Lista kobiet szefowych państw i rządów – obejmuje zestawienie kobiet pełniących funkcję szefowej państwa w republikańskim systemie ustrojowym, zestawienie wszystkich kobiet pełniących funkcję szefowej rządu oraz listę obecnych monarchiń i wszystkich kobiet pełniących funkcję gubernatora generalnego. Historia sprawowania władzy przez kobiety sięga swymi korzeniami okresu starożytności. W I połowie XX wieku, wraz upowszechnianiem się republikańskiego ustroju politycznego, kobiety po raz pierwszy zasiadły w fotelu prezydenckim i przewodniczyły pracom gabinetu. Pod koniec I wojny światowej pierwsza kobieta objęła urząd szefowej rządu, natomiast w czasie II wojny światowej kobieta po raz pierwszy stanęła na czele państwa. Najwyższe urzędy państwowe najwcześniej zajęły kobiety z państw socjalistycznych. W 1997 powstała organizacja Council of Women World Leaders, skupiająca urzędujące oraz byłe szefowe państw i rządów. == Historia == === Geneza === Rola kobiet w rządzeniu państwem zmieniała się na przestrzeni wieków. Choć stanowiły zdecydowaną mniejszość w polityce, niemniej jednak zaznaczyły w niej swoją obecność już od czasów starożytnych. Pierwszymi kobietami – władczyniami były egipskie królowe, rządzące starożytnym Egiptem od ok. 3000 roku p.n.e. Pierwszą władczynią znaną z imienia była Kubaba, rządząca mezopotamskim miastem-państwem Ur około 2500 roku p.n.e. Niemal w każdej epoce historycznej można znaleźć przykłady kobiet stojących na czele państw. Do tych najbardziej znanych, stanowiących symbole kobiecych rządów, można zaliczyć: Kleopatrę, Elżbietę I, Marię Teresę, Katarzynę II, Wiktorię, a w Polsce: królową Jadwigę oraz Annę Jagiellonkę. W Holandii nieprzerwanie przez 123 lata (1890-2013) na tronie zasiadały same kobiety: Wilhelmina (1890-1948), Juliana (1948-1980) i Beatrycze (1980-2013). Wraz z rozpowszechnianiem się republikańskiego ustroju politycznego w XIX i XX wieku, zmianie uległa cała koncepcja sprawowania władzy. Udział w polityce i sprawowaniu władzy od początku opierał się na istnieniu wielu cenzusów. Obok cenzusu wieku czy majątku, istniał również cenzus płci. Udział kobiet w polityce od początku był mocno ograniczony. Stopniowy wzrost aktywności kobiet w tej dziedzinie następował wraz z upowszechnianiem się prawa wyborczego dla kobiet oraz rozwojem ruchu emancypacji kobiet, którego symbolem stały się sufrażystki. === XX wiek === Po raz pierwszy kobiety zagościły na scenie politycznej nowożytnych państw dopiero pod koniec i tuż po zakończeniu I wojny światowej. Pierwszymi gabinetami, w szeregach których znalazły się kobiety, były rewolucyjne rządy USRR (1917), Rosji (1917), Węgier (1918) oraz tymczasowy rząd Irlandii (1919). W Polsce pierwszą kobietą na stanowisku ministerialnym była Irena Kosmowska, pełniąca funkcję wiceministra pracy i opieki społecznej w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej Ignacego Daszyńskiego w listopadzie 1918, a pierwszą kobietą na czele resortu – Zofia Wasilkowska, minister sprawiedliwości PRL w latach 1956–1957. Pierwszą kobietą, ministrem w gabinecie wybranym na drodze demokratycznych wyborów, była duńska minister edukacji, Nina Bang w latach 1924–1926. Pierwszą kobietą stojącą na czele rządu została Jewhenija Bosz. Od grudnia 1917 do marca 1918 pełniła ona funkcję sekretarza ludowego do spraw wewnętrznych