KS Cracovia SA – najstarszy istniejący polski klub sportowy. Klub Sportowy Cracovia Spółka Akcyjna, w ramach którego działa m.in. sekcja piłki nożnej mężczyzn. Współzałożyciel Związku Polskiego Piłki Nożnej (1911) i Polskiego Związku Piłki Nożnej (1919). Pięciokrotny Mistrz Polski (1921, 1930, 1932, 1937, 1948), zdobywca Pucharu Polski 2020 i Superpucharu Polski 2020. Zgodnie z regulaminem Ekstraklasy Klub jest uprawniony do umieszczenia nad herbem srebrnej gwiazdki oznaczającej zdobycie od 5 do 9 tytułów mistrza Polski. == Informacje ogólne == Pełna nazwa: Klub Sportowy Cracovia SA (spółka założona przez KS Cracovia i Gminę Kraków) Data założenia: 1906 Barwy: biało-czerwone Przydomki klubu używane przez kibiców: Pasy Adres: KS Cracovia SA – ul. Józefa Kałuży 1, 30-111 Kraków Prezes: wakat Dyrektor Generalny: Szymon Stawiarz Dyrektor ds. technicznych: Filip Trubalski Rzecznik prasowy: Kamil Jagodyński Stadion: Otwarty: 31 marca 1912. Pojemność – 15 114 Oświetlenie – 3000 lx Boisko – 105 m x 68 m Dyrektor Stadionu: Bartłomiej Depta Baza treningowa w Rącznej Cracovia Training Center Adres: Rączna 757, 30-060 Rączna Dyrektor Cracovia Training Center: Jarosław Koza == Sukcesy == Mistrzostwo Polski juniorów U-19 – 1959, 1990, 1991 Wicemistrzostwo Polski juniorów U-19 – 1966, 2014, 2018 Mistrzostwo Galicji – 1913 Mistrzostwo Krakowa – 1943 Puchar im. księcia Pribiny (1933) Finalista Pucharu Zlotu Młodych Przodowników (puchar ligi) – 1952 == Historia Cracovii == Współcześnie w literaturze klubowej i części opracowań przyjmuje się zazwyczaj, że początkiem Cracovii był 13 czerwca 1906 roku, kiedy – jak ustalił po raz pierwszy J. Kukulski w opracowaniu z 1986 roku – po ogłoszeniu w dzienniku Nowa Reforma miał się w Krakowie zawiązać Akademicki Klub Footballistów i odbyć pierwszy trening piłkarski. Data ta opiera się wyłącznie na przekazach prasowych z czerwca 1906 roku: ogłoszenie informowało o tworzeniu „Akademickiego klubu footballistów” i zapraszało chętnych do Parku Jordana, nie używając jeszcze nazwy „Cracovia” ani nie pozostawiając po sobie innych, materialnych czy archiwalnych potwierdzeń formalnego założenia klubu właśnie tego dnia. Dodatkowo, nazwa „Cracovia” pojawia się w źródłach dopiero w relacji „Nowej Reformy” z jesiennego turnieju krakowskich drużyn, opublikowanej 20 października 1906 roku, co utrudnia jednoznaczne utożsamianie czerwcowego Akademickiego Klubu Footballistów z późniejszym Klubem Sportowym Cracovia. Pewnym wsparciem narracji o ciągłości między „akademikami” a Cracovią są późniejsze wspomnienia Józefa Lustgartena, który opisywał swoje zaangażowanie w drużynę akademicką i przemiany zachodzące w krakowskiej piłce nożnej. W części międzywojnenych źródeł i opracowań jako datę powstania Cracovii przyjmowano ponadto rok 1907, wiązany z fuzją Akademickiego Klubu Footballowego (funkcjonującego już wówczas pod nazwą Cracovia) z Biało‑czerwonymi i ukształtowaniem się Klubu Sportowego Cracovia w formie bardziej zbliżonej do późniejszej struktury. Kwestia dokładnej daty powstania klubu pozostaje przedmiotem dyskusji historyków sportu. Chronologia nazw 1906 – Akademicki Klub Footballowy Cracovia 1907 – Klub Sportowy Cracovia 1948 – Związkowy Klub Sportowy Cracovia 1949 – Związkowy Klub Sportowy Ogniwo-Cracovia 1949 – Związkowy Klub Sportowy