Elon Reeve Musk (wym. /ˈi:lɒn ˈmʌsk/; ur. 28 czerwca 1971 w Pretorii) – południowoafrykański przedsiębiorca, założyciel, współzałożyciel lub finansista przedsiębiorstw SpaceX, Tesla, Neuralink, X.com (część firmy PayPal), The Boring Company oraz xAI. Pochodzi z Republiki Południowej Afryki, mieszka i pracuje w Stanach Zjednoczonych (posiada obywatelstwo południowoafrykańskie, kanadyjskie i amerykańskie). Dyrektor generalny i techniczny w SpaceX, dyrektor generalny i główny architekt w Tesla Inc. W styczniu 2021 został uznany najbogatszym człowiekiem świata przez magazyn „Forbes” i agencję Bloomberg. Od 28 października 2022 właściciel serwisu X (kiedyś „Twitter”). W okresie od 20 stycznia do 28 maja 2025 szef Departamentu Wydajności Rządu (Department of Government Efficiency, DOGE) w drugim gabinecie Donalda Trumpa. Na dzień 21 grudnia 2025 roku, według magazynu Forbes, jego majątek szacowany jest na 749 miliardów dolarów amerykańskich (USD). == Życiorys == === Dzieciństwo i edukacja === Pochodzi z Południowej Afryki. Urodził się i wychował w stołecznej Pretorii, w białej rodzinie. Jego ojciec, inżynier Errol Musk, urodził się w Południowej Afryce jako syn Brytyjki i Południowoafrykańczyka, natomiast matka, modelka i dietetyczka Maye Musk, ma po ojcu amerykańskie pochodzenie i przyszła na świat w Kanadzie. W 1950 wyjechała z rodzicami do Południowej Afryki. Elon ma dwoje młodszego rodzeństwa: brata Kimbala i siostrę Toscę. Po rozwodzie rodziców w 1980 mieszkał głównie z ojcem. Kiedy miał 10 lat, dostał pierwszy komputer i nauczył się programować (według innego źródła nauczył się programować w wieku 13 lat). Dwa lata później sprzedał swój pierwszy program – grę komputerową Blastar za około 500 dolarów. Jako nastolatek uczęszczał do Pretoria Boys High School, którą ukończył w wieku 17 lat. Krótko później, częściowo z chęci uniknięcia obowiązkowej służby wojskowej w Południowoafrykańskich Siłach Obronnych (SADF), wyemigrował do Kanady, gdzie mieszkała rodzina jego matki. Planował przeniesienie się do Stanów Zjednoczonych. W Kanadzie pracował u kuzyna na farmie w Swift Current, przy czyszczeniu kotłów w tartaku w Kolumbii Brytyjskiej i przy wyrębie lasów. Po dwóch latach przeniósł się do Toronto i pracował w dziale IT w banku, aplikując jednocześnie do Queen’s University. Opuścił Kanadę w 1992 roku po uzyskaniu stypendium na University of Pennsylvania. Tam uzyskał tytuł licencjata w dziedzinie ekonomii na wydziale Wharton Business School, po czym studiował tam jeszcze rok uzyskując tytuł licencjata w dziedzinie fizyki. === Kariera === W 1995 roku rozpoczął studia na wydziale fizyki w Stanford University, po czym po dwóch dniach je rzucił, aby założyć przedsiębiorstwo Zip2. ==== Zip2 ==== W 1995 z bratem, Kimbalem, korzystając z pieniędzy zebranych od niewielkiej grupy inwestorów-aniołów oraz z pomocą finansową ojca w wysokości 200 tys. dol, założył Zip2, firmę zajmującą się oprogramowaniem sieciowym. Firma opracowała i sprzedała internetowy „przewodnik po mieście” dla branży wydawniczej. Musk uzyskał kontrakty z „The New York Times” i „Chicago Tribune” oraz przekonał zarząd do porzucenia planów połączenia się z CitySearch. Będąc w Zip2, Musk chciał zostać CEO; jednak nikt z członków zarządu na to nie pozwolił. Compaq przejął Zip2 za 307 milionów USD w gotówce i 34 miliony USD