Hillary Diane Rodham Clinton (wym. /ˈhɪləri daɪˈæn ˈrɒdəm ˈklɪntən/, ur. 26 października 1947 w Chicago) – amerykańska polityczka. Jako żona Billa Clintona była pierwszą damą stanu Arkansas w latach 1979–1981, 1983–1992 i pierwszą damą Stanów Zjednoczonych w latach 1993–2001. Pełniła urząd senatora reprezentującego stan Nowy Jork w latach 2001–2009 i 67. sekretarza stanu Stanów Zjednoczonych w latach 2009–2013. W prawyborach Partii Demokratycznej w 2008 roku Clinton była główną kontrkandydatką Baracka Obamy w uzyskaniu nominacji prezydenckiej, a w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych w 2016 roku – główną kontrkandydatką Donalda Trumpa. Hillary Rodham dorastała w Chicago. Uczęszczała do żeńskiej uczelni wyższej Wellesley College, którą ukończyła w 1969 roku, a następnie do Yale Law School, którą ukończyła w 1973 roku. Następnie przeniosła się do Arkansas i w 1975 roku poślubiła Billa Clintona. W 1977 roku założyła grupę interesu non-profit Arkansas Advocates for Children and Families, której celem jest reprezentowanie interesów dzieci i ich rodzin. W latach 1978–1980 była prezesem Legal Services Corporation. W 1978 roku została również partnerem w Rose Law Firm. Jako pierwsza dama Arkansas (1979–1981, 1983–1992) kierowała grupą zadaniową, która wspomagała reformę edukacji publicznej. W tym samym czasie zajmowała też stanowiska zarządcze w prywatnych firmach. Jako pierwsza dama Stanów Zjednoczonych prowadziła grupę zadaniową, której celem była reforma publicznej służby zdrowia. W 1997 i 1999 roku pomagała w tworzeniu programów reform dotyczących ubezpieczeń zdrowotnych dla dzieci, adopcji i opieki zastępczej. Jest jedyną pierwszą damą Stanów Zjednoczonych, która otrzymała wezwanie sądowe. Stanęła przed ławą przysięgłych w 1996 roku z powodu podejrzenia o przestępstwa finansowe związane z firmą Whitewater Development Corporation. Ostatecznie jednak Clinton nie postawiono żadnych zarzutów. O małżeństwie Clintonów było szczególnie głośno w 1998 roku, kiedy doszło do skandalu obyczajowego z udziałem Billa Clintona i Moniki Lewinsky. Clinton została wybrana w 2000 roku na senatora ze stanu Nowy Jork i była pierwszą kobietą reprezentującą ten stan w Senacie. Po zamachach z 11 września 2001 roku zagłosowała za inwazją na Afganistan. W 2003 roku zagłosowała też za inwazją na Irak, jednak później przyznała, że ta decyzja była błędem i opowiadała się za wycofaniem amerykańskich sił z Iraku oraz głosowała przeciwko zwiększeniu kontyngentu w 2007 roku. Głosowała przeciwko ustawom dotyczącym reformy podatkowej George’a W. Busha z 2001 i 2003 roku oraz przeciwko nominacji Johna Glovera Robertsa i Samuela Alito na sędziów Sądu Najwyższego. Aby uniemożliwić nominację Alito stosowała obstrukcję parlamentarną. W 2006 roku została ponownie wybrana do Senatu. W 2008 roku wzięła udział w prawyborach prezydenckich Partii Demokratycznej i zdobyła najwięcej głosów powszechnych, ale to Barack Obama zdobył najwięcej głosów delegatów i wygrał prawybory, a później także wybory prezydenckie. W 2009 roku prezydent Barack Obama powołał ją na stanowisko sekretarza stanu Stanów Zjednoczonych. Clinton pełniła ten urząd do 2013 roku. W czasie Arabskiej Wiosny opowiadała się za interwencją militarną Stanów Zjednoczonych w Libii. Urząd opuściła wraz z zakończeniem I kadencji Baracka Obamy. W 2015 