## Wstęp **Grzegorz Jacek Wrochna** to jedna z najznamienitszych postaci współczesnej polskiej fizyki doświadczalnej oraz zarządzania nauką. Jako profesor nauk fizycznych łączy w sobie głęboką wiedzę merytoryczną z kompetencjami organizacyjnymi, dzięki czemu przez lata pełnił funkcje na styku nauki, administracji rządowej oraz współpracy międzynarodowej. Jego działalność koncentruje się głównie na fizyce wysokich energii, technologii kosmicznych oraz modernizacji polskich instytutów badawczych. ## Młodość i edukacja Grzegorz Jacek Wrochna urodził się 13 marca 1962 roku w Radomiu. Wczesną edukację zakończył w VI Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kochanowskiego w tym samym mieście, gdzie rozwijał zainteresowania przyrodnicze i matematyczne. W 1981 року rozpoczął studia fizyczne na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (UW), które ukończył w 1986 roku zdobywając magisterium. Karierę akademicką rozpoczął jeszcze jako student, podejmując współpracę z Instytutem Fizyki Doświadczalnej UW. Pod kierunkiem prof. Andrzeja Kajetana Wróblewskiego przygotowywał pracę dyplomową, a następnie, w 1991 roku, obronił doktorat w dziedzinie fizyki. W 1998 roku Rada Wydziału Fizyki UW nadała mu stopień doktora habilitowanego, a w 2009 roku Prezydent RP przyznał mu tytuł profesora nauk fizycznych, co stanowiło formalne potwierdzenie jego autorytetu w środowisku akademickim. ## Kariera naukowa i współpraca z CERN Już na początku lat 90. Wrochna zaangażował się w międzynarodową współpracę naukową. W latach 1991–1998 pracował jako fizyk w Europejskim Laboratorium Fizyki Cząstek Elementarnych (CERN) pod Genewą, gdzie uczestniczył w pracach nad eksperymentem CMS (Compact Muon Solenoid). Przez wiele lat aktywnie uczestniczył w poszukiwaniach bozonu Higgsa, co zwieńczyło się jego oficjalnym odkryciem w 2012 roku. Wkład profesora Wrochny w kalibrację detektorów oraz analizę danych został uznany przez środowisko jako istotny dla sukcesu międzynarodowego zespołu. Po powrocie do Polski kontynuował pracę w macierzystym instytucie, a w latach 1999–2006 zatrudniony był na stanowisku docenta w Instytucie Problemów Jądrowych (IPJ). Nie ograniczając się wyłącznie do fizyki akceleratorowej, zainicjował własny, innowacyjny projekt astrofizyczny **„Pi of the Sky”**, którego celem była obserwacja optycznych transientów w czasie rzeczywistym. Koncepcja ta wykazała dużą wartość naukową, integrując polski dorobek w obszarze wielozadaniowych obserwatoria astronomicznych. ## Kierowanie instytucjami naukowymi i państwowymi Od 2006 roku Wrochna stopniowo przechodził w sferę zarządzania nauką. Po nominacji na dyrektora Instytutu Problemów Jądrowych w Świerku, stanął przed wyzwaniami restrukturyzacji i modernizacji infrastruktury. W okresie 2011–2015 przewodniczył procesowi tworzenia oraz konsolidacji **Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ)**, łącząc dotychczasowe jednostki badawcze w spójną, nowoczesną organizację naukową pełniącą funkcję lidera polskiej energetyki jądrowej i badań nad fuzją. Od 2018 roku zasiada w Radzie Zarządzającej Wspólnotowego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (JRC), reprezentując polski głos w koordynowaniu europejskich badań interdyscyplinarnych. Pełnił również funkcje w licznych gremiach doradczych, m.in. w Komitecie Problemów Energetyki PAN, Radzie Naukowej Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy oraz w Radzie ds. Polityki Innowacji przy Prezydencie Warszawy. ## Działalność państwowa i kosmiczna 16 grudnia 2019 roku Prezes Rady Ministrów powołał go na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, gdzie odpowiadał za koordynację polityki finansowej nauki oraz nadzór nad dużymi inwestycjami badawczymi. Po zakończeniu kadencji rządowej, 18 lutego 2021 roku objął urząd prezesa **Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA)**. Kierowanie agencją przypadało na okresdynamicznego rozwoju krajowych programów satelitarnych oraz rosnącej roli Polski w Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Pod jego kadencją priorytetem stała się komercjalizacja technologii kosmicznych, wsparcie dla sektora NewSpace oraz budowa narodowej infrastruktury naziemnej do odbioru danych satelitarnych. Funkcję prezesa pełnił do 11 marca 2025 roku, kończąc okres intensywnej modernizacji i instytucjonalnego rozwoju branży. ## Nagrody, odznaczenia i uznanie W uznaniu zasług naukowych i organizacyjnych został wielokrotnie odznaczony: - **2012**: Naukowe wyróżnienie *SciVall Best Connectivity Award* przyznane przez Fundację „Perspektywy” i Elsevier za najbardziej efektywną współpracę międzynarodową. - **2015**: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (za wybitne osiągnięcia w fizyce i technice jądrowej). - **2018**: Krzyż Komandorski Orderu Palm Akademickich (V Republika Francuska). - **2019**: Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości. - **2021**: Laureat plebiscytu KGHM „Ambasador Polski 2021” w kategorii Nauka. Jego styl pracy charakteryzuje się interdyscyplinarnością, pragmatyzmem oraz przekonaniem, że współczesna nauka wymaga sprawnych struktur zarządzania i stabilnego finansowania długofalowych projektów infrastrukturalnych. ## Życie prywatne Grzegorz Wrochna był ojcem czworga dzieci ze swoją pierwszą żoną, Małgorzatą Wrochną, lekarką i malarką, która zmarła w 2018 roku. Obecnie pozostaje w związku małżeńskim z Beatą Stępień-Wrochną. Pomimo intensywnego harmonogramu zawodowego i licznych podróży służbowych, utrzymuje bliskie więzi rodzinne i regularnie wspiera inicjatywy edukacyjne oraz popularyzatorskie w regionie Mazowsza. ## Podsumowanie i dziedzictwo Profesor Grzegorz Jacek Wrochna pozostaje w czołówce polskich naukowców, którzy nie tylko wnieśli wkład w odkrycia przełomowe w fizyce cząstek, ale również zbudowali mosty między akademicką ciekawością a strategicznym zarządzaniem krajową infrastrukturą badawczą. Jego praca w CERN, konsolidacja NCBJ oraz rozwój POLSA wyznaczają standardy profesjonalizmu i wizjonerstwa we współczesnej polskiej nauce.