Henryk Jan Peszek (ur. 13 lutego 1944 w Szreńsku) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser teatralny i pedagog. == Życiorys == Urodził się w Szreńsku, ale dzieciństwo i młodość spędził w Andrychowie i Zieluniu. Jest najstarszym dzieckiem Karoliny i Jana Peszków, ma brata (Bartosza lub Bartłomieja) i dwie siostry: Marlenę i Elżbietę. W 1966 ukończył naukę w PWST w Krakowie. W 1966 zadebiutował jako aktor na scenie Teatru Polskiego we Wrocławiu. W następnych latach pracował m.in. w Teatrze Nowym w Łodzi, Starym Teatrze w Krakowie oraz w teatrach warszawskich: Narodowym i Rozmaitości. W latach 1964–1998 był członkiem awangardowego Zespołu MW 2. W swoim dorobku ma role u najsłynniejszych polskich reżyserów teatralnych: Jerzego Krasowskiego, Kazimierza Dejmka, Mikołaja Grabowskiego, Jerzego Jarockiego, Krystiana Lupy, Michała Zadary czy Grzegorza Jarzyny. Profesor krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego. Laureat Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza – przyznawanej przez redakcję miesięcznika „Teatr” – za sezon 1986/1987, za rolę w Scenariuszu dla trzech aktorów Bogusława Schaeffera w Teatrze STU w Krakowie oraz za rolę Jakuba w przedstawieniu Republika marzeń Brunona Schulza w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. W filmie zadebiutował rolą w Znakach na drodze (1969), ale regularnie na ekranach kinowych zaczął się pojawiać dopiero na początku lat 80. Zagrał w kilkudziesięciu polskich filmach, w jego filmografii znajdują się role m.in. w: Był jazz Falka, Trójkącie bermudzkim Wójcika, Ferdydurke Skolimowskiego, Śmierci jak kromka chleba Kutza, Łabędzim śpiewie Glińskiego, Ucieczce z kina „Wolność” Marczewskiego i Darmozjadzie polskim Wylężałka. W RMF FM czytał kryminalno-polityczne powieści Klary Weritas: W imię Ojca (2007/2008) i Trzy dni Pontona (2008/2009). W PR3 czytał autobiograficzną książkę noblisty Mario Vargas Llosy Jak ryba w wodzie. Wspomnienia. Jest ojcem aktorki i piosenkarki Marii (wraz z nią i zespołem Voo Voo nagrał płytę Muzyka ze słowami) oraz aktora, Błażeja. == Filmografia == == Polski dubbing == 1973: Robin Hood jako książę Jan 2001: Wakacje. Żegnaj szkoło jako Benedykt 2004: Harry Potter i więzień Azkabanu jako Syriusz Black 2005: Harry Potter i Czara Ognia jako Syriusz Black 2007: Harry Potter i Zakon Feniksa jako Syriusz Black 2008: Kung Fu Panda jako Mistrz Shifu 2008: Opowieści na dobranoc jako Marty Bronson 2009: Gwiazda Kopernika 2009: Opowieść Wigilijna jako Bob Cratchit 2010: Alicja w Krainie Czarów jako Kot 2010: Kung Fu Panda: Święta, święta i Po jako Mistrz Shifu 2010: Kung Fu Panda: Sekrety Potężnej Piątki jako Mistrz Shifu 2011: Kung Fu Panda 2 jako Mistrz Shifu 2011: Auta 2 jako profesor Zundapp 2016: Księga dżungli jako Bagheera == Dyskografia == 2001: Voo Voo Płyta z muzyką 2002: Voo Voo Muzyka ze słowami 2005: Honor jest wasz Solidarni == Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia == FPFF (1988) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2014) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2014) ArtPrezydent w latach 2015/2016 na Interdyscyplinarnym Festiwalu Sztuk Miasto Gwiazd w Żyrardowie Nagroda im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (2021). == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Jan Peszek w bazie filmpolski.pl Jan Peszek, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Autorzy) [dostęp 2021-04-09] . Jan Peszek w bazie IMDb (ang.) Jan Peszek w bazie Filmweb Hanna Halek. Szreńsk Jana Peszka. „Zwierciadło”.