Dorota Jolanta Segda (ur. 12 lutego 1966 w Krakowie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, profesor sztuk teatralnych, nauczyciel akademicki Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, rektor tej uczelni w latach 2016–2024. == Życiorys == Jest córką Jerzego i wnuczką pułkownika Władysława Segdy, dwukrotnego brązowego medalisty olimpijskiego w szermierce. Urodziła się i dorastała w Krakowie, gdzie ukończyła II Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego i Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Ludwika Solskiego. W 1987 została aktorką krakowskiego Starego Teatru. Debiutowała rolą Soni w Zbrodni i karze Andrzeja Wajdy na festiwalu w Jerozolimie. Na początku teatralnej kariery zagrała m.in. Albertynkę w Operetce Witolda Gombrowicza w reżyserii Tadeusza Bradeckiego w Starym Teatrze (1988), Ofelię w Hamlecie (IV) Williama Szekspira w reż. Andrzeja Wajdy (1989), Manię w Ślubie Witolda Gombrowicza w reż. Jerzego Jarockiego (1991), Pannę Młodą w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w reż. Andrzeja Wajdy (1991) i Księżną w Tak zwanej ludzkości w obłędzie według Stanisława Ignacego Witkiewicza w reż. Jerzego Grzegorzewskiego (1992). W późniejszych latach zagrała także m.in. Salomeę w Śnie srebrnym Salomei Juliusza Słowackiego w reż. Jerzego Jarockiego (1993) i Małgorzatę w Fauście Johanna Wolfganga Goethego w reż. Jerzego Jarockiego (1997). Dzięki rolom w spektaklach Starego Teatru w Krakowie dwukrotnie była wyróżniona przez redakcję miesięcznika „Teatr” Nagrodą im. Aleksandra Zelwerowicza: za sezon 1992/1993 (za rolę Salomei w Śnie srebrnym Salomei) i za sezon 1996/1997 (za rolę Małgorzaty w Fauście). W latach 1997–2000 występowała w Teatrze Narodowym w Warszawie. Do jej najważniejszych występów w tym teatrze należą role zagrane w spektaklach w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego, na podstawie sztuk Stanisława Wyspiańskiego: Joanna w Nocy listopadowej (1997), Joas w Sędziach (1999) i Rachela w Weselu (2002). Gościnnie grała też w Teatrze Bagatela w Krakowie, Krakowskim Teatrze Scena STU, a także w Och-Teatr i Teatr 6. piętro w Warszawie. W 2000 powróciła do gry w Starym Teatrze w Krakowie. Zagrała Julię w Król umiera, czyli ceremonie Eugène Ionesco w reż. Piotra Cieplaka (2008), role w sztukach Pawła Demirskiego w reż. Moniki Strzępki: Barbarę Niechcic / Prozac w Nie-boskiej komedii. Wszystko powiem Bogu (2014), Katherine Switzer/Dobrego Wilka 1 w Triumfie woli (2016) i Bóstwo klasy średniej w Rok z życia codziennego w Europie Środkowo-Wschodniej (2018) oraz Julcię w Pannach z Wilka Jarosława Iwaszkiewicza w reż. Agnieszki Glińskiej (2019). W 1988 zadebiutowała w Teatrze Telewizji, gdzie była Anną w Po próbie Ingmara Bergmana w reż. Jana Maciejowskiego. Zagrała też m.in. w spektaklach Andrzeja Domalika: Sonię w Płatonowie Antona Czechowa (1992) i Helenę w Dzieciach słońca Maksyma Gorkiego (1993). Była Sonią w Wujaszku Wani Antoniego Czechowa w reż. Kazimierza Kutza (1994) i Kamą Stern w Zazdrości Esther Vilar w reż. Krystyny Jandy (2001). Do jej największych kreacji stworzonych w Teatrze Telewizji należą tytułowe role w Marii Stuart Friedricha Schillera w reżyserii Roberta Glińskiego (1994) i w Krystynie Augusta Strindberga w reż. Piotra Mikuckiego (1995). Pod koniec lat 80 XX w. zadebiutowała jako aktorka filmowa. Zagrała potrójną rolę – bliźniaczek Lili i Dory, a także ich matki – w filmie Ildikó Enyedi Mój wiek XX (1988). Za występ w filmie odebrała nagrodę za najlepszą rolę oraz nagrodę publiczności na festiwalu w Budapeszcie. W 1989 zagrała Kasię w filmie Waldemara Krzystka Ostatni prom. Popularność w Polsce zdobyła m.in. tytułową rolą w Faustynie, za którą otrzymała Bałtycką Perłę, nagrodę dla najlepszej aktorki na Międzynarodowym Festiwalu Filmowego Państw Nadbałtyckich. Ponadto zagrała w filmie Tato, a w latach 1999–2005 wcielała się w Agatę Kwiecińską, dyrektor administracyjną szpitala w Leśnej Górze w serialu Na dobre i na złe. W 1995 otrzymała Nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego. W kolejnych latach zagrała także m.in. Mariolę Chudziszewską w serialu Ludzie Chudego, Halinę w Dziewczynach ze Lwowa, inspicjentkę Hanię Kurczab w Artystach i Irenę, dyrektor Szpitala Północnego w Warszawie w serialu Echo serca. W 1998 odcisnęła dłoń w pamiątkowej płycie na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach. W filmach Harry Potter i Zakon Feniksa, Harry Potter i Książę Półkrwi, Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część I i Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II użyczyła głosu Bellatriks Lestrange, którą grała Helena Bonham Carter. Dubbingowała także filmy animowane – Iniemamocni i Iniemamocni 2 (jako Helen Parr / Elastyna / Pani Iniemamocna), Auta i Auta 2 (Sally Carrera), czy Merida Waleczna (rola Elinor). W RMF FM wraz z Robertem Konatowiczem prowadziła program Metamorfoza. 