Ogniwo Kraków 1950 – Związkowe Koło Sportowe Ogniwo MPK Kraków 1952 – Terenowe Koło Sportowe Ogniwo MPK Kraków 1954 – Terenowe Koło Sportowe Sparta Kraków 1955 – Klub Sportowy Cracovia 1957 – Spółdzielczy Klub Sportowy Cracovia 1973 – Klub Sportowy Cracovia 1997 – Miejski Klub Sportowy Cracovia Sportowa Spółka Akcyjna 2024 – Klub Sportowy Cracovia Spółka Akcyjna Uwagi: W 1952 zmieniono nazwę na Terenowe Koło Sportowe Stal Nowa Huta, ale uchwała ta nie weszła w życie. W latach 1955–1957 używano także nieformalnej nazwy Koło Sportowe Cracovia-PSS. == Stadion == == Cracovia Training Center == Wraz z początkiem 2021 pierwsza drużyna Cracovii przeniosła się do nowego ośrodka treningowego. Powstałe w miejscowości Rączna (gm. Liszki, woj. małopolskie) Cracovia Training Center to efekt ponad roku prac budowlanych, rozpoczynający nową erę w dziejach klubu. Budowa Cracovia Training Center rozpoczęła się w maju 2019. Wówczas oficjalnie wbito symboliczną "pierwszą łopatę" oraz wmurowano kamień węgielny. Przez minione miesiące, na powierzchni prawie 100.000 m², powstała nowoczesna baza treningowa z pełnym zapleczem. Kompleks składa się z bazy treningowej z zapleczem szatniowym, budynkiem trybun oraz wewnętrznymi instalacjami. Jego częścią są m.in. wyposażone w system podgrzewania boisko główne, cztery pełnowymiarowe boiska treningowe o nawierzchni naturalnej, jedno boisko z nawierzchnią sztuczną oraz hala o konstrukcji drewnianej. Teren został zagospodarowany wraz z małą architekturą, drogami wewnętrznymi i parkingami, od tego momentu stanowiąc drugi dom dla zawodników Cracovii. Od początku stycznia na terenie Cracovia Training Center odbywają się codzienne zajęcia I zespołu, drugiej drużyny oraz grup młodzieżowych Pasów. == Najważniejsze mecze w historii == === Wielkie Derby Krakowa === === Trening Noworoczny === O 12:00 1 stycznia każdego roku odbywa się tradycyjny mecz między zespołami Cracovii i Cracovii II. Historia Treningu Noworocznego rozpoczęła się w 1920, 1924 lub 1925, gdy wracający z sylwestrowego balu piłkarze wstąpili na stadion przy ul. Kałuży, by pokopać piłkę na śniegu. W ostatnich latach w noworocznych treningach uczestniczą tysiące krakowian. Wydarzenia na boisku nie zawsze są do końca poważne – na liście strzelców bramek figurują np. sędziowie spotkania czy Pasiasty Lajkonik – klubowa maskotka. Na trybunach mecz ma charakter święta – płoną race oraz odpalane są fajerwerki, kibice dopijają sylwestrowe szampany, odbywają się walki na śnieżne kulki. Z powodu pandemii COVID-19, trening noworoczny w 2021 odbył się bez udziału kibiców. === Najwyższe zwycięstwo w historii === 29 czerwca 1919 Cracovia wygrała u siebie (30:0) z Klubem Lotników Kraków, mecz ten miał charakter towarzyski. === Baraż o mistrzostwo Polski (1948) === Rozegrany na neutralnym stadionie Garbarni dodatkowy barażowy mecz decydujący o tytule Mistrza Polski. Grająca bez dwóch swoich czołowych graczy Cracovia, mimo straty gola już w 1 minucie, doprowadziła do wyrównania, a potem zdecydowanie pokonała swojego rywala zdobywając mistrzostwo Polski. === Finał Pucharu Polski (2020) === Finał Pucharu Polski w piłce nożnej 2020 rozegrano nie jak dotychczas 2 maja na Stadionie Narodowym, a 24 lipca na Arenie Lublin, obiekcie na którym mecze w roli gospodarza rozgrywa miejscowy Motor. W