## Wstęp Ks. prof. dr hab. Alfred Marek Wierzbicki stanowi jedną z bardziej rozpoznawalnych i jednocześnie dynamicznych postaci współczesnego polskiego środowiska akademicko-duchownego. Jako etyk, teolog i filozof, konsekwentnie łączy w swojej działalności rygor badawczy z zaangażowaniem społecznym oraz wrażliwością literacką. Ukończenie studiów teologicznych i filozoficznych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II (KUL) zapoczątkowało wieloaspektową karierę, której centralnym punktem stała się katedra etyki oraz badania nad filozofią polityczną i kryzysem nowoczesności. W 2024 roku, postanowieniem Prezydenta RP, otrzymał prestiżowy tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych, co stanowi podsumowanie wieloletniego wkładu w rozwój polskiej myśli akademickiej. ## Życiorys i Formacja Intelektualna Alfred Wierzbicki urodził się 14 sierpnia 1957 roku w Maryninie, miejscowości położonej w województwie lubelskim. Jego formacja intelektualna i duchowa przypada na okres PRL, w którym KUL stanowił jeden z nielicznych ośrodków wolnej myśli filozoficznej w Polsce. W 1982 roku ukończył studia na Wydziale Teologii KUL, a w tym samym roku przyjął święcenia kapłańskie. Równolegle do teologii podjął studia na Wydziale Filozofii, co pozwoliło mu na interdyscyplinarne ujęcie problemów współczesnej moralności i antropologii filozoficznej. Ścieżka naukowa ks. Wierzbickiego charakteryzuje się stopniowym, acz konsekwentnym awansem akademickim. W 1991 roku uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie filozofii na KUL. Jego rozprawa doktorska, przygotowana pod kierunkiem włoskiego filozofa i politologa prof. Rocco Buttiglionego, nosiła tytuł: *Personalistyczne podstawy zasady „non-violence”*. Już na tym etapie wyraźnie zarysował się główny nurt badawczy przyszłego profesora: poszukiwanie etycznych fundamentów pokoju w oparciu o personalizm chrześcijański. W 2006 roku, po ponad dekadzie intensywnej pracy dydaktycznej i badawczej, obronił pracę habilitacyjną pt. *Filozofia a totalitaryzm. Augusta Del Nocego interpretacja kryzysu moderny*, uzyskując stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia. ## Działalność Akademicka i Kariera Naukowa Kariera akademicka Alfreda Wierzbickiego nierozerwalnie związana jest z lubelskim środowiskiem uniwersyteckim. Od 1992 do 2022 roku był pracownikiem naukowo-dydaktycznym Wydziału Filozofii KUL. W 1993 roku objął stanowisko adiunkta, a w 2008 roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Kluczowym momentem w jego karierze organizacyjnej było nominowanie w 2011 roku na kierownika Katedry Etyki, gdzie kierował pracami zespołu badawczego, współtworząc program nauczania etyki stosowanej i filozofii moralności. W latach 2006–2014 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Jana Pawła II KUL, instytucji odpowiedzialnej za badania nad dziedzictwem Karola Wojtyły oraz promocję jego myśli społecznej i teologicznej. Okres ten zbiegł się z intensyfikacją dialogu polsko-włoskiego w zakresie filozofii chrześcijańskiej oraz wzmocnieniem pozycji lubelskiego personalizmu na arenie międzynarodowej. Po 2014 roku kontynuował pracę badawczą i dydaktyczną, skupiając się na seminarzach z zakresu etyki politycznej, filozofii religii oraz analizy współczesnych zjawisk kulturowych. W październiku 2022 roku, po trzech dekadach nieprzerwanej pracy na KUL, ks. Wierzbicki podjął decyzję o zmianie miejsca zatrudnienia. Od tego roku pracuje jako profesor uczelni w Katedrze Etyki Instytutu Filozofii na Wydziale Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS) w Lublinie, wnosząc do tej publicznej uczelni doświadczenie zdobywane w środowisku kościelnym. ## Profil Badawczy: Etyka, Personalizm i Refleksja nad Nowoczesnością Dorobek naukowy profesora Wierzbickiego koncentruje się wokół trzech filarów: - **Etyka non-violence i personalizm**: W jego ujęciu zasada nieprzemocy nie jest jedynie postawą pacyfistyczną, lecz wynika z ontologicznego szacunku dla osoby ludzkiej jako podmiotu wolności i godności. Czerpie on inspirację z myśli Jana Pawła II oraz tradycji personalizmu lubelskiego (m.in. Karola Wojtyły, Mieczysława Krąpca). - **Filozofia kryzysu nowoczesności**: Analizując myśl Augusta Del Nocego, ks. Wierzbicki bada relacje między sekularyzacją a totalitaryzmami XX wieku. Zwraca uwagę na to, jak kryzys wartości metafizycznych przekłada się na deformacje życia społecznego i