Charlize Theron (wym. afr. [ʃɐrˈlis ˈtron]; ur. 7 sierpnia 1975 w Benoni) – południowoafrykańska aktorka i producentka filmowa. Jest laureatką kilku nagród, w tym: Oscara, Złotego Globu, American Cinematheque Award oraz Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszej aktorki. Magazyn Time nazwał ją jedną ze 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie w 2016 roku, a od 2019 jest jedną z najlepiej opłacanych aktorek na całym świecie. Posiada również obywatelstwo amerykańskie. Theron zyskała międzynarodowe znaczenie w latach 90. XX w., grając główne role żeńskie w hollywoodzkich filmach: Adwokat diabła (1997), Wielki Joe (1998) i Wbrew regułom (1999). W 2003 spotkała się z uznaniem krytyków za rolę seryjnej morderczyni Aileen Wuornos w filmie Monster, za którą później otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej, stając się pierwszą osobą pochodzącą z południowej Afryki, która otrzymała Oscara w kategorii aktorskiej. Została nominowana do Oscara w 2005 roku za kreację wykorzystywanej seksualnie kobiety, poszukującej sprawiedliwości w dramacie Daleka północ. Od tego czasu Charlize Theron zagrała w kilku topowych filmach akcji, takich jak: Hancock (2008), Królewna Śnieżka i Łowca (2012), Prometeusz (2012), Mad Max: Na drodze gniewu (2015), Szybcy i wściekli 8 (2017) oraz Atomic Blonde (2017). Została pochwalona za rolę niespokojnej kobiety w komedio-dramacie Jasona Reitmana Kobieta na skraju dojrzałości (2011), Tully (2018) oraz Megyn Kelly w dramacie Gorący temat (2019), tym samym otrzymując trzecią nominację do Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Od początku XXI w. Theron rozpoczęła przygodę jako producentka filmowa ze swoją firmą Denver and Delilah Productions. Wyprodukowała wiele filmów, a w części z nich zagrała role drugoplanowe, na przykład Granice miłości (2008), Mroczny Zakątek (2015) i Niedobrani (2019). W 2007 Charlize Theron została obywatelką Stanów Zjednoczonych, zachowując swoje obywatelstwo południowoafrykańskie. == Dzieciństwo == Theron urodziła się w Benoni na ówczesnej prowincji Transwal (teraz prowincja Gauteng) w Południowej Afryce. Jest jedynym dzieckiem Charlesa Theron (27 listopada 1947 – 21 czerwca 1991) i Gerdy Aletty Maritzm. Danie Theron, dowódca wojskowy Armii Burskiej w czasie II wojny burskiej, był przodkiem Charlize. Theron pochodzi z rodziny Afrykanerów, jest więc pochodzenia niderlandzkiego, francuskiego oraz niemieckiego. „Theron” jest nazwiskiem oksytańskim (oryginalnie pisane Théron), w języku afrikaans wymawiane [trɔn]. Dorastała na farmie rodziców w Benoni, niedaleko Johannesburga. 21 czerwca 1991 roku ojciec Theron, alkoholik, groził nastoletniej Charlize i jej matce, po czym zaatakował je i wystrzelił do nich z broni. Matka Theron zastrzeliła mężczyznę za pomocą własnego pistoletu. Zastrzelenie zostało prawnie uznane za samoobronę i matka Charlize nie została o nic oskarżona. Theron uczęszczała do szkoły podstawowej Putfontein (Laerskool Putfontien). Był to okres w jej życiu, w którym jak sama określiła, „nie pasowała” do swoich rówieśników. W dzieciństwie często cierpiała z powodu żółtaczki. Przepisane jej antybiotyki sprawiły, że jej górne przednie mleczne zęby zaczęły gnić i musiały zostać operacyjnie usunięte, zaś stałe zęby nie wyrosły jej do około dziesiątego roku życia. W wieku trzynastu