roku ogłosiła swoją kandydaturę na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. Wygrała prawybory prezydenckie Partii Demokratycznej, zdobywając najwięcej głosów powszechnych i delegatów. Wygrała też głosowanie powszechne we właściwych wyborach prezydenckich, ale przegrała głosowanie w Kolegium Elektorów z Donaldem Trumpem. Był to piąty raz w historii USA kiedy zdarzyła się taka sytuacja. == Życiorys == === Wczesne życie i edukacja (1947–1965) === Hillary Diane Rodham urodziła się 26 października 1947 roku w szpitalu w Edgewater, w Chicago, w stanie Illinois. Wychowywała się w konserwatywnej rodzinie należącej do Zjednoczonego Kościoła Metodystycznego. Najpierw rodzina Rodham mieszkała w Chicago, a potem w Park Ridge. Jej ojciec, Hugh Ellsworth Rodham (ur. 1911, zm. 1993), był pochodzenia walijskiego i angielskiego i zarządzał małym przedsiębiorstwem włókienniczym. Matka, Dorothy Emma Howell (ur. 1919, zm. 2011), była gospodynią domową pochodzenia angielskiego, szkockiego, francusko-kanadyjskiego i walijskiego. Hillary Clinton ma dwóch młodszych braci – Hugh i Tony'ego. Jako dziecko uczęszczała do szkoły publicznej w Park Ridge i należała do Girl Scouts of the USA. Następnie uczęszczała do szkoły licealnej Maine East High School, a później do Maine South High School i została finalistką National Merit Finalist. Liceum ukończyła będąc w czołówce najlepszych uczniów w 1965 roku. W wieku 13 lat, w 1960 roku, brała aktywny udział w kampanii wyborczej Richarda Nixona i udało jej się udowodnić fałszerstwo wyborcze wymierzone w kandydata Republikanów. W 1964 roku była wolontariuszką w kampanii prezydenckiej Barry’ego Goldwatera. Poglądy polityczne Rodham ukształtowały się pod wpływem jej nauczyciela historii z liceum – zagorzałego antykomunisty, który zaprezentował jej lekturę The Conscience of a Conservative Barry’ego Goldwatera. Drugą osobą, która miała wpływ na poglądy Rodham był metodystyczny duszpasterz i promotor sprawiedliwości społecznej, dzięki któremu poznała działacza na rzecz praw człowieka, Martina Luthera Kinga Juniora. ==== Wellesley College (1965–1969) ==== W 1965 roku Rodham dostała się na Wellesley College, gdzie studiowała politologię. Na pierwszym roku dołączyła do Partii Republikańskiej i była przewodniczącą swojego oddziału organizacji młodzieżowej w Wellesley – Wellesley Young Republicans. Już w 1966 roku identyfikowała się jako Republikanin Rockefellera. Popierała Johna Lindsaya w wyborach na burmistrza Nowego Jorku i Edwarda Brooke’a w wyborach do Senatu. Później poglądy Rodham zmieniły się pod wpływem wojny wietnamskiej i aktywności ruchu praw obywatelskich, więc ustąpiła ze swojej funkcji w republikańskiej młodzieżówce i w 1968 roku zaangażowała się w kampanię wyborczą demokraty Eugene’a McCarthy’ego. W 1968 roku została wybrana na przewodniczącą samorządu studenckiego Wellesley College i pełniła tę funkcję do ukończenia studiów w 1969 roku. Po zamachu na Martina Luthera Kinga Juniora, Rodham zorganizowała dwudniowy strajk i przeciwstawiała się segregacji rasowej, starając się o rekrutację czarnoskórych studentów i wykładowców. Aby pomóc Rodham zrozumieć zachodzącą w niej zmianę poglądów, profesor Alan Schechter przydzielił jej staż w kongresie w ramach programu Wellesley in Washington. Razem z kongresmenem Charlesem Goodellem miała pomóc Nelsonowi