Alianci, od 1 stycznia 1942 nazywani także Narodami Zjednoczonymi – państwa, które wspólnie przeciwstawiły się blokowi państw Osi w czasie II wojny światowej. Na początku wojny alianci składali się tylko z Polski, Francji, Wielkiej Brytanii i dominiów brytyjskich (Australia, Nowa Zelandia, Nowa Fundlandia, Kanada i Związek Południowej Afryki), lecz wraz z eskalacją konfliktu do sojuszu dołączyły państwa posiadające terytoria na niemal wszystkich kontynentach. Sojusz został sformalizowany w Deklaracji Narodów Zjednoczonych z 1 stycznia 1942. Jednak nazwa „Narody Zjednoczone” była rzadko używana podczas wojny. Przywódcy tzw. „wielkiej trójki” – Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego – koordynowali i kontrolowali działania sojuszu. Stosunki między Wielką Brytanią a Stanami Zjednoczonymi (Alianci zachodni) były szczególnie bliskie. == Daty przyłączenia się poszczególnych państw do koalicji == === W czasie inwazji na Polskę === Polska: 1939, 1 września Wielka Brytania: 1939, 3 września, włączając: Indie Brytyjskie inne kolonie brytyjskie Francja: 1939, 3 września, włączając kolonie francuskie Australia: 1939, 3 września Nowa Zelandia: 1939, 3 września Nowa Fundlandia: 1939, 3 września Tonga: 1939, 3 września Nepal: 1939, 4 września Południowa Afryka: 1939, 6 września Kanada: 1939, 10 września === Po zakończeniu dziwnej wojny === Dania: 1940, 9 kwietnia Norwegia: 1940, 9 kwietnia (od 1942 roku istniał również rząd kolaboracyjny) Belgia: 1940, 10 maja, włączając: Kongo Belgijskie Luksemburg: 1940, 10 maja Holandia: 1940, 10 maja, włączając: Holenderskie Indie Wschodnie Królestwo Egiptu: 1940, 13 września Królestwo Grecji: 1940, 28 października (od 1941 roku istniał również rząd kolaboracyjny) Jugosławia: 1941, 6 kwietnia (przez 2 dni - 25/26 marca także formalnie członek Osi, od 1941 roku pod okupacją Osi i podzielona na liczne państwa) === Po ataku Niemiec na ZSRR === ZSRR: 1941, 22 czerwca Tuwińska RL: 1941, 25 czerwca (anektowana przez ZSRR w 1944 roku) Mongolia: 1941, 9 sierpnia === Po ataku na Pearl Harbor === Panama: 1941, 7 grudnia Stany Zjednoczone: 1941, 8 grudnia, włączając: Samoa Amerykańskie Guam Wspólnota Filipin Portoryko Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych inne terytoria nieinkorporowane Kostaryka: 1941, 8 grudnia Dominikana: 1941, 8 grudnia Salwador: 1941, 8 grudnia Haiti: 1941, 8 grudnia Honduras: 1941, 8 grudnia Nikaragua: 1941, 8 grudnia Chiny: 1941, 9 grudnia (w stanie wojny z Japonią od 1937 roku, kolaboracyjny rząd nankiński po stronie Osi) Kuomintang Komunistyczna Partia Chin Gwatemala: 1941, 9 grudnia Kuba: 1941, 9 grudnia === Po podpisaniu Deklaracji Narodów Zjednoczonych === Peru: 1942, 12 lutego Meksyk: 1942, 22 maja Brazylia: 1942, 22 sierpnia Etiopia: 1942, 14 grudnia (okupowana przez Włochy od 1936 roku) Irak: 1943, 17 stycznia (okupowany przez aliantów w 1941 roku wskutek inwazji brytyjskiej) Boliwia: 1943, 7 kwietnia Iran: 1943, 9 września (okupowany przez aliantów w 1941 roku wskutek inwazji radziecko-brytyjskiej) Włochy: 1943, 13 października (formalnie także członek Osi, północna część pod okupacją niemiecką) Kolumbia: 1943, 26 listopada Liberia: 1944, 27 stycznia === Po lądowaniu w Normandii i postępach ofensywy radzieckiej === Rumunia: 1944, 25 sierpnia (formalnie także członek Osi) Bułgaria: 1944, 