w opcjach na akcje w lutym 1999. Musk otrzymał 22 miliony USD za swój siedmioprocentowy udział w sprzedaży. ==== X.com i PayPal ==== W marcu 1999 został współzałożycielem X.com, firmy świadczącej usługi finansowe i obsługującej płatności za pośrednictwem poczty elektronicznej, o wartości 10 milionów dol. Pieniądze na firmę uzyskał ze sprzedaży Zip2. Rok później X.com połączyło się z firmą Confinity, która była właścicielem PayPala, usługi transferu pieniędzy. Połączona firma skupiła się na usłudze PayPal i została przemianowana na „PayPal” w 2001. Wczesny wzrost PayPal był napędzany głównie przez wirusową kampanię marketingową, w której rekrutowano nowych klientów, gdy otrzymywali pieniądze za pośrednictwem usługi. Musk został w październiku 2000 usunięty ze swojej funkcji dyrektora generalnego (choć pozostał w zarządzie) ze względu na nieporozumienia z pozostałym kierownictwem firmy. Musk chciał zmigrować serwery PayPala z systemu Unix do systemu Microsoft Windows, z czym nie zgadzał się zarząd. W październiku 2002 serwis eBay przejął PayPal za 1,5 mld dol. w akcjach, z czego Musk otrzymał 165 mln dol. Przed sprzedażą Musk, który był największym udziałowcem spółki, posiadał 11,7% akcji PayPala. W lipcu 2017 kupił domenę x.com od PayPal za nieujawnioną kwotę, stwierdzając, że ma dla niego „wielką wartość sentymentalną”. ==== SpaceX ==== W czerwcu 2002 założył swoje trzecie przedsiębiorstwo, Space Exploration Technologies (SpaceX), którego został dyrektorem generalnym i technicznym. SpaceX zajmuje się projektowaniem i konstruowaniem rakiet nośnych dla pojazdów kosmicznych, kładąc nacisk na ich niski koszt i niezawodność. Celem, który postawił sobie Musk, jest 100-krotne zmniejszenie kosztów lotów w kosmos, między innymi poprzez wielokrotne starty tych samych egzemplarzy rakiet. Pierwszą opracowaną przez przedsiębiorstwo rakietą była Falcon 1, wystrzelona po raz pierwszy 24 marca 2006. Rakieta ta we wrześniu 2009 jako pierwsza prywatna rakieta w historii astronautyki umieściła satelitę na orbicie Ziemi. Drugą rakietą jest Falcon 9, wystrzelona po raz pierwszy 4 czerwca 2010. Jej głównym zadaniem jest wynoszenie na orbitę stworzonych również przez to przedsiębiorstwo statków kosmicznych Dragon, obsługujących zaopatrzenie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. SpaceX pracuje również nad konstrukcją statku kosmicznego Starship, który ma być w stanie zapewnić obecność stałej kolonii na Marsie, oraz rozbudowuje konstelację satelitów Starlink, dostarczającą Internet satelitarny. 23 grudnia 2008 SpaceX zdobyła wart 1,6 miliarda dol. kontrakt na przeprowadzenie 12 lotów zaopatrzeniowych na Międzynarodową Stację Kosmiczną, przejmując rolę wahadłowców kosmicznych po ich wycofaniu z użytku w 2011. Początkowo pojazdy Dragon mają przewozić jedynie zaopatrzenie, pozostawiając transport astronautów statkom Sojuz. Augustine commission rekomendowała, aby w przyszłości transport astronautów przekazać komercyjnym przedsiębiorstwom, takim jak SpaceX. 30 maja 2020 roku o godzinie 19:22 UTC (21:22 czasu polskiego) z platformy startowej na Florydzie wystartowała rakieta Falcon 9 z astronautami Robertem Behnkenem i Douglasem Hurleyem w ramach misji dostarczenia astronautów na Międzynarodową Stację Kosmiczną przez SpaceX. 