Jacek Antoni Cygan (ur. 6 lipca 1950 w Sosnowcu) – polski tekściarz, poeta, prozaik, scenarzysta, autor musicalowy, juror i organizator festiwali muzycznych, a także osobowość medialna. Kawaler Orderu Uśmiechu. Członek Akademii Fonograficznej ZPAV. Od 2014 honorowy obywatel Sosnowca. == Życiorys == Ukończył Szkołę Podstawową nr 15 i Liceum im. Emilii Plater w Sosnowcu. Od 1968 mieszka w Warszawie, gdzie w 1973 ukończył studia na Wydziale Cybernetyki WAT. Pierwsze piosenki zaczął pisać w trakcie studiów. W 1975 wraz z Jerzym Filarem założył zespół Nasza Basia Kochana, z którym zdobył pierwszą nagrodę na Festiwalu Piosenki Studenckiej 1976 w Krakowie. W 1978 zdobył nagrodę Programu III Polskiego Radia za napisaną wspólnie z Elżbietą Adamiak piosenkę „Rozmowa”. Często współpracuje z Jerzym Filarem, Włodzimierzem Korczem, Piotrem Rubikiem, Marcinem Nierubcem. W latach 80. silnie zaangażowany w rozwój polskiej muzyki dziecięcej. Napisał tekst do sześciu utworów, które otrzymały pierwszą nagrodę Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu: „Jaka róża, taki cierń” (1984) w wykonaniu Edyty Geppert, „Diamentowy kolczyk” (1985) w wyk. Anny Jurksztowicz, „Wypijmy za błędy” (1989), „Mrok” (1994) i „Ten sam klucz” (1999) w wyk. Ryszarda Rynkowskiego i „Wszystko ma swój czas” (2015) w wyk. zespołu Perfect. Napisał tekst do utworu „To nie ja!” skomponowanego przez Stanisława Syrewicza, z którym Edyta Górniak, reprezentując Polskę, zajęła drugie miejsce w finale 39. Konkursu Piosenki Eurowizji w 1994. Współautor albumu pt. Dyskoteka Pana Jacka i prowadzący telewizyjny program rozrywkowy o tym samym tytule. W latach 2002–2005 jeden z jurorów w programie telewizyjnym Polsatu Idol. Jest autorem słów do kompozycji Piotra Rubika Santo Subito, Cantobiografia Jana Pawła II. Od lat 70. współpracuje jako autor tekstów piosenek z czołówką polskich kompozytorów i wokalistów muzyki rozrywkowej. Stworzył wiele przebojów we współpracy z Krzesimirem Dębskim, Ryszardem Rynkowskim, Włodzimierzem Korczem, Grzegorzem Skawińskim, Piotrem Rubikiem, Bartoszem Wielgoszem, Jerzym Filarem. Napisał teksty do utworów wykonawców, takich jak (w kolejności alfabetycznej): Elżbieta Adamiak, Krzysztof Antkowiak, Hanna Banaszak, Ewa Bem, Halina Benedyk, Michał Bogdanowicz, Monika Borys, Jan Borysewicz, Tadeusz Broś, Viola Brzezińska, Halina Frąckowiak, Jerzy Filar, Magdalena Fronczewska, Piotr Fronczewski, Michał Gasz, Edyta Geppert, Edyta Górniak, Tede, Karolina Gruszka, Sylwia Grzeszczak, Majka Jeżowska, Anna Jurksztowicz, Kayah, Seweryn Krajewski, Joanna Kurowska, Ewa Kuklińska, Anna Józefina Lubieniecka, Grażyna Łobaszewska, Sławomir Łosowski, Alicja Majewska, Anna Mamczur, Grzegorz Markowski, Marta Moszczyńska, Zofia Nowakowska, Jerzy Połomski, Krystyna Prońko, Maryla Rodowicz, Robert Rozmus, Ryszard Rynkowski, sanah, Andrzej Sikorowski, Krzysztof Krawczyk, Wojciech Skowroński, Stanisław Sojka, Zdzisława Sośnicka, Paweł Stasiak, Mietek Szcześniak, Borys Szyc, Hanna Śleszyńska, Grzegorz Turnau, Natasza Urbańska, Urszula, Stanisław Wenglorz, Grzegorz Wilk, Zbigniew Wodecki, Jacek Wójcicki, Beata Wyrąbkiewicz, Łukasz Zagrobelny czy Andrzej Zaucha, a także zespoły: Lady Pank, Kombi, Deef, Kombii, KOMBI Łosowski, 2 plus 1, Nasza Basia Kochana, Papa Dance i Wanda i Banda. W roku 2019 otrzymał tytuł Mistrza Mowy Polskiej. 