lat została wysłana do szkoły z internatem i rozpoczęła naukę w National School of the Arts w Johannesburgu. Mimo że Theron mówi biegle po angielsku, jej pierwszym językiem jest afrikaans. == Kariera == === Początki (1991–1996) === Chociaż postrzegała się jako tancerkę, w wieku 16 lat Theron wygrała roczny kontrakt modelingowy w lokalnym konkursie w Salerno i przeprowadziła się z matką do Mediolanu we Włoszech. Po spędzeniu roku na modelingu, jeżdżąc po całej Europie, wraz z matką przeprowadziły się do Stanów Zjednoczonych, najpierw do Nowego Jorku, a następnie do Miami. W Nowym Jorku uczęszczała do Joffrey Ballet School, gdzie trenowała jako tancerka baletowa, dopóki nie spotkała jej kontuzja kolana, która zamknęła przed nią tę ścieżkę kariery. Theron wspominała to w 2008 roku: „Pojechałam do Nowego Jorku na 3 dni, aby pracować jako modelka, następnie spędziłam zimę w Nowym Jorku w bezokiennej piwnicy mojej przyjaciółki. Byłam spłukana, tańczyłam w Joffrey Ballet School, gdy moje kolana się poddały. Uświadomiłam sobie, że nie mogę już tańczyć i popadłam w poważną depresję. Moja mama przyjechała z Afryki i powiedziała mi: «Albo zdecydujesz co teraz, albo wracasz do domu, bo dąsać możesz się w Afryce»”. W 1994, Charlize Theron poleciała do Los Angeles z biletem w jedną stronę, który kupiła jej matka, zamierzając pracować w przemyśle filmowym. Podczas pierwszych miesięcy pobytu w Los Angeles mieszkała w motelu, mając 300 dolarów, które dostała od swojej matki. Nadal dostawała czeki z Nowego Jorku i żyła “od wypłaty do wypłaty”, do momentu, kiedy ukradła chleb z restauracji, aby przeżyć. Pewnego dnia poszła do banku na Hollywood Boulevard, aby wypłacić kilka czeków, włączając w to czek od jej matki na pokrycie kosztów motelu, ale zostały odrzucone, ponieważ były spoza banku, w którym Theron próbowała je wypłacić, a także ona sama nie była wtedy obywatelką Stanów Zjednoczonych. Theron spierała się z pracownikiem banku do momentu, gdy agent talentów John Crosby, który był następny w kolejce, zaproponował wypłacenie pieniędzy za nią, a następnie dał jej swoją wizytówkę. Crosby przedstawił jej szkołę aktorską, a jakiś czas później zadebiutowała po raz pierwszy na dużym ekranie, w roli niemówionej, w filmie Dzieci kukurydzy III: Miejskie żniwa (1995). Jej pierwsza mówiona rola przypadła na rok 1996 w filmie Dwa dni z życia doliny, gdzie wcieliła się w rolę morderczyni na zlecenie, Helgi Svelgen. Pomimo mieszanych recenzji zainteresowanie Theron wzrosło poprzez jej urodę, a także scenę, w której walczyła z postacią graną przez Teri Hatcher. Charlize bała się, że będzie utożsamiana tylko z jednym typem postaci, jakim jest Helga. Wspomniała o tym, gdy ludzie pytali ją o odegranie podobnej roli podczas wywiadów: „Wiele osób mówiło «powinnaś kuć żelazo póki gorące» (...) Ale granie tej samej roli, w kółko i w kółko nie pozostawia cię z żadnym uczuciem długowieczności. Wiedziałam, że będzie to dla mnie jeszcze trudniejsze, ze względu na to jak wyglądam, aby pójść innymi ścieżkami kariery aktorskiej”. Podczas przesłuchań do Showgirls Theron poznała agentkę talentów J.J. Harris, dzięki wicedyrektorce castingów, Johann Ray. Wspominała, że była zaskoczona tym, ile Harris pokładała nadzieję w jej potencjale, a także opisywała ją jako swoją mentorkę. Później zwolniła Johna Crosby’ego, ponieważ ciągle