Ira (łac. ira ‘gniew’), zapis stylizowany IRA, logotyp stylizowany iRA – polski zespół rockowy założony w 1987 w Radomiu przez gitarzystę Kubę Płucisza. Poza pop-rockiem i hard rockiem grał też łagodniejszą odmianę heavy metalu i glam metalu w latach 90. XX wieku, a od 2002 roku wykonuje m.in. rock alternatywny i post grunge. Zespół debiutował fonograficznie w 1989 roku albumem pt. Ira, który zdobył umiarkowane zainteresowanie słuchaczy. Kolejne płyty – Mój dom i 1993 rok oraz koncertowa Ira Live – osiągnęły łączny nakład sięgający wielu tysięcy egzemplarzy, co pozwoliło grupie awansować do czołówki polskiego rocka. Zespół wystąpił na wielu największych festiwalach rockowych w kraju, m.in. trzykrotnie na Festiwalu w Jarocinie, na Przystanku Woodstock oraz na Festiwalu Odjazdy. Utwory z płyt zadebiutowały na Liście przebojów Programu III Polskiego Radia. W maju 1994 roku Ira supportowała Aerosmith podczas koncertu zespołu w Warszawie. W drugiej połowie lat 90. zespół radykalnie zmienił stylistykę muzyczną, a płyta pt. Znamię z 1994 roku zawierała mocniejsze brzmienia, zahaczające m.in. o thrash metal. Materiał nie przypadł fanom do gustu, a zespół zaczął coraz mniej koncertować. Wydana we wrześniu 1995 roku płyta pt. Ogrody, mimo że była powrotem do brzmień zbliżonych z płyty Mój dom, również nie przekonała słuchaczy. 1 września 1996 roku z zespołu odszedł Kuba Płucisz, a parę miesięcy później grupa zawiesiła działalność. Zespół powrócił na scenę muzyczną pod koniec 2001 roku. Od tego momentu nagrał cztery albumy studyjne oraz jeden koncertowy, będący zapisem jubileuszowego koncertu z okazji 15-lecia istnienia zespołu, który odbył się w 2003 roku w MKO „Amfiteatr” w Radomiu. W 2002 roku został nominowany do Fryderyków za album Tu i teraz, a dwa lata później za album Ogień. W listopadzie 2003 roku supportował hardrockowy zespół Def Leppard podczas dwóch koncertów w Polsce. == Nazwa == Pomysłodawcą nazwy zespołu był gitarzysta i założyciel zespołu Kuba Płucisz. Będąc jeszcze w liceum, uczył się języka łacińskiego, a nazwę „ira” (łac. gniew) wymyślił w 1981 roku dla swego ówczesnego zespołu. Chciał, aby nazwa składała się z trzech liter (gdyż w tamtym okresie był wielkim fanem heavymetalowego zespołu TSA) oraz żeby nazwę zespołu łatwo skandowało się na koncertach przez publiczność. Z początku zespół często podkreślał w wywiadach, że to właśnie gniew jest dla nich energią potrzebną do grania muzyki rockowej. Zespół dość często był mylnie kojarzony z Irlandzką Armią Republikańską, której skrót brzmi dokładnie tak samo jak nazwa zespołu. Z tego powodu został odwołany koncert zespołu w Londynie, który miał się odbyć w 2006 roku w ramach „Polish Festival London 2006”. Obawiano się, że nazwa zespołu zostanie źle odebrana i wywoła niepokój. == Historia zespołu == === 1987–1989: Początki === Początki zespołu sięgają 22 maja 1987 roku, kiedy to w radomskim klubie Mewa wokalistę Artura Gadowskiego występującego ze swym zespołem Landrynki dla Dziewczynki na „Przeglądzie Kapel Rockowych” wypatrzył Kuba Płucisz. W październiku Płucisz zaproponował wokaliście wspólne próby z jego zespołem, które odbywały się w domu kultury „Amfiteatr” w Radomiu. Poza Gadowskim i Płuciszem, w pierwszym składzie zespołu znaleźli się też perkusista Wojciech Owczarek, który grał w poprzednim zespole Płucisza, basista