18 września 2022 roku został odsłonięty mural Cygana przy ul. Kościelnej w Sosnowcu oraz ławka multimedialna z utworami Cygana w Parku Pieleckim, gdzie odbył się także urodzinowy koncert z udziałem m.in. Stanisława Sojki, Anny Jurksztowicz, Beaty Rybotyckiej. W roku 2025 Cygan przygotował monograficzny koncert na Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu pt. „Trzy ćwiartki Jacka Cygana”, podczas którego został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. == Życie osobiste == Żonaty z Ewą Łabuńską, teatrologiem, przez lata zaangażowaną w działalność teatrów studenckich lat 70. XX w. (Akademia Ruchu, Teatr STU, Teatr Ósmego Dnia, Teatr 77, Kalambur). == Dyskografia == 1987 – Jacek Cygan – Czas nas uczy pogody (LP, Wifon LP-098) 1988 – Dyskoteka pana Jacka (LP, Pronit PLP-0063) 1990 – Nasenki (LP, Muza SX-2929) 1996 – Audiobiografia (CD, Pomaton/EMI) 1999 – Audiobiografia 2 (CD, Pomaton/EMI) 2000 – Złota kolekcja – Jacek Cygan: Laleczka z saskiej porcelany (CD, Pomaton/EMI) 2009 – Cyganeria Jacka Cygana (Kolekcja 10-tomowa, RosMedia) 2012 – Poeci polskiej piosenki: Cygan – Czas nas uczy pogody... (2CD, różni wykonawcy, utwory z tekstami Jacka Cygana) autor tekstów w albumach innych wykonawców 1998 – Grzegorz Turnau: Księżyc w misce – teksty w utworach „W muszelkach Twoich dłoni”, „Zrobimy sztorm”, „Gdzie jesteś gwiazdo” i „Bo my delfiny...” == Twórczość == Musicale Bunt komputerów Majkowe studio nagrań Poezja Drobiazgi liryczne, Oficyna Literacka, Kraków 1995, ISBN 83-7124-033-3. Ambulanza, Bonobo, Warszawa 2004, ISBN 83-922496-3-1. Pies w tunelu, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2011, ISBN 978-83-244-0162-8. Cyferki, il. Olga Woldańska-Płocińska, Czerwony Konik, Kraków 2011, ISBN 978-83-933934-0-4. Boskie błędy, Wydawnictwo BoSz, Olszanica 2017, ISBN 978-83-7576-323-2. Witraże / Les vitraux, Wydawnictwo Austeria, Kraków 2017, ISBN 978-83-7866-047-7. Tu i Tam. Wiersze / Tady a tam. Básně (w języku polskim i czeskim), Wydawnictwo Austeria, Kraków 2020, ISBN 978-83-7866-314-0. Owierzyświat. Wiersze wybrane, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2024, ISBN 978-83-07-03607-6. Proza Klezmer. Opowieść o życiu Leopolda Kozłowskiego-Kleinmana, Wydawnictwo Austeria, Kraków, Budapeszt 2010, ISBN 978-83-61978-24-4. Życie jest piosenką, Wydawnictwo Znak, Kraków 2014, ISBN 978-83-240-2606-7. Przeznaczenia, traf, przypadek. Opowiadania, Wydawnictwo Znak, Kraków 2016, ISBN 978-83-240-3589-2. Odnawiam dusze. Piosenki, ludzie, czas, Wydawnictwo Znak literanova, Kraków 2019, ISBN 978-83-240-5626-2. Portret wenecki. Śledztwo, Wydawnictwo Austeria, Kraków 2021, ISBN 978-83-7866-279-2. Ciao Goethe! Śladami Goethego w Italii, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2025, ISBN 978-83-68-26596-5. Sztuki teatralne Cygan w Polskim. Życie jest piosenką, reż. Jacek Cygan, premiera: Teatr Polski, Warszawa 2014. Kolacja z Gustawem Klimtem, reż. Krzysztof Jasiński, premiera: Teatr STU, Kraków 2014. Abendessen mit Gustav Klimt, reż. Nicolae Vladulescu, premiera: Teatr Pygmalion, Wiedeń 2016. Błękitne krewetki, reż. Krzysztof Jasiński, premiera: Teatr STU, Kraków, 2019. Leopold. Ostatni Klezmer z Krakowa, reż. Krzysztof Jasiński, premiera: Teatr STU, Kraków, 2021. Dla dzieci Składanki z serii Smerfne hity. Duszek, „BOSZ” Szymanik, Olszanica 2022, ISBN 978-83-7576-614-1. Najważniejsze