proponował jej scenariusze do filmów podobnych do filmu Gatunek (1995). Harris za to umiała znaleźć scenariusze i filmy z każdego możliwego gatunku, a także zachęciła Charlize do zostania producentką filmową. J.J. Harris była agentką Charlize Theron przez ponad 15 lat, aż do swojej śmierci. === Droga do sławy (1997–2002) === Pojawiało się coraz więcej większych ról w Hollywoodzkich filmach, a jej kariera rozwinęła się pod koniec lat 90. W Adwokacie diabła (1997), który jest określany jako przełomowy film w jej karierze, Theron wcieliła się w rolę nawiedzonej żony odnoszącego sukcesy prawnika, obok Keanu Reevesa oraz Ala Pacino. Następnie wystąpiła w filmie przygodowym Wielki Joe (1998), jako przyjaciółka i opiekunka wielkiego górskiego goryla, a także w dramacie Wbrew regułom (1999), jako kobieta, która szuka możliwości dokonania aborcji w czasach II wojny światowej w stanie Maine. Podczas gdy Wielki Joe okazał się finansową klapą, Adwokat diabła oraz Wbrew regułom zostały ciepło przyjęte przez krytyków i publiczność. Pojawiła się na okładce styczniowego wydania magazynu Vanity Fair w 1999, jako „Biała gorąca Wenus”, a także na okładce magazynu Playboy w maju 1999. Jak później się okazało, Playboy wykorzystał zdjęcia zrobione aktorce na kilka lat wcześniej, gdy była jeszcze nieznaną modelką, bez jej zgody, co poskutkowało pozwem ze strony Theron, który skończył się przegraną aktorki. We wczesnych latach 2000, kontynuowała granie w filmach, takich jak: Uwikłany (2000), Ślepy tor (2000), Nazywał się Bagger Vance (2000), Siła i honor (2000), Słodki listopad (2001), Klątwa skorpiona (2001) oraz 24 godziny (2002), które pomimo braku osiągnięcia wielkich sukcesów silnie wykreowały wizerunek Theron jako aktorki. Ten czas w swojej karierze aktorka skomentowała tak: „Ciągle znajdowałam się w miejscu, gdzie reżyserzy mnie wspierali, ale studia nie. Zaczęłam miewać romanse z reżyserami, z tymi, których naprawdę podziwiałam. Robiłam naprawdę złe filmy. Uwikłany nie był dobrym filmem, ale zagrałam w nim, ponieważ kochałam [reżysera] Johna Frankenheimera”. === Uznanie na świecie (2003–2008) === Theron zagrała rolę „technika” od sejfów i krypt w filmie Włoska robota (2003), który stanowił remake czy też amerykański „hołd” względem brytyjskiej wersji filmu o tym samym tytule z 1969. Włoska robota z 2003 została wyreżyserowana przez F.G. Graya, a oprócz Theron pojawili się w nim tacy aktorzy jak: Mark Wahlberg, Edward Norton, Jason Statham, Seth Green oraz Donald Sutherland. Film okazał się kasowym sukcesem w box office, przynosząc ponad 176 milionów dolarów dochodu. W filmie Monster (2003) wcieliła się w postać seryjnej morderczyni Aileen Wuornos, byłej prostytutki, która została stracona na Florydzie w 2002 za zabicie 6 mężczyzn (nie została osądzona za siódme morderstwo), na przestrzeni lat 80 i 90 XX w. Krytyk Robert Ebert ocenił kreację Theron jako „jedną z najlepszych kreacji w historii kina”. Za tę rolę Charlize Theron została nagrodzona Oscarem dla najlepszej aktorki na 76. ceremonii wręczenia Oscarów, w lutym 2004 roku, a także nagrodą Gildii Aktorów Ekranowych oraz Złotym Globem. Jest pierwszą osoba pochodząca z Południowej Afryki, która została wyróżniona Oscarem dla najlepszej aktorki. Wygrana Oscara zapewniła jej miejsce na liście najlepiej zarabiających aktorek w Hollywood w 2006 roku