# Adam Bodnar Adam Bodnar (ur. 6 stycznia 1977 w Trzebiatowie) to wybitny polski prawnik, działacz społeczny, publicysta, nauczyciel akademicki i polityk. Znany przede wszystkim z działalności na rzecz praw człowieka, reform wymiaru sprawiedliwości oraz obrony praworządności. W latach 2015-2021 pełnił funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich, a obecnie jest Ministrem Sprawiedliwości i Prokuratorem Generalnym. ## Życiorys i edukacja Adam Bodnar urodził się w Trzebiatowie, w rodzinie o korzeniach ukraińskich. Jego ojciec, jako dziecko, został przesiedlony w ramach akcji „Wisła”. Ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego w Gryficach, będąc stypendystą Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci. W 2000 roku ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, a rok później uzyskał tytuł LLM z prawa konstytucyjnego porównawczego na Central European University w Budapeszcie. Kontynuował edukację na kursach prawa europejskiego i amerykańskiego organizowanych przez Uniwersytet Warszawski we współpracy z University of Cambridge i University of Florida. ### Kariera naukowa W 2006 roku obronił doktorat na INPiA UW na podstawie rozprawy o obywatelstwie wielopoziomowym, napisanej pod kierunkiem prof. Mirosława Wyrzykowskiego. Habilitację uzyskał w 2019 roku na Uniwersytecie Warszawskim, na podstawie dorobku naukowego i monografii poświęconej wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce. Jest autorem, współautorem i redaktorem licznych publikacji z zakresu praw człowieka. Pracował jako adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Później został profesorem na Wydziale Prawa SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego w Warszawie, gdzie w latach 2021-2023 pełnił funkcję dziekana. ## Działalność publiczna ### Zaangażowanie społeczne przed 2015 rokiem Adam Bodnar aktywnie angażował się w działalność społeczną jeszcze przed objęciem funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich. Współpracował ze Stowarzyszeniem „Nigdy Więcej”, a do 2004 roku pracował w kancelarii Weil, Gotshal & Manges. Następnie związał się z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, gdzie koordynował Program Spraw Precedensowych, a następnie objął funkcję wiceprezesa zarządu. Był także ekspertem Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz członkiem rad eksperckich Europejskiego Instytutu na rzecz Równości Kobiet i Mężczyzn oraz Dobrowolnego Funduszu ONZ na Rzecz Ofiar Tortur. Przewodniczył radzie programowej Fundacji Panoptykon i Stowarzyszeniu im. Prof. Zbigniewa Hołdy. ### Rzecznik Praw Obywatelskich (2015-2021) W 2015 roku Adam Bodnar został wybrany na urząd Rzecznika Praw Obywatelskich, uzyskując poparcie posłów Platformy Obywatelskiej, Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Polskiego Stronnictwa Ludowego i niezrzeszonych. Jego kadencja przypadła na okres rządów Prawa i Sprawiedliwości, wobec których Bodnar często wyrażał krytyczne stanowisko, zwracając uwagę na naruszanie trójpodziału władzy, praw człowieka i mniejszości, a także ograniczanie wolności słowa i mediów. Jako RPO, Adam Bodnar zaskarżał do sądów administracyjnych uchwały samorządów ustanawiające tzw. strefy wolne od ideologii LGBT, interweniował w sprawach niekonstytucyjnych obostrzeń wprowadzanych podczas pandemii COVID-19 oraz krytykował działania policji w sprawie śmierci Igora Stachowiaka. Po upływie kadencji we wrześniu 2020 roku, Adam Bodnar pozostał na stanowisku do czasu wyłonienia nowego rzecznika. Ostatecznie, w lipcu 2021 roku, funkcję RPO objął Marcin Wiącek. ### Minister Sprawiedliwości i Prokurator Generalny (od 2023) W 2023 roku Adam Bodnar został wybrany na senatora XI kadencji z ramienia Koalicji Obywatelskiej. W grudniu tego samego roku objął stanowisko Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego w rządzie Donalda Tuska. Jako minister, deklaruje działania na rzecz przywracania praworządności w wymiarze sprawiedliwości. Przedstawił plan reform obejmujący KRS, TK, SN i system dyscyplinarny sędziów. Jego decyzje, takie jak odwołanie prokuratora krajowego Dariusza Barskiego, wywołały kontrowersje i spory prawne. Adam Bodnar powołał również komisje kodyfikacyjne mające na celu przygotowanie projektów reform wymiaru sprawiedliwości. ## Poglądy i oceny Adam Bodnar jest znany z konsekwentnej obrony praw człowieka, praworządności i niezależności sądownictwa. Jego działania często spotykają się z krytyką ze strony środowisk prawicowych i konserwatywnych, które zarzucają mu upolitycznienie urzędu RPO i stronniczość. Z drugiej strony, jest ceniony przez organizacje pozarządowe i środowiska liberalne za zaangażowanie w ochronę praw słabszych i walkę z dyskryminacją. ## Życie prywatne Adam Bodnar deklaruje się jako ateista. Jest dwukrotnie żonaty i ma trzech synów. Jego brat, Mirosław Bodnar, jest generałem Wojska Polskiego. ## Publikacje Adam Bodnar jest autorem i współautorem licznych publikacji naukowych z zakresu prawa konstytucyjnego, praw człowieka i prawa europejskiego, m.in.: * The emerging constitutional law of the European Union. German and Polish perspectives (współredaktor), Springer, Berlin 2003. * Introduction to Polish law (współautor ze Stanisławem Frankowskim), Kluwer Law International, Haga 2005. * Obywatelstwo wielopoziomowe. Status jednostki w europejskiej przestrzeni konstytucyjnej, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2008. * Wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce. Wymiar instytucjonalny, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2018. ## Odznaczenia i wyróżnienia Adam Bodnar został uhonorowany wieloma odznaczeniami i nagrodami za swoją działalność na rzecz praw człowieka i praworządności, m.in.: * Legia Honorowa V klasy (2020) * Nagroda Tolerancji przyznana przez Stowarzyszenie Lambda Warszawa (2011) * Nagroda Rafto (2018) * Nagroda Praworządności (Rule of Law Award) przyznana przez World Justice Project (2019) * Nagroda im. Prof. Zbigniewa Hołdy (2021) * Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego (2024) ## Podsumowanie Adam Bodnar to postać o dużym wpływie na polskie życie publiczne. Jego działalność jako Rzecznika Praw Obywatelskich i Ministra Sprawiedliwości wywołuje liczne dyskusje i kontrowersje, ale jednocześnie przyczynia się do zwiększenia świadomości społecznej na temat praw człowieka i znaczenia praworządności. Jego zaangażowanie w reformę wymiaru sprawiedliwości ma potencjał trwale zmienić polski system prawny.