## Franczyza filmowa X-Men Franczyza filmowa X-Men to seria produkcji 20th Century Fox, oparta na cyklu komiksów Marvel Comics, która zasięga od 2000 roku do 2020 roku. Zawiera siedem filmów głównych, trzy spin-offy (w tym trylogię Wolverinea i dwie Deadpoola), oraz Nowi mutanci (2020). Studio miało plany na więcej produkcji, ale prawa do postaci zostały przekazane do Marvel Studios. Najczęściej Hugh Jackman grał Wolverinea, a Ian McKellen i Patrick Stewart występowali jako Magneto i Profesor X. ### Historia W 1994 roku 20th Century Fox zakupiło prawa do ekranizacji serii komiksów X-Men. Od 2000 roku wyprodukowano siedem filmów głównych: - *X-Men* (2000) - *X-Men 2* (2003) - *X-Men: Ostatni bastion* (2006) - *X-Men: Pierwsza klasa* (2011) - *X-Men: Przeszłość, która nadejdzie* (2014) - *X-Men: Apocalypse* (2016) - *X-Men: Mroczna Phoenix* (2019) Dodatkowo: - Trylogia Wolverinea: *X-Men Geneza: Wolverine* (2009), *Wolverine* (2013), *Logan: Wolverine* (2017) - Dwie Deadpoola: *Deadpool* (2016), *Deadpool 2* (2018) - *Nowi mutanci* (2020) – samodzielny spin-off Studio miało plany na więcej produkcji, jednak zostały anulowane, a prawa do postaci powróciły do Marvel Studios. Planowany jest reboot X-Menów i włączenie ich do Filmowego Uniwersum Marvela. ### Obsada i postacie powracające Najczęściej Hugh Jackman grał Wolverinea w 13 filmach. Ian McKellen i Patrick Stewart występowali jako Magneto i Profesor X w 4 filmach. Michael Fassbender i James McAvoy grający te role pojawią się w *X-Men: Pierwsza klasa* (2011) i kolejnych produkcjach. Rebecca Romijn-Stamos, Famke Janssen i Halle Berry też powracają w różnych roliach. ### Wyniki i odbiór Trzynaście filmów miało łączny budżet 1,735 miliarda dolarów i zarobiło ponad 6 miliardów USD. Najlepiej oceniane przez krytyków były *X-Men: Przeszłość, która nadejdzie* i *Logan: Wolverine*, a najmniej pozytywnych recenzji uzyskały *X-Men: Mroczna Phoenix* i *Nowi mutanci*. ### Anulowane projekty W 2019 roku Disney sfinalizował transakcję zakupu 21st Century Fox, co doprowadziło do anulowania wszystkich filmów związanych z franczyzą. X-Men, Deadpool i Wolverine zostaną włączeni do Filmowego Uniwersum Marvela. W 2017 roku Kevin Feige zapowiedział, że studio pracuje nad rebootem X-Menów.