Idris Elba, właśc. Idrissa Akuna Elba (ur. 6 września 1972 w Londynie) – brytyjski aktor filmowy, telewizyjny i teatralny, zdobywca Złotego Globu dla najlepszego aktora w miniserialu lub filmie telewizyjnym za rolę w produkcji Luther (2011). Poza tym nagrywa własną muzykę oraz działa jako DJ pod pseudonimami Big Driis i Big Driis the Londoner. Jedną z pierwszych ról Elby był udział w operze mydlanej Channel 5 Family Affairs. Występował w wielu serialach, w tym m.in.: Ultraviolet, Sprawy inspektora Lynleya, Prawo ulicy i Biuro. Od września 2009 wcielał się w główną rolę w serialu telewizyjnym Luther, wyprodukowanym przez BBC i emitowanym na antenie BBC One. W 2010 zagrał w filmowej adaptacji komiksu Losers, a także w obrazie Takers, w którym partnerował Mattowi Dillonowi, T.I. i Chrisowi Brownowi. == Życiorys == === Wczesne lata === Elba urodził się jako Idrissa Akuna Elba, a podczas nauki w szkole w Canning Town skrócił swoje pierwsze imię. Jego matka, Eve (z domu White), pochodziła z Ghany, natomiast ojciec, Winston Elba, z Sierra Leone. Elba dorastał jako jedynak w East Ham. W wieku 14 lat zaczął pomagać swojemu wujkowi, który zajmował się zapewnianiem muzyki na weselach. Po niecałym roku Elba rozpoczął z przyjaciółmi własny muzyczny biznes. Mając 16 lat porzucił szkołę i wygrał miejsce w National Youth Music Theatre. Od tego czasu imał się różnych zajęć, w tym m.in. cold callingowej sprzedaży, aby opłacić rachunki, w międzyczasie grając w Crimewatch, serii rekonstruującej morderstwa. Poza tym, w wieku 19 lat, pracował jako DJ w nocnych klubach pod pseudonimem Big Driis. Niedługo po tym zaczął brać udział w przesłuchaniach do seriali telewizyjnych. W 1989 podjął się pracy na nocną zmianę w fabryce Forda w Londynie. Elba zaczął traktować aktorstwo poważnie podczas nauki w szkole średniej, w czym pomogła mu nauczycielka tego przedmiotu, Susan McPhee. === Telewizja === Mimo że działalność aktorska Elby rozpoczęła się oficjalnie w 1992, dopiero trzy lata później otrzymał swoją pierwszą rolę w serialu Bramwell. W 1995 roku po raz pierwszy został wymieniony w czołówce, przy okazji występu w jednym z odcinków serialu Absolutnie fantastyczne. W kolejnych latach pojawiał się w rolach drugoplanowych w wielu brytyjskich serialach, w tym m.in.: The Bill, Degrees of Error, The Ruth Rendell Mysteries, The Governor, Family Affairs, Ultraviolet oraz Dangerfield. Elba podjął decyzję o wyjeździe do Nowego Jorku, a do Anglii wracał tylko po to, aby brać udział w nagraniach, w tym np. serialu Sprawy inspektora Lynleya. W 2001 wystąpił jako Achilles w sztuce Troilus and Cressida. W tym samym roku zagrał w jednym z odcinków serialu Prawo i porządek, a rok później dostał angaż do Prawa ulicy, w którym występował przez dwa lata. W 2005 roku wcielił się w postać kapitana Augustina Muganzy w filmie telewizyjnym Czasem w kwietniu, mówiącym o ludobójstwie w Rwandzie. W 2007 roku Elba pojawił się w specjalnym programie Black Entertainment Television Black Men: The Truth. W 2008 zagrał w serialu The No. 1 Ladies’ Detective Agency, filmowanym w Botswanie. Premierowy odcinek wyemitowany został 23 marca i osiągnął 6,3 miliona widzów i 27% udziału w rynku. Rok później pojawił się w amerykańskim serialu Biuro. W 