piosenki Tłumaczenia „Caruso” (wyk. Monika Gruszczyńska; Joanna Kurowska; Jacek Wójcicki) „Mały elf” (utwór „Emmanuelle” Pierre’a Bacheleta; wyk. Halina Frąckowiak; cover – Beata Wyrąbkiewicz) „Pamięć” (utwór „Memory” z musicalu Koty; wyk. Zdzisława Sośnicka) „Anatewka” (utwór „Sunrise Sunset” z musicalu Skrzypek na dachu; wyk. Zdzisława Sośnicka) == Filmografia == === Teksty piosenek === === Obsada aktorska === Klan – w roli siebie samego == Odznaczenia == Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2025) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2013) Order Uśmiechu (2013) Medal Świętego Brata Alberta za działalność charytatywną (2021) Medal ZAiKS-u (2009) Odznaka ZAiKS-u (1998) == Nagrody i wyróżnienia == 1976 – pierwsza nagroda na Festiwalu Piosenki i Piosenkarzy Studenckich w Krakowie 1978 – nagroda Programu Trzeciego Polskiego Radia za piosenkę „Rozmowa” 1984 – nagroda w konkursie Programu Trzeciego Polskiego Radia za piosenki „Kobieta Wschodu”, „Pro-test song”, „Sól na twarzy” 1984 – nagroda specjalna jury na 21. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za piosenkę „Jaka róża, taki cierń” 1987 – tytuł piosenki roku dla piosenki „Stan pogody” w plebiscycie słuchaczy Magazynu Muzycznego Rytm 1989 – tytuł przeboju Lata z Radiem i Programu Pierwszego Polskiego Radia dla piosenki „Wypijmy za błędy'” 1991 – druga nagroda podczas 28. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za piosenkę „Muszelko, ratuj mnie” 1994 – Grand Prix i pierwsza nagroda podczas 31. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za piosenkę „Mrok” 2012 – Nagroda Literacka Srebrny Kałamarz za tomik „Pies w tunelu” 2014 – Tytuł honorowego obywatela miasta Sosnowca 2015 – Gwiazda Jacka Cygana w Alei Gwiazd w Opolu 2017, 2020 – nagroda specjalna ZAiKS-u 2018 – nagroda 100-lecia ZAiKS-u 2019 – Mistrz Mowy Polskiej 2019 – honorowy tytuł „Ambasadora Karkonoszy” przyznany przez Związek Gmin Karkonoskich podczas VII Festiwalu Dell’Arte w Kotlinie Jeleniogórskiej 2020 – Nagroda miasta Sosnowca w dziedzinie kultury 2023 – tytuł Honorowego Członka Stowarzyszenia Autorów ZAiKS 2024 – tytuł doktora honoris causa Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej 2025 – Statuetka „Artysta bez granic” TVP Polonia Nagrody dla wykonawców jego piosenek 1984 – nagroda im. Karola Musioła dla Edyty Geppert w kategorii Najlepsza piosenka premierowa podczas 21. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za piosenkę „Jaka róża, taki cierń” 1985 – nagroda im. Karola Musioła dla Anny Jurksztowicz podczas 22. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu i czwarte miejsce podczas 22. Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie za „Diamentowy kolczyk” 1985 – nagroda im. Anny Jantar dla Mieczysława Szcześniaka w konkursie Debiuty podczas 22. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za „Przyszli o zmroku” 1985 – wyróżnienie dla Majki Jeżowskiej podczas 22. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za „Mały Piccolo” 1989 – pierwsza nagroda dla Ryszarda Rynkowskiego w konkursie Premiery podczas 26. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu za „Wypijmy za błędy” 1994 – drugie miejsce dla Edyty Górniak w 39. Konkursie Piosenki Eurowizji za „To nie ja!” == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Jacek Cygan w bazie filmpolski.pl