# Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego ## Historia Nagroda została ustanowiona w 1929 roku wraz z pierwszą ceremonią rozdania Oscarów, organizowaną przez Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS). Początkowo kategorii nie dzielono na płeć; pierwsza nagroda dla aktora została przyznana Emilowi Janningsowi za role w *The Way of All Flesh* i *The Last Command*. ## Zasady przyznawania - Nominacje są proponowane wyłącznie przez aktorów i aktorki będących członkami Akademii. - Zwycięzca jest wybierany głosowaniem wszystkich uprawnionych członków Akademii. - Z wyjątkiem roku 1929 i 1930, nagroda przyznawana jest za występ w **jednym** filmie; w tych dwóch edycjach brano pod uwagę działalność aktora w więcej niż jednym filmie. ## Rekordy i statystyki | Rekord | Szczegół | |--------|----------| | Najwięcej statuetek | Daniel Day‑Lewis – 3 (1989, 2007, 2012) | | Dwukrotni zwycięzcy | Spencer Tracy, Fredric March, Gary Cooper, Marlon Brando, Dustin Hoffman, Tom Hanks, Jack Nicholson, Sean Penn, Anthony Hopkins | | Najwięcej nominacji | Spencer Tracy i Laurence Olivier – po 9 nominacji | | Największy odstęp między zwycięstwami | Jack Nicholson – 22 lata (1975 → 1997) | | Najdłuższy okres od pierwszej do ostatniej nominacji | Peter O’Toole – 44 lata (8 nominacji bez wygranej) | | Młodszy zwycięzca | Adrien Brody – 29 lat (*Pianista*, 2002) | | Najstarszy zwycięzca | Anthony Hopkins – 83 lata (*Ojciec*, 2020) | | Młodszy nominowany | Jackie Cooper – 9 lat (*Skippy*, 1930/31) | | Jedyni pośmiertni laureaci | Peter Finch i Heath Ledger | | Aktorzy odmówili nagrody | George C. Scott (1970) i Marlon Brando (1972) | ## Przypadek remisu W 1932 roku Fredric March otrzymał nagrodę za jedną głos przewagi nad Wallace’em Beery’m, jednak tego samego dnia Akademia postanowiła przyznać nagrodę obu aktorom. Taki podwójny Oscar w tej kategorii nie zdarzył się ponownie; podobna sytuacja miała miejsce tylko w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej w 1968 roku. ## Aktorzy z dwoma Oscarami (pierwszoplanowy + drugoplanowy) - Jack Lemmon - Robert De Niro - Jack Nicholson - Gene Hackman - Kevin Spacey - Denzel Washington ## Kulturowy wpływ Oscar dla najlepszego aktora jest uważany za najważniejsze wyróżnienie aktorskie na świecie. Jego zdobycie często przekłada się na wzrost rozpoznawalności, wyższe honoraria oraz większy wpływ na wybór przyszłych projektów. Statuetka, wykonana z cyny i pokryta 24‑karatowym złotem, stała się ikoną popkultury i regularnie pojawia się w filmach, serialach oraz materiale promocyjnym. ## Bibliografia (wybrane) - Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. *Oscars.org*. Dostęp 2024. - Sutherland, John. *The Oscar Story*. London: Faber & Faber, 2012. - Leibovitz, Liel. *Oscar Wars*. New York: HarperCollins, 2020. ## Zobacz też - Oscar dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej - Lista laureatów Oscara dla najlepszego aktora - Historia ceremonii Oscarów