2009 zaczął grać tytułową rolę w serialu BBC, Luther, za którą dostał Złoty Glob. === Kariera filmowa === W 2001 wystąpił w Buffalo Soldiers, jednak film został szybko wycofany z kin ze względu na polityczny oddźwięk. W 2005 zagrał w obrazie The Gospel, a w 2007 wystąpił z Hilary Swank w horrorze Plaga. W 2007 zagrał główną rolę w dramacie Moje córki oraz jedną z drugoplanowych ról w filmie 28 tygodni później. W tym samym roku wcielił się również w postać Tango w thrillerze Amerykański gangster oraz pojawił się w obrazie This Christmas. W 2008 roku Elba wystąpił w horrorze Prom Night oraz kryminale RocknRolla w reżyserii Guya Ritchiego. W 2009 zagrał w filmach Nienarodzony oraz Obsesja. W 2010 zagrał w filmowej adaptacji komiksu The Losers, która kręcona była w Portoryko. Poza tym wystąpił w thrillerze Takers, gdzie partnerował Haydenowi Christensenowi, Chrisowi Brownowi, T.I. i Paulowi Walkerowi. W 2012 wziął udział w głośnym horrorze science-fiction Prometeusz, wyreżyserowanym przez Ridleya Scotta. Wystąpił tam obok m.in. Charlize Theron, Noomi Rapace i Michaela Fassbendera. W 2016 roku użyczył głosu złowrogiemu tygrysowi Shere Khanowi w filmie Księga Dżungli. Był na okładkach „Details”, „Entertainment Weekly”, „Esquire”, „Men’s Health”, „Maxim”, „Essence”, „Vanity Fair”, „NME”, „GQ” i „Interview”. === Kariera muzyczna === W 2001 wystąpił w teledyskach Fata Joego i Angie Stone. W 2006 wydał swój pierwszy minialbum Big Man. Elba był współproducentem i współwykonawcą intra na albumie American Gangster Jaya-Z. Elba był DJ-em na NBA All Star 2007 w Venetian Hotel i Ice House Lounge w Las Vegas, w 2009 roku pełnił tę samą funkcję w programie BET Rising Icons. Wystąpił również w wideoklipie „Respect My Conglomerate” Busta Rhymesa. Drugi minialbum Elby nosi tytuł Kings Among Kings. == Życie prywatne == Elba był w przeszłości żonaty; w wywiadzie przyznał, że jego była żona jest wspaniałą osobą, ale chcieli innych rzeczy w życiu, dlatego musieli się rozstać. Z tego związku ma córkę, Isan, która urodziła się w 2002. Elba był wielokrotnie widywany z byłą żoną po rozwodzie, gdyż, jak powiedział, pozostają w przyjacielskich stosunkach. Elba przyjaźni się z Seanem Combsem i Ludacrisem, a większość czasu spędza w Atlancie, gdzie mieszka jego córka. W kwietniu 2009 roku Elba został ambasadorem akcji przeciw przemocy. Elba jest kibicem londyńskiej drużyny Arsenal FC, podczas gdy jego ojciec to fan Manchester United. W październiku 2016 stoczył swoją pierwszą walkę w kickboxingu w pojedynku w London’s York Hall i wygrał ją. W filmie dokumentalnym na kanale Discovery Channel Idris Elba: Fighter (2017), Elba podróżuje po całym świecie i doskonali swoje umiejętności w boksie tajskim i kickboxingu. === Image === W 2004 i 2005 Elba wybierany był jednym z najprzystojniejszych mężczyzn planety według magazynu „Essence”. Idris w 2007 roku umieszczony został również przez magazyn People na dorocznej liście 100 najpiękniejszych. W sierpniu 2009 roku pojawił się na okładce Essence. == Filmografia == == Odznaczenia == Odznaka Rycerza Kawalera (2025) == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Idris Elba w bazie IMDb (ang.) Idris Elba w bazie Filmweb Idris Elba w bazie Notable Names Database (ang.)