Dariusz Grudzień i klawiszowiec Grzegorz Wawrzeńczyk.W pierwszych tygodniach działalności napisali balladę „Zostań tu” oraz dwa inne utwory, z którymi zgłosili się do eliminacji miejskich do Ogólnopolskiego Młodzieżowego Przeglądu Piosenki w Łodzi. Pomyślnie przeszli przez kolejne okręgowe etapy, ostatecznie zakwalifikowali się do finałowej „dziesiątki”. W styczniu 1988 roku otrzymali wyróżnienie na przeglądzie, a podczas koncertu zauważył ich Kuba Wojewódzki, dziennikarz wówczas pracujący dla III Programu Polskiego Radia. W lutym zespół zrealizował pierwsze profesjonalne nagrania w Radiu Kielce, a w maju został laureatem „Złotej Dziesiątki” na finałach „OMPP” we Wrocławiu. Dzięki sukcesowi na łódzkim przeglądzie piosenki otrzymali możliwość występu w koncercie „Debiutów” podczas 25. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, na którym wykonali piosenkę „Zostań tu”, a Gadowski otrzymał nagrodę ZAKR za debiut estradowy. W sierpniu 1988 roku pod okiem Rafała Paczkowskiego nagrali w warszawskim Studiu S-4 dwa utwory: „Zostań tu” i „Twój cały świat”. W listopadzie zdobyli główną nagrodę na przeglądzie Prezentacja-Estrada 88, którą wręczył ich prof. Aleksander Bardini. Jeszcze w tym samym miesiącu grupę opuścił Grzegorz Wawrzeńczyk, a nowym gitarzystą został Tomasz Bracichowicz. W grudniu w nowym składzie wyruszyli jako reprezentacja Radomskiego Ośrodka Kultury do ZSRR, gdzie zagrali kilka koncertów w Moskwie, Kownie oraz Wilnie w ramach Międzynarodowego Festiwalu Młodzieży Artystycznej Krajów Socjalistycznych „Moskwa 88” W kwietniu 1989 roku pod okiem Jarosława Regulskiego nagrali w Studiu S-4 utwory „Srebrne sny”, „Odsłoń twarz” i „Zostań tu”, które zarejestrowali na potrzeby programu Premie i premiery. W czerwcu wystąpili z piosenką „Odsłoń twarz” na 26. KFPP w Opolu. Po festiwalu przyjęli propozycję nagrania debiutanckiej płyty od przedsiębiorstwa Pronit. === 1989–1990: Pierwsza płyta === Album zarejestrowany był w studiu CCS należącym do Waltera Chełstowskiego, który sfinansował nagrania. Zespół chciał, aby realizatorem nagrań był Jarosław Regulski, jednak właściciela studia nie stać było na jego opłacenie. Płyta nagrywana była w listopadzie 1989. Podczas nagrywania płyty sekcję perkusji zastąpiono automatem perkusyjnym. Muzycy pod koniec ostatniej sesji nagraniowej nie byli zadowoleni z efektów pracy. Premiera albumu pt. Ira odbyła się w grudniu 1989 roku. Płyta była zbiorem piosenek zdradzających fascynację zespołu komercyjną odmianą amerykańskiego heavy metalu spod znaku Bon Jovi i Mötley Crüe. Po zakończeniu sesji w zespole nastąpiła kolejna zmiana personalna: grupę opuścili basista Dariusz Grudzień i klawiszowiec Tomasz Bracichowicz, których miejsce zajęli Piotr Sujka i Jarosław Zarychta. Debiutancka płyta nie odniosła sukcesu i przeszła bez większego echa. Na początku 1990 roku muzycy nakręcili teledysk do utworu „Wszystko mogę mieć”, który nagrali również w wersji angielskiej. Na przełomie kwietnia i maja 1990 roku odbyli trasę koncertową po ZSRR, gdzie zostali wysłani przez Pagart. W sierpniu 1990 roku zatrudnili drugiego gitarzystę Pawła Matrackiego, z którym wystąpili na Festiwalu w Sopocie, gdzie zaprezentowali anglojęzyczne wersje utworów „Wszystko mogę mieć” i „Mów do mnie”. Pod koniec 1990 roku zaczęli pisać piosenki na drugą płytę oraz