9 września (formalnie także członek Osi) San Marino: 1944, 21 września Albania: 1944, 26 października (formalnie pod okupacją Osi: w latach 1939–1943 włoską, od 1943 roku niemiecką) Węgry: 1945, 20 stycznia (formalnie także członek Osi, od 1944 roku pod okupacją niemiecką) Bahawalpur: 1945, 2 lutego Ekwador: 1945, 2 lutego Paragwaj: 1945, 7 lutego Urugwaj: 1945, 15 lutego Wenezuela: 1945, 15 lutego Turcja: 1945, 23 lutego Syria: 1945, 26 lutego Liban: 1945, 27 lutego Arabia Saudyjska: 1945, 1 marca Finlandia: 1945, 4 marca (formalnie współwalczyła z państwami Osi, jak również z aliantami w czasie wojny lapońskiej) Argentyna: 1945, 27 marca Chile: 1945, 11 kwietnia == Historia == === Chiny === W 1920 roku Rosja Radziecka pomogła rządowi Kuomintangu przeorganizować partię, przynajmniej powierzchownie, według modelu leninizmu. Po zjednoczeniu Chin Czang Kaj-szek oczyścił jednak partię z lewicowców, a następnie odmówił połączenia się z Komunistyczną Partią Chin, by razem walczyć przeciwko Japończykom. Tak pozostało nawet po incydencie mukdeńskim, po którym to Japonia ustanowiła reżim marionetkowy w Mandżurii po wkroczeniu sił w 1931 roku. Skierowana przeciwko KPCh kampania Czang Kaj-szeka rozgrywała się w tym samym czasie, co liczne potyczki graniczne z Japonią. W tym okresie Chiny nieustannie traciły terytoria na rzecz Japonii. Na początku 1930 III Rzesza i Republika Chińska były bliskimi partnerami w sprawach wojskowych i przemysłowych. Niemcy w tym czasie dostarczyły państwu chińskiemu dosyć pokaźną liczbę broni. Podczas incydentu na moście Marco Polo, w lipcu 1937, Chiny i Japonia zostały uwikłane w wojnę na szeroką skalę, która trwała do 1945 roku. Początkowo Niemcy potępiały japońskie zbrodnie wojenne w Chinach, między innymi masakrę nankińską w 1937, potem jednak uznały, że Japonia będzie dobrym sojusznikiem w walce przeciw Związkowi Radzieckiemu, i przez to współpraca z Chinami została przerwana w maju 1938. Związek Radziecki, chcąc, aby Chiny pozostały w walce przeciwko Japonii, przekazywał pomoc militarną do 1941 roku, do chwili podpisania z Japonią paktu o neutralności, by przygotować się na wojnę przeciwko Niemcom. Chociaż Chiny walczyły najdłużej ze wszystkich państw sprzymierzonych, to do koalicji oficjalnie dołączyły dopiero 7 grudnia, po ataku na Pearl Harbor. Czang Kaj-szek, przeczuwając zwycięstwo aliantów, poczekał do wejścia Stanów Zjednoczonych do wojny, a następnie wypowiedział wojnę Niemcom i państwom Osi. Pomoc aliantów była jednak niewielka, ponieważ droga łącząca Birmę z Chinami została zamknięta przez Japonię. Alianci ponosili serie porażek przeciw Japonii w tym teatrze działań. Koalicyjna pomoc nie docierała aż do wiosny 1945. Ponad 1,5 miliona japońskich żołnierzy walczyło w Chinach. Oddziały, które inaczej mogłyby zostać rozmieszczone, poddały się i zawarły oddzielny pokój z Chinami. === Formowanie się koalicji === 1 września 1939 roku niemiecka inwazja na Polskę zapoczątkowała II wojnę światową. Zgodnie ze statutem westminsterskim (1931) dominia z Brytyjskiej Wspólnoty Narodów miały prawo do neutralności, niemniej jednak Australia, Nowa Zelandia i Nowa Fundlandia zaakceptowały i powtórzyły brytyjską deklarację. Nepal, inny niezależny członek Wspólnoty Narodów, wypowiedział wojnę Niemcom 4 września. Premier Związku Południowej Afryki, Barry Hertzog, odmówił wypowiedzenia wojny, prowadząc do upadku jego rządu koalicyjnego 6 września; nowy premier, Jan Smuts wypowiedział wojnę tego samego dnia. Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom 10 września. 17 września 1939 ZSRR dokonał agresji na Polskę, a 30 listopada na Finlandię (wojna zimowa) – w obu przypadkach bez wymaganego prawem międzynarodowym wypowiedzenia wojny. W ciągu roku Sowieci dokonali aneksji państw bałtyckich (Litwa, Łotwa i Estonia) oraz części Rumunii – Besarabii. Niemiecko-sowiecki pakt został złamany przez agresję na Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 22 czerwca 1941 roku. Stany Zjednoczone dołączyły do koalicji po ataku na Pearl Harbor, 7 grudnia 1941 roku. 1 stycznia 1942 roku powstała Deklaracja Narodów Zjednoczonych, pod którą podpisało się 26 państw (deklaracja ta stanowi podstawę dzisiejszej ONZ). Z niej wyłonili się tak zwani czterej policjanci, którymi byli Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, ZSRR i Chiny. To oni przewodzili sojuszowi do końca wojny i to oni nadali kształt przyszłemu porządkowi światowemu po pokonaniu państw Osi. == Alianci w czasie wojny == === Pierwsi alianci === Pierwszymi aliantami były państwa, które wypowiedziały wojnę hitlerowskim Niemcom na początku września 1939 roku. Były to: Polska Francja Wielka Brytania Te państwa były połączone siecią wspólnych paktów obronno-wojskowych podpisanych jeszcze przed wojną. Francusko-brytyjskie przymierza: Entente cordiale i Trójporozumienie podpisane zostały w 1904 oraz 1907 roku i były aktywne przez całą I wojnę światową. Francusko-polskie przymierze zostało podpisane w 1921 roku, z poprawkami w 1927 i 1939 roku. Polsko-brytyjski wspólny pakt obrony, podpisany w dniu 25 sierpnia 1939 roku, zawarł obietnice wzajemnej wojskowej pomocy w razie agresji Niemiec. Polska nigdy oficjalnie nie poddała się III Rzeszy. Polski rząd na uchodźstwie po 1939 roku kontynuował udział Polski w II wojnie światowej. Setki tysięcy żołnierzy polskiej armii dzielnie walczyło na froncie zachodnim, jak również w okupowanej Polsce (patrz: polski ruch oporu). Związek Radziecki, po zerwaniu stosunków dyplomatycznych z Rządem RP na uchodźstwie, w 1943 roku utworzył Ludowe Wojsko Polskie, wokół którego zbudowano powojenny rząd Polski. Ponadto, brytyjskie, holenderskie i francuskie kolonie walczyły u boku macierzystych państw przez całą wojnę. === Polska === Po agresji III Rzeszy, Słowacji i ZSRR we wrześniu 1939 roku i przejęciu całego terytorium II Rzeczypospolitej przez ZSRR, III Rzeszę, Słowację i Litwę, Polska nie skapitulowała wobec agresorów. Rząd RP na uchodźstwie po 1939 roku kontynuował walkę z wrogiem na wszystkich frontach siłami Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Armii Krajowej w okupowanej Polsce. W okupowanym kraju funkcjonowało Polskie Państwo Podziemne – z własną administracją, sądownictwem i siłami zbrojnymi podporządkowane rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie, kontynuując ciągłość państwa polskiego. ZSRR, po odkryciu przez III Rzeszę w kwietniu 1943 roku grobów ofiar zbrodni katyńskiej, zerwał z nim stosunki dyplomatyczne i rozpoczął planowanie przejęcia władzy w Polsce po planowanym wkroczeniu Armii Czerwonej na jej terytorium. W tym celu utworzył takie organizacje jak Związek Patriotów Polskich,