w Polsce Ustawa o zarządzaniu kryzysowym, zawierająca definicję, w myśl której przez infrastrukturę krytyczną „należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców”. Infrastruktura krytyczna obejmuje systemy: 1) zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa, 2) łączności, 3) sieci teleinformatycznych, 4) finansowe, 5) zaopatrzenia w żywność, 6) zaopatrzenia w wodę, 7) ochrony zdrowia, 8) transportowe, 9) ratownicze, 10) zapewniające ciągłość działania administracji publicznej, 11) produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych. W Polsce zasady identyfikacji infrastruktury krytycznej określa Narodowy Program Infrastruktury Krytycznej. Proces ten odbywa się w oparciu o kryteria wypracowane przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) we współpracy z ministrami i kierownikami urzędów centralnych oraz przy wsparciu przedsiębiorców prywatnych. Równocześnie, spośród wybranych sektorów wyłonionej w ramach poszczególnych systemów infrastruktury krytycznej, dokonuje się sprawdzenia, czy elementy tejże nie są zaliczane do potencjalnie europejskiej infrastruktury krytycznej zlokalizowanej na terenach Rzeczypospolitej Polskiej (RP). == Przypisy == == Bibliografia == RafałR. Wróbel RafałR., Budowa i wzmacnianie odporności podmiotów krytycznych w Polsce, „Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono”, 1 (1), 2022, s. 163–176, DOI: 10.5604/01.3001.0016.1967 [dostęp 2026-04-23] . == Linki zewnętrzne == Opis EPCIP (ang.) (PDF) US National Infrastructure Protection Plan. dhs.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-07)]. (ang.). UK Centre for the Protection of National Infrastructure (ang.) Rządowe Centrum Bezpieczeństwa