i choć oficjalnie nie została mianowana szefową rządu USRR, to de facto i wedle dokumentów rządowych pełniła tę funkcję. Pierwszą wybraną premier była Sirimavo Bandaranaike, od lipca 1960 premier Sri Lanki. W 1999 Szwecja została pierwszym państwem, w gabinecie którego większość stanowiły kobiety (11 kobiet i 9 mężczyzn). W latach 40. XX wieku kobiety po raz pierwszy objęły funkcję szefowych państw. Najwcześniej po stanowisko głowy państwa (de facto lub de iure), sięgnęły kobiety w państwach socjalistycznych. Pierwszą z nich była Chertek Ancimaa-Toka. W latach 1940–1944 zajmowała stanowisko przewodniczącej Małego Churału (parlamentu) Tuwińskiej Republiki Ludowej, a w związku z tym również stanowisko szefowej państwa. Następnie, w latach 1953−1954 Sükhbaataryn Yanjmaa pełniła funkcję tymczasowego prezydenta Mongolii, a Song Qingling od 1968 do 1972 była jednym z dwóch tymczasowych przewodniczących Chińskiej Republiki Ludowej. W lipcu 1970 Isabel Perón jako wiceprezydent Argentyny, po śmierci swego męża Juan Peróna, objęła urząd prezydenta, zostając pierwszą – nie tymczasową prezydent. W sierpniu 1980 Vigdís Finnbogadóttir została pierwszą prezydent, wybraną w wyborach powszechnych. === Czasy obecne === 1 stycznia 2026 funkcję szefowej państwa lub rządu sprawowało 36 kobiet. Wśród nich była królowa Eswatini Ntombi (od 28 kwietnia 1986). Reprezentantem króla Wielkiej Brytanii w państwach zrzeszonych w Commonwealth realm, jest gubernator generalny. 1 stycznia 2026 funkcję gubernatora generalnego pełniło 8 kobiet: Cécile La Grenade w Grenadzie (od 2013), Susan Dougan na Saint Vincent i Granadynach (od 2019), Mary Simon w Kanadzie (od 2021), Froyla Tzalam w Belize (od 2021), Cindy Kiro w Nowej Zelandii (od 2021), Marcella Liburd na Saint Kitts i Nevis (od 2023), Cynthia Pratt na Bahamach (od 2023) oraz Samantha Mostyn w Australii (od 2024). 1 stycznia 2026 stanowisko prezydenta zajmowało 16 kobiet: Maia Sandu w Mołdawii (od 2020), Samia Suluhu w Tanzanii (od 2021), Vjosa Osmani w Kosowie (od 2021), Xiomara Castro w Hondurasie (od 2022), Draupadi Murmu w Indiach (od 2022), Nataša Pirc Musar w Słowenii (od 2022), Christine Kangaloo w Trynidadzie i Tobago (od 2023), Sylvanie Burton na Dominice (od 2023), Hilda Heine na Wyspach Marshalla (od 2024), Myriam Spiteri Debono na Malcie (od 2024), Gordana Siłjanowska-Dawkowa w Macedonii Północnej (od 2024), Halla Tómasdóttir w Islandii (od 2024), Claudia Sheinbaum w Meksyku (od 2024), Netumbo Nandi-Ndaitwah w Namibii (od 2025), Jennifer Geerlings-Simons w Surinamie (od 2025) oraz Catherine Connolly w Irlandii (od 2025). Rosario Murillo sprawuje urząd współprezydenta Nikaragui (od 2025). Dodatkowo 2 kobiety wchodzą w skład Szwajcarskiej Rady Federalnej, która funkcjonuje jako kolegialna głowa państwa: Karin Keller-Sutter (od 2019) oraz Élisabeth Baume-Schneider (od 2023). Jedna kobieta jest członkinią Prezydium Bośni i Hercegowiny: Željka Cvijanović (od 2022). 