18 października 2012 roku otrzymała tytuł profesora sztuk teatralnych. Nominację odebrała 23 stycznia 2013 roku z rąk prezydenta Bronisława Komorowskiego. 11 kwietnia 2016 r. senat Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie powierzył jej pełnienie funkcji rektora uczelni w kadencji 2016–2020, a 18 maja 2020 r. także w kadencji 2020–2024. Artystka i nauczycielka akademicka jest zatrudniona na stanowisku profesora zwyczajnego w uczelni. == Życie prywatne == Dwukrotnie zamężna. Od 2001 była żoną Stanisława Radwana (1939–2023), kompozytora i byłego dyrektora naczelnego Starego Teatru w Krakowie. == Filmografia == == Odznaczenia == Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2024) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015) Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1996) == Nagrody i wyróżnienia == Nagroda na VI Ogólnopolskim Przeglądzie Spektakli Dyplomowych Szkół Teatralnych w Łodzi za rolę Maszy w przedstawieniu Samobójca Mikołaja Erdmana w PWST w Krakowie (1988) Nagroda na Festiwalu Szkół Teatralnych w Bratysławie za najlepszy monolog (1988) Nagroda dla młodego aktora na XXIX Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za rolę Cecylii Cardew w przedstawieniu Bądźmy poważni na serio w Starym Teatrze w Krakowie (1989) Nagroda Artystyczna Młodych im. Stanisława Wyspiańskiego (1989) Nagroda im. Arnolda Szyfmana (stypendium zagraniczne) (1989) Nagroda Dziennikarzy na Festiwalu Filmów Węgierskich w Budapeszcie za rolę w filmie Mój wiek XX (1990) Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza przyznana przez miesięcznika „Teatr” za rolę Salomei w Śnie srebrnym Salomei Juliusza Słowackiego w Starym Teatrze w Krakowie (1993) Nagroda „Video Studio Gdańsk” na FPFF w Gdyni za rolę w filmie Faustyna (1994) Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego (1995) nagroda na MFF Państw Nadbałtyckich w Rydze za pierwszoplanową rolę kobiecą w filmie Faustyna (1995) „Bałtycka Perła” – główna nagroda aktorska za rolę w filmie Faustyna na III Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Państw Nadbałtyckich w Rydze (1995) Złota Kaczka w kategorii: Najlepsza polska aktorka (1996) Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza przyznawana przez miesięcznika „Teatr” za rolę Małgorzaty w Fauście Johanna Wolfganga Goethego w Starym Teatrze w Krakowie (1997) Krakowska Złota Maska, przyznawana przez publiczność teatrów krakowskich za rolę Małgorzaty w Fauście Johanna Wolfganga Goethego w Starym Teatrze w Krakowie (1998) Wyróżnienie na 26. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych za role Adeli i Laodamii w sztuce Tryptyk Wyspiański według Stanisława Wyspiańskiego w Starym Teatrze w Krakowie (2001) Nagroda Rektora PWST w Krakowie (2007) Nagroda Miasta Krakowa (2011) Krakowska Nagroda Teatralna „Ludwik” w kategorii najlepsza rola kobieca za rolę w spektaklu Triumf woli (2017) Nagroda im. Romany Bobrowskiej, przyznana przez Radio Kraków (2018) Nagroda im. Ireny i Tadeusza Byrskich na XIX Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” w Sopocie za reżyserię, adaptację, oprawę muzyczną i rolę w słuchowisku Jacyś złośliwi bogowie zakpili z nas okrutnie w Radiu Kraków, opartym na korespondencji Wisławy Szymborskiej i Zbigniewa Herberta (2019) Nagroda Specjalna na 60. Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za rolę składającą się na „zbiorowy portret kobiecości”, w spektaklu Panny z Wilka z Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (2020) Honorowa Nagroda Teatralna im. Stanisława Wyspiańskiego (2024) Nagroda na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” za kreacje aktorskie w Konkursie Teatrotek za „to co zagrane między słowami” – rola w spektaklu tv Królowa boazerii (2024) == Przypisy == == Bibliografia == Katarzyna Jurkowska, Katarzyna Kościelak: Kobiety przełomu. Znak Horyzont, 2020. ISBN 978-83-240-7789-2. == Linki zewnętrzne == Dorota Segda w bazie IMDb (ang.) Dorota Segda w bazie Filmweb Dorota Segda w bazie filmpolski.pl Dorota Segda (osoba), [w:] Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2021-04-09] .