# Windows (Microsoft) **Windows** (Microsoft Windows) – rodzina systemów operacyjnych stworzonych przez firmę Microsoft. Nazwa pochodzi od angielskiego słowa windows oznaczającego „okna”, co odnosi się do charakterystycznego interfejsu graficznego z oknami aplikacji. Systemy z rodziny Windows działają na szerokiej gamie urządzeń: telefonach, smartfonach, serwerach, systemach wbudowanych oraz komputerach osobistych, z którymi są najczęściej kojarzone. Skrótowo nazywa się je Win – np. Win7 to Windows 7, Win10 to Windows 10. ## Historia i ewolucja Microsoft wprowadził pierwszy system Windows w listopadzie 1984 roku jako graficką nakładkę na system operacyjny MS-DOS. Była to odpowiedź na rosnącą popularność graficznych interfejsów użytkownika, takich jak te prezentowane przez komputery Macintosh. Pierwszym stabilnym wydaniem był Windows 1.01 (Windows 1.00 był wersją beta, która nie została nigdy wydana). Od tego czasu system Windows przeszedł przez wiele etapów ewolucji: ### 16-bitowe środowiska operacyjne Wczesne wersje Windows (1.0, 2.0) były raczej graficznymi interfejsami użytkownika działającymi na platformie MS-DOS. Mimo to posiadały pewne cechy pełnoprawnego systemu operacyjnego, takie jak własny format plików wykonywalnych i własne sterowniki urządzeń. Umożliwiały wielozadaniowość kooperatywną i korzystały z segmentowanej pamięci wirtualnej. ### Hybrydowe, 16/32-bitowe środowiska operacyjne Windows/386 wprowadził 32-bitowe jądro i monitor urządzeń wirtualnych. Windows 3.0 (1990) i 3.1 (1992) znacznie usprawniły te mechanizmy dzięki wykorzystaniu pamięci wirtualnej i sterowników VxD. ### Hybrydowe, 16/32-bitowe systemy operacyjne Windows 95 (1995) wprowadził możliwość stosowania długich nazw plików i 32-bitowych programów graficznych działających wielowątkowo w trybie wielozadaniowości z wywłaszczeniem. Windows 98 (1998) i Windows Me (2000) były kolejnymi wersjami tej linii. ### 32-bitowe systemy operacyjne Windows NT 3.1 (1993) był pierwszym systemem opartym na nowym jądrze przeznaczonym dla klientów korporacyjnych. Kolejne wersje (3.5, 3.51, 4.0) ewoluowały w kierunku większej stabilności i funkcjonalności sieciowej. Windows XP (2001) połączył obie linie systemów. ### 64-bitowe systemy operacyjne Od Windows XP 64-bit Edition systemy Windows są dostępne również w wersjach 64-bitowych, zapewniających lepszą wydajność i obsługę większej ilości pamięci. ## Popularne wbudowane aplikacje ### Internet Explorer Po premierze systemu Windows 95 Microsoft udostępnił przeglądarkę Internet Explorer. Od Windows 98 jest ona zintegrowana z Eksploratorem Windows. W Windows 10 zastąpiono ją przez Microsoft Edge. ### Windows Media Player Domyślny odtwarzacz multimedialny w starszych wersjach systemu Windows. W Windows 10 zastąpiono go przez aplikacje Filmy i TV oraz Muzyka Groove, a w Windows 11 przez Odtwarzacz Multimedialny. ### Microsoft Paint Prosty program graficzny do tworzenia i obróbki grafiki rastrowej. Pomimo braku zaawansowanych funkcji popularny jest wśród artystów pixel artu. ### Aplikacje pocztowe Od Outlook Express w Windows 95 do aktualnej aplikacji Poczta w Windows 10 i 11 – klient poczty ewoluował wraz z systemem. ## Bezpieczeństwo Bezpieczeństwo systemów Windows od wielu lat wywołuje ożywione dyskusje. Ze względu na ich popularność i pewne kwestie techniczne istnieje wiele więcej szkodliwego oprogramowania przeznaczonego dla Windows niż dla innych systemów. Początkowo systemy Windows nie były projektowane z myślą o bezpieczeństwie w sieci, choć nowsze wersje (od Windows NT) wprowadziły mechanizmy zabezpieczeń. Microsoft wprowadził narzędzia bezpieczeństwa takie jak Windows Defender (antywirus/antyszpieg) oraz mechanizm kontroli konta użytkownika (UAC) w Windows Vista. Regularne aktualizacje zabezpieczeń są dystrybuowane przez Windows Update. ## Projekty o otwartym kodzie źródłowym - **Wine** – implementacja API Windows umożliwiająca uruchamianie niektórych aplikacji Windows na systemach uniksowych - **ReactOS** – wolnodostępny system operacyjny kompatybilny z architekturą Windows NT ## Oprogramowanie do emulacji - **CrossOver Office** – komercyjna wersja Wine - **Cedega** – odgałęzienie Wine przeznaczone dla gier - **Virtual PC** – oprogramowanie wirtualizacyjne Microsoftu - **Darwine** – projekt umożliwiający uruchamianie oprogramowania Windows na macOS ## Dane techniczne - **Pierwsza wersja**: Windows 1.0 (listopad 1985) - **Najnowsza wersja**: Windows 11 - **Architektura**: x86, x64, ARM (w zależności od wersji) - **Jądro**: Hybrid (od Windows NT), Monolithic (wczesne wersje) - **Typ**: System operacyjny - **Licencja**: Microsoft EULA - **Strona internetowa**: [microsoft.com/windows](https://www.microsoft.com/windows)