1 stycznia 2026 na stanowisku szefowej rządu zasiadało 18 kobiet: Mia Mottley na Barbadosie (od 2018), Matte Frederiksen w Danii (od 2019), Robinah Nabbanja w Ugandzie (od 2021), Giorgia Meloni we Włoszech (od 2022), Borjana Krišto w Bośni i Hercegowinie (od 2023), Evika Siliņa w Łotwie (od 2023), Judith Tuluka w Demokratycznej Republice Konga (od 2024), Harini Amarasuriya w Sri Lance (od 2024), Kristrún Frostadóttir w Islandii (od 2024), Maria Benvinda Levy w Mozambiku (od 2025), Raffaella Petrini w Watykanie (od 2025), Sara az-Zafarani w Tunezji (od 2025), Brigitte Haas w Liechtensteinie (od 2025), Kamla Persad-Bissessar w Trynidadzie i Tobago (od 2025), Julija Swyrydenko na Ukrainie (od 2025), Sushila Karki w Nepalu (od 2025), Inga Ruginienė na Litwie (od 2025) oraz Sanae Takaichi w Japonii (od 2025). Pierwszą osobą otwarcie homoseksualną była Jóhanna Sigurðardóttir, która zasiadała na stanowisku szefowej rządu Islandii (2009−2013). Najmłodszą kobietą, która pełniła funkcję szefowej rządu jest Sanna Marin z Finlandii (2019–2023). W 2021 roku Estonia została pierwszym krajem na świecie, w którym kobiety pełniły funkcję szefowej rządu i państwa. Takim krajem w tym samym roku stały się także Mołdawia i Barbados. W styczniu 2024 miała miejsce abdykacja królowej Danii Małgorzaty II. == Council of Women World Leaders == W 1997 szefowe państw i rządów powołały do życia organizację Council of Women World Leaders (Rada Kobiet Przywódczyń Świata), zrzeszającą urzędujące oraz byłe szefowe państw i rządów. Misją organizacji jest mobilizacja światowych decydentek w celu podejmowania wspólnych działań w sprawach szczególnie ważnych dla kobiet. W skład Rady wchodzą obecnie 83 osoby (stan na 11-10-2021), a stanowisko przewodniczącej zajmuje premier Islandii Katrín Jakobsdóttir. Częściami Rady są Inicjatywy Ministerialne, które tworzą obecne oraz byłe kobiety – członkinie rządów. Celem Inicjatyw Ministerialnych, zapoczątkowanych w 1998, jest promocja wymiany myśli i doświadczeń na temat spraw globalnych na poziomie ministerialnym, określenie i odpowiedź na wyzwania jakie stoją przed kobietami ministrami oraz generalnie upowszechnianie pozytywnego wizerunku kobiety ministra. W ramach istniejących czterech Inicjatyw Ministerialnych: ds. środowiska, ds. zdrowia, ds. kultury oraz ds. edukacji, organizowane są spotkania odpowiednich ministrów. == Kobiety – szefowe państw i rządów według kontynentów == Poniższa tabela przedstawia pierwsze kobiety szefów państw i rządów, pełniące urząd na każdym z sześciu kontynentów. ¹ Pierwsza kobieta prezydent, wybrana w wyborach powszechnych ² Jewhenija Bosz nie została oficjalnie mianowana szefem rządu, lecz de facto pełniła tę funkcję Opracowano na podstawie: CHRONOLOGICAL LIST OF FEMALE PRESIDENTS, Guide for Women Leaders oraz WOMAN PRIME MINISTERS, Guide for Women Leaders. == Monarchinie oraz kobiety gubernator generalne i przedstawiciel osobiste == Funkcję szefowej państwa pełnią monarchinie wymienione w poniższej tabeli. (aktualizacja 14-01-2024). W 15 państwach Wspólnoty Narodów, zwanych Królestwami Commonwealthu, funkcję głowy państwa pełni monarcha brytyjski reprezentowany przez gubernatorów generalnych. Poniższa tabela zawiera listę kobiet – gubernatorów generalnych. (obecnie sprawujące urząd zaznaczono niebieskim tłem – aktualizacja 06-01-2026). W Andorze funkcję głowy państwa pełnią współksiążęta: episkopalny współksiążę Andory (biskup Seo de Urgel – ordynariusz diecezji Urgell w Hiszpanii) oraz francuski współksiążę Andory (prezydent Francji). Każdy z nich jest reprezentowany w Andorze przez Przedstawiciela osobistego (katal. representant personal, hiszp. representante personal, fr. représentante personnelle).: Po