tym meczu spotkały się ze sobą drużyny Cracovii i Lechii Gdańsk. Do przerwy za sprawą Omrana Haydary’ego goście prowadzili 1:0. W drugiej połowie po golach Pelle van Amersfoorta, Patryka Lipskiego i Davida Jablonský’ego było już 2:2. Ten wynik utrzymał się do końca regulaminowego czasu gry. W dogrywce gola na wagę pierwszego w historii Pucharu Polski dla Pasów strzelił Mateusz Wdowiak w 117 minucie meczu. === Mecz o Superpuchar Polski (2020) === Mecz o Superpuchar Polski == Cracovia w krajowych rozgrywkach == == Europejskie puchary == === Liga Europy === === Puchar Intertoto === == Szkoleniowcy == === Obecny sztab szkoleniowy === Źródło: == Prezesi spółki MKS Cracovia SSA == Źródło: == Zawodnicy == Numer 1 został zastrzeżony dla zawodników drużyny w hołdzie Karola Wojtyły tj. późniejszego papieża. Uroczystość odbyła się 4 stycznia 2005 podczas prywatnej audiencji uhonorowanego Ojca Świętego z piłkarzami i sztabem Cracovii w Watykanie. === Obecny skład === Stan na 2 kwietnia 2026 === Piłkarze na wypożyczeniu === == Rekordy == === Najwięcej występów w pierwszej drużynie === 503 – Eugeniusz Mazur (1945-1959) 465 – Leopold Michno (1954-1968) 454 – Stanisław Szymczyk (1955-1971) 431 – Andrzej Rewilak (1960–1971) 422 – Zygmunt Chruściński (1920-1935) 412 – Tadeusz Glimas (1945-1957) 408 – Józef Kałuża (1912-1931) 401 – Andrzej Turecki (1973-1983) 381 – Leon Sperling (1917-1934) 378 – Andrzej Mikołajczyk (1960–1971) === Najwięcej występów w reprezentacji Polski === 21 – Leon Sperling (1917-1934) 20 – Józef Kałuża (1912-1931) 20 – Tadeusz Parpan (1945–1950) 20 – Władysław Gędłek (1945–1954) 17 – Aleksander Mysiak (1927-1935) 16 – Wilhelm Góra (1935–1939) 12 – Ludwik Gintel (1916-1930) 10 – Zygmunt Chruściński (1920-1935) 9 – Stanisław Cikowski (1912-1925) 9 – Tadeusz Zastawniak (1924-1933) === Reprezentanci w barwach Cracovii === Źródło: == Cracovia U-19 == Oprócz pierwszej drużyny Cracovia posiada zespół rezerw występujący w rozgrywkach Centralnej Ligi Juniorów. W sezonie 2018/2019 występują w Centralnej Lidze Juniorów, w którym broniła wicemistrzostwa Polski z poprzedniego sezonu. === Sukcesy === Mistrzostwo Polski juniorów U-19 – 1959, 1990, 1991 Wicemistrzostwo Polski juniorów U-19 – 1966, 2014, 2018 === Piłkarze === Źródło: Stan na 7 marca 2020 == Sponsorzy == Sponsor główny: Comarch, forBET Sponsor techniczny: Puma Partnerzy: PepsiCo, Gellwe, FoodCare, Wirtualna Polska, iMED Centrum Medyczne, Dziennik Polski, Gazeta Krakowska, RMF Maxx, Onet, Kino Kijów, Supober, Medicina, Duolife, Ostromecko, Toyota Romanowski, Yakimasport, Pentagon Research == Maskotka klubowa == Klubową maskotką Cracovii, towarzyszącą każdemu meczowi biało-czerwonych, jest Pasiasty Lajkonik. Rolę Lajkonika przez 10 lat pełnił Krzysztof Wawrzyniecki (zm. 7 października 2014), który debiutował w tej roli w meczu ze Szczakowianką Jaworzno wygranym przez Cracovię (8:1). W sezonie 2018/2019 powróciła postać Lajkonika jako maskotki Cracovii. == Kibice == 7 stycznia 2004 z inicjatywy Biuletynu Teraz Pasy! Zarząd Koła Sympatyków KS Cracovia dla upamiętnienia demonstracji z 2001, ratującej klub przed likwidacją, ustalił w 2004 28 lutego Dniem Kibica Cracovii. === Słynni kibice Cracovii === Źródło: Wypowiedzi Źródło: === Opravcy === Grupa kibiców zajmująca się organizowaniem opraw na mecza