Andrzej Poczobut (biał. Андрэй Пачобут, Andrej Paczobut, ur. 16 kwietnia 1973 w Brzostowicy Wielkiej) – polsko-białoruski dziennikarz, publicysta i bloger związany z Grodnem, działacz mniejszości polskiej i opozycji na Białorusi. Represjonowany przez władze białoruskie, więzień polityczny. Kawaler Orderu Orła Białego. == Życiorys == Urodził się 16 kwietnia 1973 w Brzostowicy Wielkiej. W 1998 ukończył studia na Wydziale Prawa Grodzieńskiego Uniwersytetu Państwowego im. Janki Kupały. W latach 1999–2001 był wykładowcą prawa w Grodzieńskim Państwowym Koledżu Politechnicznym oraz w technikum prawa i biznesu. Następnie zajął się działalnością dziennikarską. Pracował m.in. w grodzieńskich gazetach „Pahonia”, „Dień”, „Miestnoje Wriemia”, „Głos znad Niemna” oraz ogólnokrajowym dzienniku niezależnym „Narodnaja Wola”. Pełnił funkcję Redaktora naczelnego „Magazynu Polskiego na uchodźstwie” – czasopisma Związku Polaków na Białorusi pod kierownictwem Anżeliki Orechwo (wcześniej Andżeliki Borys). Od 2006 r. korespondent „Gazety Wyborczej” w Grodnie. Aktywny działacz ZPB od lat 90. XX w. Zawsze twardo opowiadał się za zachowaniem pełnej niezależności organizacji od władz w Mińsku, ale w ramach ustawodawstwa Białorusi. Pełnił obowiązki przewodniczącego Rady Naczelnej ZPB nieuznawanej przez władze w Mińsku. Należy do przeciwników prezydenta Białorusi Aleksandra Łukaszenki, którego reżim niejednokrotnie krytykował w swoich artykułach. Za działalność społeczną i dziennikarską wielokrotnie zatrzymywany i aresztowany. Jest ekspertem od spraw związanych z historią służb specjalnych ZSRR na terenie Zachodniej Białorusi oraz działalnością AK na tych terenach. === Aresztowanie i proces w 2011 === 18 marca 2011 prokuratura obwodu grodzieńskiego postawiła mu zarzut o znieważenie Aleksandra Łukaszenki w szeregu artykułów w „Gazecie Wyborczej”, na portalu „Biełorusskij Partizan” oraz w swoim prywatnym blogu. 6 kwietnia 2011 został zatrzymany na 72 godziny, gdy próbował wyjechać do Mińska, by wziąć udział w połączeniu (przez telełącze) z przedstawicielstwa Komisji Europejskiej z delegacją Parlamentu Europejskiego ds. Białorusi, a następnie został osadzony w areszcie śledczym. 5 lipca 2011 sąd w Grodnie skazał Andrzeja Poczobuta na 3 lata więzienia w zawieszeniu na okres 2 lat. 23 września 2013, po upływie dwuletniego okresu zawieszenia, sąd w Grodnie zdecydował o zwolnieniu Poczobuta z odbywania kary. === Aresztowanie i proces w 2012 === 21 czerwca 2012 prokuratura obwodu grodzieńskiego po raz kolejny postawiła Andrzejowi Poczobutowi zarzut znieważenia Aleksandra Łukaszenki, którego miał się dopuścić w swoich publikacjach na białoruskich stronach internetowych „Biełorusskij Partizan” oraz „Karta'97”. W jego mieszkaniu przeprowadzono rewizję, a on sam został aresztowany i osadzony w grodzieńskim więzieniu. Po dziewięciu dniach został on wypuszczony na wolność z zakazem opuszczania Grodna. Andrzej Poczobut miał być sądzony z art. 367 cz. 2 kodeksu karnego, za co przewidziana jest kara do 5 lat więzienia. W marcu 2013 komitet śledczy obwodu grodzieńskiego poinformował o umorzeniu dochodzenia. === Aresztowanie i proces w 2021 === Został ponownie aresztowany 25 marca 2021, Wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Josep Borrell potępił zatrzymanie. 9 grudnia 2021 Sejm RP IX kadencji przyjął uchwałę „wzywającą reżim białoruski do zaprzestania represji wobec Andżeliki Borys i Andrzeja Poczobuta oraz innych więźniów politycznych”. Podobną uchwałę Sejm przyjął 28 marca 2022. Proces Poczobuta rozpoczął się 16 stycznia 2023 roku. Sąd obwodowy w Grodnie 8 lutego 2023 skazał Andrzeja Poczobuta na 8 lat więzienia o zaostrzonym rygorze (osadzenie w kolonii karnej). W sierpniu 2023 został ukarany półrocznym pobytem w karcerze. == Życie prywatne == Jest synem Stanisława, krajoznawcy i publicysty, znawcy historii Grodzieńszczyzny, prowadzącego programy (w języku polskim) poświęcone tej tematyce w Telewizji Biełsat i Radiu Racja. Żonaty z Oksaną, ma córkę Janę i syna Jarosława. == Publikacje == System Białoruś, Gliwice, 2013. == Odznaczenia i wyróżnienia == Order Orła Białego – 2025 Nagroda magazynu ARCHE „Za prawdziwe słowo” (Białoruś, 2009) Nagroda im. Witolda Hulewicza (Polska, 2010) Nagroda im. Andrzeja Woyciechowskiego (Polska, 2011) MediaTory (Polska, 2011) Dziennikarz Roku (Polska, 2011) Główna Nagroda Wolności Słowa Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich za rok 2020 Nagroda „Za Zasługi dla Polski i Polaków poza granicami” (2021, TVP Polonia) Nagroda Wolności Słowa IAPC (Polska, 2023) Medal 75-lecia Misji Jana Karskiego (Polska, 2023) Nagroda specjalna „Pióro Nadziei” Amnesty International Polska (2023) Nagroda im. Sérgio Vieira de Mello wysokiego komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka (2023) Nagroda specjalna w ramach konkursu „Newsweeka” im. Teresy Torańskiej (2024) Honorowy obywatel m. st. Warszawy (2024) Nagroda im. Sacharowa (2025) Nagroda im. Andrzeja Wajdy (2025) == Przypisy == == Bibliografia == ПАЧОБУТ Андрэй. [w:] Хто ёсць хто ў Беларусі [on-line]. Беларускае Радыё Рацыя. [dostęp 2011-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-30)]. (biał.). == Linki zewnętrzne == Prywatny blog Strona Andrzeja Poczobuta w witrynie Centrum Praw Człowieka „Wiasna”