31 maja o godzinie 14:16 UTC (16:16 czasu polskiego), po kilkunastogodzinnym locie, kapsuła Dragon przycumowała do ISS, co zakończyło powodzeniem ten etap misji. W jej ramach, astronauci pozostali na stacji przez kilka miesięcy, a następnie powrócili na Ziemię. Musk postrzega badania kosmosu jako istotny krok w rozprzestrzenieniu, a nawet przetrwaniu ludzkiej świadomości. Stwierdził, że kolonizacja innych planet może stanowić zabezpieczenie przed zagrożeniami dla przetrwania gatunku: „Może nas zniszczyć uderzenie planetoidy, superwulkan, jak również zagrożenia, których dinozaury nigdy nie doświadczyły: zaprojektowany wirus, nieumyślne stworzenie mikro-czarnej dziury, katastrofalne globalne ocieplenie albo jakaś jeszcze nieznana technologia. Ludzkość ewoluowała przez miliony lat, ale w ciągu ostatnich sześćdziesięciu lat broń atomowa dała nam możliwość unicestwienia siebie. Prędzej czy później musimy rozprzestrzenić się poza tę zielono-niebieską kulę, albo wyginąć”. ==== Tesla Motors ==== Musk posiada pakiet kontrolny w Tesla Motors i jest głównym architektem jej produktów. Od października 2008 jest jej prezesem zarządu. Tesla Motors wyprodukowała w pełni elektryczny samochód sportowy Tesla Roadster. Musk jest autorem głównej biznesowej strategii przedsiębiorstwa, którą jest dostarczenie niedrogich elektrycznych samochodów do masowego klienta. Tesla Roadster został stworzony jako pierwszy krok – samochód skierowany do zamożnych klientów, którzy kupując go sfinansowaliby badania i projektowanie tańszych modeli. Kolejnym modelem jest sprzedawany od 2012 roku Model S – czterodrzwiowy rodzinny sedan, w najtańszej wersji kosztujący połowę tego co Roadster. Na bazie Modelu S zaprojektowano również crossover Model X z napędem na cztery koła i dwoma silnikami elektrycznymi. Samochody będą miały 60 proc. wspólnych części. W marcu 2016 Musk zaprezentował ekonomiczny Model 3 o podstawowej cenie 35 tys. dol., który jest przeznaczony dla masowego odbiorcy. Samochód wszedł na rynek w lipcu 2017. Musk planuje również sprzedaż elektrycznych układów napędowych, które umożliwiłyby innym przedsiębiorstwom tworzenie własnych modeli bez konieczności opracowywania ich od podstaw. W gazetach jego działania porównywane są do działań Henry’ego Forda za rewolucyjne podejście do rozwoju motoryzacji. Od 1 lutego 2016 przedsiębiorstwo nosi nazwę Tesla Inc. Produkuje również samochody autonomiczne. ==== Thud ==== W 2018 ogłosił na swoim koncie na Twitterze nowe komediowe przedsięwzięcie medialne, Thud. Musk trafił na nagłówki satyrycznego serwisu informacyjnego „The Onion” po tym, jak zatrudnił byłych pracowników serwisu. W 2014, przed przejęciem publikacji przez Univision, Musk wyraził zainteresowanie zakupem „The Onion”. ==== OpenAI ==== W grudniu 2015 ogłosił utworzenie OpenAI, organizacji badawczej non-profit zajmującej się sztuczną inteligencją (AI). OpenAI ma na celu rozwój sztucznej inteligencji ogólnej w sposób bezpieczny i korzystny dla ludzkości. Udostępniając sztuczną inteligencję wszystkim, OpenAI chce „przeciwstawiać się dużym korporacjom, które mogą zdobyć zbyt wielką władzę dzięki posiadaniu systemów super-inteligencji poświęconych zyskom, a także rządom, które mogą wykorzystywać sztuczną inteligencję do zdobycia władzy, a nawet do uciskania swoich obywateli”. Musk stwierdził, że chce przeciwdziałać koncentracji władzy. W 2018 opuścił zarząd OpenAI,