# Video Assistant Referee (VAR) VAR (Video Assistant Referee), znany także jako wideoweryfikacja, to system pomocniczy stosowany w meczach piłki nożnej mający na celu zapobieganie błędom popełnianym przez sędziów boiskowych. System zadebiutował oficjalnie w sierpniu 2016 roku i od tego czasu stał się integralną częścią wielu lig piłkarskich na świecie. ## Sposób działania W trakcie meczu jeden lub kilku asystentów VAR znajduje się w specjalnym multimedialnym pojeździe (VOR), oglądając sygnał telewizyjny z rozgrywanego spotkania i mając dostęp do powtórek. Arbiter główny posiada stałą łączność z asystentami wideo za pośrednictwem zestawu słuchawkowego. W przypadku wystąpienia kontrowersyjnej sytuacji, sędziowie VAR sprawdzają ją i przekazują sędziemu informacje do podjęcia ostatecznej decyzji. Sędzia główny ma dwie możliwości: może zaakceptować sugestię asystentów wideo lub obejrzeć przygotowany przez nich materiał filmowy w punkcie usytuowanym obok boiska i podjąć własną decyzję. ## Przesłanki użycia Sprawdzenie powtórek jest ograniczone do czterech przypadków: - **Gol** (uznanie lub nieuznanie strzelonej bramki) - **Rzut karny** (podyktowanie lub niepodyktowanie) - **Czerwona kartka** (druga żółta kartka nie podlega wideoweryfikacji) - **Ukaranie żółtą lub czerwoną kartką niewłaściwego zawodnika** Jedynymi osobami, które mogą żądać odtworzenia powtórki, są sędzia i asystent wideo. Jeśli gracz lub trener próbuje wymusić ich użycie przez sędziów, może zostać ukarany. ## Kontrowersje Jednym z największych problemów związanych z systemem VAR jest bazowanie go przy ustalaniu, czy przed strzeleniem gola zawodnik przebywał na pozycji spalonej. W 2019 roku w Premier League zdarzyły się sytuacje, w których gole nie zostały uznane z powodu kilkucentymetrowego spalonego. Późniejsza analiza wykazała, że w obecnym kształcie system VAR nie wyznacza rzetelnie linii spalonego w sytuacjach stykowych w trakcie dynamicznych akcji. ## Zastosowanie ### Polska W Polsce system VAR został po raz pierwszy użyty 28 maja 2017 w trakcie meczu 36 kolejki Ekstraklasy sezonu 2016/17 Korona Kielce – Legia Warszawa. Była to próba testowa w niepełnym zakresie. Natomiast pierwsze oficjalne użycie wideweryfikacji w pełnym zakresie nastąpiło 7 lipca 2017 podczas meczu Legia Warszawa – Arka Gdynia o Superpuchar Polski 2017. Od tego czasu system ewoluował w polskiej Ekstraklasie. Początkowo używano go w jednym spotkaniu każdej kolejki, następnie w trzech, pięciu, a od listopada 2017 w siedmiu meczach. Od lutego 2018, dzięki zwiększeniu liczby pojazdów VAR, można było przeprowadzić komplet ośmiu meczów każdej ligowej kolejki z wideweryfikacją. ### Świat W czerwcu 2016 Międzynarodowa Rada Piłkarska (IFAB) zatwierdziła możliwość próbnego wykorzystania systemu VAR. Pierwszy test odbył się w sierpniu 2016 podczas meczu United Soccer League. 1 września 2016 wypróbowano go w trakcie towarzyskiego spotkania Włochy – Francja w Bari. Premierę wideweryfikacji podczas meczu o stawkę odnotowano 7 kwietnia 2017 w ligowym spotkaniu australijskiej A-League. Pierwsza interwencja VAR w profesjonalnym meczu ligowym miała miejsce 8 kwietnia 2017 (Wellington Phoenix – Sydney FC). Amerykańska Major League Soccer wprowadziła VAR w trakcie sezonu 2017. W sierpniu 2017 system VAR do rozgrywek ligowych najwyższego szczebla wprowadziły również niemiecka Bundesliga, włoska Serie A i portugalska Primeira Liga (wszystkie od sezonu 2017/18). Pierwszymi rozgrywkami pucharowymi, w których zastosowano system wideweryfikacji, były finałowe spotkanie Pucharu Portugalii sezonu 2016/17, mecz Superpucharu Portugalii 2017, Puchar Anglii sezonu 2017/18 i Puchar Ligi Francuskiej sezonu 2017/18. VAR był stosowany podczas Klubowych Mistrzostw Świata 2016, Mistrzostw Świata U-20 w 2017, Pucharu Konfederacji 2017 i częściowo Copa Libertadores 2017 (od półfinałów). System był obecny także podczas Mistrzostw Świata 2018 i 2022 oraz Mistrzostw Europy 2020. ## Kultura i wpływ na piłkę nożną Wprowadzenie VARa zmieniło sposób, w jaki odbierana jest piłka nożna przez kibiców i graczy. System wprowadził nową dynamikę w grę, zwiększając liczbę zatrzymań i wpływając na tempo meczu. Choć ma na celu zwiększenie sprawiedliwości, często generuje debaty i kontrowersje, zwłaszcza w przypadku decyzji o spalonych. W wielu ligach wprowadzono specjalne obszary na boisku, w których sędzia może przejrzeć powtórkę, co dodatkowo wpływa na sposób przeprowadzania meczu. System także zmienił sposób, w jaki gracze i trenerzy podejmują decyzje w kluczowych momentach gry, wiedząc, że każda ważna akcja może zostać poddana analizie wideo. Choć VAR ma na celu poprawę jakości sędziowania, nadal pozostaje przedmiotem dyskusji wśród ekspertów, kibiców i sędziów, którzy podkreślają zarówno jego zalety, jak i wady.