regularnie grali w kawiarni muzycznej przy radomskim „Amfiteatrze”, a poza własnymi utworami grali covery artystów, takich jak Bryan Adams, The Beatles, Kiss, AC/DC czy Steviego Wondera. === 1991–1993: Mój dom, 1993 rok, Live === Materiał na drugi album zrealizowali w Studiu S4/6, nagrania zrealizował Leszek Kamiński. W tym czasie Kuba Płucisz spotkał Piotra Łukaszewskiego, ówczesnego gitarzystę zespołu Skawalker, który przyjął zaproszenie do gościnnego występu na albumie, a ostatecznie został nowym muzykiem Iry, zajmując miejsce Pawła Matrackiego. W styczniu 1991 roku zespół opuścili także klawiszowiec Jarosław Zarychta. Nagrania płyty trwały niecały miesiąc, a podczas sesji oprócz autorskiego materiału nagrany został cover zespołu The Beatles „Come Together” z gościnnym udziałem Grzegorza Kupczyka, Czesława Niemena, Grzegorza Skawińskiego i Janusza Pyzowskiego. Utwór miał się ukazać na płycie w formie bonusu, lecz ostatecznie nie znalazł się na płycie. Pod koniec kwietnia materiał na płytę był już gotowy. Kilka utworów z płyty pochodziło z niezarejestrowanej twórczości zespołów Łukaszewskiego, stąd na okładce płyty pojawiły się nazwiska Pyzowskiego czy Kraszewskiego. Grupę sponsorowało przedsiębiorstwo LUZ, dzięki czemu do piosenek z albumu mogły powstać teledyski; klip do utworu „Mój dom” zrealizował Kuba Wojewódzki. Premiera płyty Mój dom odbyła się w połowie czerwca 1991 roku. Album ukazał się nakładem radomskiego przedsiębiorstwa fonograficznego Kontakt, który jednak parę tygodni później zrezygnował z wydawania płyty, tłumacząc decyzję problemami z dystrybucją. Zespół nawiązał współpracę z krakowską wytwórnią Top Music, która wznowiła produkcję płyty oraz w 1992 roku wydała reedycję pierwszej płyty, która tym razem ukazała się także na CD. Album Mój dom sprzedał się w ponad 500 tys. egzemplarzy, zyskując najpierw miano złotej, a następnie platynowej płyty. Promujące płytę single „Mój dom”, „Nadzieja” i „Nie zatrzymam się” dotarły do czołowych miejsc Listy Przebojów Programu Trzeciego, odpowiednio do 6., 2. i 1. miejsca notowania. 3 sierpnia 1991 roku zespół zadebiutował na Festiwalu w Jarocinie, grając recital na małej scenie. Ira była pierwszym zespołem, który na początku lat 90. związał się ze sponsorami pomagającymi w zakupie dobrego sprzętu oraz finansowaniu trasy i nagrań. Głównym sponsorem grupy zostało przedsiębiorstwo Mustang Poland. W 1991 roku Ira zagrała ponad 100 koncertów. Na początku 1992 roku wyruszyli w trasę koncertową promującą płytę. 7 marca w Sali Kongresowej w Warszawie odbyło się podsumowanie plebiscytu „Brum Top” – Ira znalazła się w trójce najlepszych zespołów. 1 maja zagrali koncert w klubie Fugazi w ramach imprezy „50 rock’n’roll”, a 11 lipca m.in. wraz z grupą Wilki wystąpili na warszawskiej Agrykoli w koncercie przeciwko piractwu fonograficznemu. 8 sierpnia ponownie zaprezentowali się na jarocińskim festiwalu, na którym zagrali własne utwory „Mój dom”, „Płonę”, „Bierz mnie”, i „Nadzieja”, jak też covery: „Oni zaraz przyjdą tu” Breakoutu, „Come Together” Beatlesów oraz „Hey Joe” Jimiego Hendriksa. 19 września zagrali podczas ostatniego dnia festiwalu „Klejnoty polskiego Rocka”. 7 listopada wystąpili jako support przed metalowym zespołem Paradise Lost oraz Tiamat; jak powiedział później w wywiadzie Gadowski, support tego pierwszego był „stylow