Rockefellerowi w prawyborczej kampanii prezydenckiej. Według relacji samej Hillary Clinton, w czasie konwencji krajowej Republikanów w Miami w 1968 roku poczuła rozczarowanie sposobem w jaki zwycięski kandydat, Richard Nixon, przedstawiał Rockefellera w swojej kampanii i ogólnie rasistowską atmosferą panującą w czasie całego wydarzenia. Tego samego roku opuściła Partię Republikańską. W 1969 roku ukończyła studia politologiczne, uzyskując bakalaureat i wydziałowe wyróżnienie. Jej praca naukowa była krytyką taktyk radykalnego działacza społecznego Saula Alinsky’ego. Jej promotorem był profesor Alan H. Schechter. Lata później, gdy Hillary Clinton była pierwszą damą, dostęp do jej pracy naukowej został ograniczony na polecenie Białego Domu, co było przedmiotem wielu spekulacji. W czasie ceremonii rozdania dyplomów wygłosiła przemówienie, w którym podważyła rolę, jaką wówczas spełniały wielkie instytucje (wliczając w to uniwersytety) i skrytykowała obecnego na tym wydarzeniu senatora Edwarda Brooke’a. Swoim wystąpieniem spowodowała owację na stojąco trwającą 7 minut. Postać i idee Rodham wywołały wielkie zainteresowanie mediów. Poświęcony jej został między innymi artykuł w magazynie Life, talk-show Irva Kupcineta i artykuły w wielu gazetach lokalnych w Nowej Anglii i Illinois. Latem 1969 roku, po ukończeniu studiów, Rodham podejmowała się różnych zajęć na Alasce. Myła naczynia w Parku Narodowym Denali i pracowała w fabryce konserw rybnych w Valdez. Została zwolniona z powodu zadawania zbyt wielu pytań o stan przetwarzanych ryb. Sama fabryka została zamknięta niedługo potem. ==== Yale Law School (1969–1974) ==== W 1969 r. Rodham rozpoczęła studia prawnicze na Yale Law School. Współtworzyła studencki kwartalnik Yale Review of Law and Social Action. Najbardziej interesowały ją prawa dziecka. Na drugim roku podjęła pracę jako asystentka na uniwersyteckim wydziale badań nad dziećmi, który zajmował się badaniami rozwoju mózgu w dzieciństwie. Została przydzielona do zespołu Ala Solnita, Joe Goldsteina i Anny Freud. W miejscowym szpitalu, Yale-New Haven Hospital, poznawała bezpośrednio sprawy dotyczące przemocy wobec dzieci i jako wolontariuszka udzielała darmowych porad prawnych dla ubogich. W uznaniu jej zasług otrzymała możliwość udziału w projekcie Washington Research Project Marian Wright Edelman. Została przydzielona do senackiej komisji Waltera Mondale’a zajmującej się pracownikami migrującymi. Z czasem Edelman stała się dla Rodham mentorem. W 1971 roku zaczęła się umawiać z kolegą ze studiów na Uniwersytecie Yale, Billem Clintonem. Razem zamieszkali w Oakland, gdzie Rodham odbywała letni staż w firmie prawniczej Treuhaft, Walker and Burnstein. Para nadal mieszkała razem powróciwszy do New Haven, aby kontynuować studia. W 1973 roku oboje wspomagali kampanię wyborczą George’a McGoverna, kandydata Partii Demokratycznej na prezydenta Stanów Zjednoczonych.W 1973 roku Rodham ukończyła Yale Law School z tytułem zawodowym Juris Doctor (J.D.). Bill Clinton zabrał wtedy Hillary Rodham na jej pierwszą wycieczkę za ocean, do Anglii i oświadczył się jej na brzegu Ennerdale. Rodham odrzuciła zaręczyny, twierdząc, że potrzebuje czasu. Rodham spędziła rok na studiach podyplomowych na Yale Child Study Center. Studiowała medycynę dziecka. Jej pierwszy artykuł naukowy Children Under the Law, został opu