politycznego. - **Bioetyka i etyka społeczna**: Jego publikacje dotykają współczesnych dylematów moralnych, łącząc perspektywę teologiczną z analizą filozoficzną zjawisk takich jak relacja państwo-religia, etyka mediów oraz społeczna odpowiedzialność intelektuistów. Łacznie wydał ponad 150 prac naukowych, w tym 6 monografii autorskich oraz liczne redakcje i współredakcje prac zbiorowych. Jego styl charakteryzuje klarowność wywodu, odwołania do tradycji personalistycznej oraz umiejętność przełożenia trudnych kategorii filozoficznych na język accessible dla szerszego odbiorcy. ## Działalność Publiczna, Publicystyka i Kontrowersje Ks. prof. Wierzbicki jest również aktywnym publicystą. Jego felietony i eseje ukazywały się m.in. na portalu Koduj24.pl, gdzie komentował bieżące wydarzenia polityczne, kościelne i społeczne z perspektywy etyka zaangażowanego w dialog demokratyczny. Ta aktywność uczyniła go postacią rozpoznawalną w polskiej debacie publicznej, budzącą zarówno uznanie za odwagę intelektualną, jak i kontrowersje wśród środowisk konserwatywnych. W latach 2021–2022 stał się bohaterem postępowania dyscyplinarnego na KUL. Powodem było złożenie przez nim wypowiedzi uznanych za obraźliwe w kierunku ks. prof. Tadeusza Guza („Można być profesorem, ale można być też skończonym durniem”), a także krytyczne uwagi pod adresem Episkopatu Polski i struktur Kościoła. W lutym 2022 roku komisja dyscyplinarna uczelni jednogłośnie uniewinniła ks. Wierzbickiego, wskazując na wolność słowa akademickiego i brak przesłanek do ukarania. Decyzja ta była szeroko komentowana w mediach jako przykład walki o granice wolności akademickiej w instytucjach kościelnych. W październiku 2022 r., po ostatecznym zakończeniu sporu, duchowny ogłosił odejście z KUL po 30 latach pracy, przechodząc na UMCS. Ruch ten odebrano jako symbol przemian w polskim środowisku katolickim oraz poszukiwania nowej autonomii intelektualnej. ## Bibliografia i Dorobek Literacki Poza pracami naukowymi, ks. Wierzbicki jest także autorem tekstów literackich. W jego dorobku znajdują się tomiki wierszy oraz zbiory felietonów, świadczące o wrażliwości estetycznej i literackim warsztacie. Poniżej zestawienie wybranych publikacji: | Rok | Tytuł | Wydawca | Gatunek | |-----|-------|---------|---------| | 1991 | Jak ciemność w ciemności | Wydawnictwo Lubelskie | Literatura | | 1992 | The ethics of struggle for liberation... | Peter Lang, Frankfurt | Monografia naukowa | | 1993 | Inaczej każdej wiosny | Norbertinum | Poezja | | 2005 | Filozofia a totalitaryzm. Augusta Del Nocego interpretacja kryzysu moderny | Wydawnictwo KUL | Praca habilitacyjna | | 2011 | Polska Jana Pawła II | Instytut Jana Pawła II KUL | Publicystyka/Esej | | 2015 | Boso | Wydawnictwo Test | Poezja | | 2017 | Sacrum i profanum. Felietony 2013–2017 | „Gaudium” | Publicystyka | | 2016 | Szeroko otwierał drzwi Kościoła | „Gaudium” | Publicystyka | Jego twórczość literacka odzwierciedla te same tematy co dzieła naukowe: poszukiwanie sensu, refleksję nad miejscem człowieka w historii oraz dialektykę sacrum i profanum we współczesności. ## Uznanie i Znaczenie W uznaniu zasług dla nauki i kultury, w 2021 roku ks. Alfred Wierzbicki otrzymał nagrodę „Pontifici”, przyznawaną osobom zasłużonym dla myśli chrześcijańskiej i kultury europejskiej. Tytuł profesora nauk humanistycznych nadany w 2024 roku stanowi oficjalne potwierdzenie jego rangi w polskiej humanistyce. Postać Alfreda Wierzbickiego wpisuje się w tradycję katolickich intelektualistów, którzy nie uciekają od współczesności, lecz stawiają jej odważne pytania. Jego przeniesienie na UMCS otwiera nowy etap w karierze, pozwalając na dalszą integrację perspektywy teologicznej z filozofią uniwersytetu publicznego. W obliczu rosnących podziałów ideologicznych w Polsce ks. prof. Wierzbicki pozostaje istotnym głosem w debacie o etyce publicznej, tolerancji intelektualnej oraz przyszłości humanistyki chrześcijańskiej. ## Podsumowanie Dorobek ks. prof. Alfreda Wierzbickiego to świadectwo konsekwentnego łączenia wiary, rozumu i odpowiedzialności społecznej. Od wczesnych lat 90. kształtuje polską refleksję etyczną, wprowadzając do niej wątki personalistyczne, kryzysu nowoczesności i dialogu międzytradycyjnego. Jego praca na rzecz niezależności intelektualnej, pomimo napotkanych kontrowersji, umacnia jego pozycję jako jednego z czołowych przedstawicieli współczesnej polskiej filozofii moralnej.