Jimi Hendrix, właśc. James Marshall Hendrix (ur. 27 listopada 1942 w Seattle, zm. 18 września 1970 w Londynie) – amerykański gitarzysta-wirtuoz, wokalista, kompozytor, autor tekstów, producent muzyczny. Jeden z najważniejszych muzyków XX wieku. Powszechnie uznawany za najwybitniejszego i najbardziej wpływowego gitarzystę wszech czasów. Tym mianem został uhonorowany w licznych plebiscytach, m.in. magazynu muzycznego „Rolling Stone” w 1992, 2003, 2011, 2015 i 2023 roku. Według naukowej analizy Daniela Lee z University of Tasmania, Hendrix wygrywa 9/10 podobnych rankingów. Rock and Roll Hall of Fame określa go jako „prawdopodobnie najlepszego instrumentalistę w historii muzyki rockowej”, której jest jedną z najbardziej znanych postaci. „Wielu, jeśli nie większość, ekspertów twierdzi że Hendrix jest najlepszym i najważniejszym gitarzystą w historii muzyki popularnej” (Gulla). Magazyn „Rolling Stone” umieścił go na szóstym miejscu listy największych artystów – muzyków wszech czasów. Po sukcesie w Europie zdobył popularność także w Stanach Zjednoczonych, do czego przyczynił się jego występ na festiwalu w Monterey w 1967. Później był głównym artystą festiwalu Woodstock (1969) i festiwalu na wyspie Wight (1970). Wydał trzy przełomowe albumy studyjne Are You Experienced, Axis: Bold as Love, Electric Ladyland i jeden koncertowy Band of Gypsys. Płyta Are You Experienced jest jednym z najważniejszych debiutanckich albumów w historii. Electric Ladyland z kolei uznawany jest za jeden z najlepszych w historii rocka. Zmarł nagle dwa miesiące przed swoimi 28. urodzinami, uważa się, że zachłysnął się wymiocinami i zatruł barbituranami. Okoliczności śmierci nie zostały nigdy w pełni wyjaśnione. Sprzyjało to, i sprzyja nadal, powstawaniu wielu teorii spiskowych. Hendrix wypracował szereg unikatowych, nieznanych wcześniej technik gry na gitarze elektrycznej, stworzył własny unikatowy styl łączący fuzz, feedback i distortion. Zrewolucjonizował niemal każdy aspekt gry na gitarze elektrycznej i wyniósł grę na niej do sztuki wirtuozerskiej. Jego spuścizna pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń muzyków. Richie Unterberger, krytyk muzyczny: „W swojej krótkiej czteroletniej karierze jako supergwiazda Jimi Hendrix rozwinął język gitary elektrycznej bardziej niż ktokolwiek przed lub po nim. Hendrix był mistrzem w wydobywaniu wszelkiego rodzaju niespotykanych dźwięków z instrumentu, często z innowacyjnymi eksperymentami z nagłośnieniem, które tworzyły kosmicznej jakości feedback i ryczące przestery. Częste huraganowe podmuchy dźwięku i olśniewające pokazy (grał za plecami, zębami, podpalał gitarę) zaciemniały czasem jego znaczące umiejętności jako autora tekstów, wokalisty, mistrza bluesa, R&B i rocka”. Charles Shaar Murray, krytyk muzyczny: „[…] zmienił bieg historii muzyki popularnej i stał się jedną z najbardziej odnoszących sukcesy i wpływowych postaci swojej epoki. Instrumentalista, który radykalnie przedefiniował ekspresyjny potencjał i paletę brzmień gitary elektrycznej, był twórcą klasycznego repertuaru piosenek, od dzikich rockowych kawałków po delikatne, złożone ballady. Był także najbardziej charyzmatycznym wykonawcą koncertowym swojego pokolenia. Co więcej, był wizjonerem, który obalił granice gatunków takich jak rock, soul, blues i jazz”. „Jimi Hendrix był bez wątpienia, najbardziej innowacyjnym gitarzystą, jego, lub jakiejkolwiek innej epoki. Podczas gdy wielu próbowało naśladować jego wyczyny, nikt nie był w stanie przebić ani nawet dorównać jego niewiarygodnym osiągnięciom” (McDermott i Kramer). „Wielkie zainteresowanie muzyką Hendrixa nie słabnie po dziś dzień, w którym nowe generacje chcą odkryć niezwykłe talenty „Jimiego”. W przeciwieństwie do zmarłych rówieśników z końca lat 60. Jima Morrisona, Briana Jonesa, Janis Joplin etc. osiągnięcia Hendrixa, a może co najważniejsze, jego wpływ nie zmalały ani nie straciły na znaczeniu” (McDermott i Kramer). „55 lat później muzyka rockowa wciąż opłakuje największego gitarzystę wszech czasów” (Ulubay). Był jednym z najbardziej innowacyjnych muzyków wszech czasów, jednym z pierwszych, którzy eksperymentowali ze stereofonicznymi efektami, w tym z efektem phaser. Oprócz nagrywania formalnych sesji studyjnych rejestrował też dema powstałe w hotelu czy nieformalne jamowanie w klubach nocnych. „Hendrix zrobił więcej w tym [krótkim] okresie niż większość artystów przez całe życie” (Taysom). Po jego śmierci wydano setki płyt, co czyni go prawdopodobnym rekordzistą w liczbie pośmiertnie wydanych albumów. Cieszył się ogromną popularnością. W jednym z wielu artykułów, poświęconych gitarzyście, możemy przeczytać: „Nikt nie grał tak jak on, nikt nie był związany z muzyką jak on, nikt nie był tak samo „cool, [...] nikt nie był tak głośny, ani tak ciężki [...]”. Dla wszystkich, którzy go słyszeli i widzieli, Jimi Hendrix był po prostu bogiem. Gitarowi herosi, tacy jak Slash, Eddie Van Halen i Matt Bellamy z Muse, mówili jasno i jednogłośnie: Hendrix był poza [zasięgiem]. Zapytany przez K! jak wygląda Bóg, Kirk Hammett z Metalliki odpowiedział: „Czarny, z opaską na głowie, miał afro, grał na Woodstock”, podczas gdy Jus Oborn z Electric Wizard oświadczył: „Ci deathmetalowcy myślą, że słuchają najcięższej muzyki w historii, ale jeśli kiedykolwiek widzieliby Hendrixa, sami by się zesrali” (Ruskell). == Dzieciństwo i wczesna młodość == === Wstęp === Jimi Hendrix urodził się o godzinie 22:15, 27 listopada 1942 roku, w King County Hospital w Seattle w stanie Waszyngton, w momencie narodzin jego ojciec stacjonował w bazie wojskowej w Fort Rucker w Alabamie. Chciał być przy narodzinach syna, jednak odmówiono mu przepustki. Ze względu na rzekome prawdopodobieństwo ucieczki, został osadzony w areszcie. Bez procesu, spędził tam około dwóch miesięcy. Matka chłopca, 17-letnia Lucille Jeter Hendrix (1925–1958) dała dziecku dwa imiona: Johnny i Allen. Zarówno „Al”, jak i Lucille pochodzili z dzielnic nędzy. Pani Hendrix z pewnością nie była jeszcze gotowa na macierzyństwo. Mężczyzna miał troje rodzeństwa, kobieta siedmioro. Pobrali się na 3 dni przed jego wyjazdem na pobór. Nastąpiło to w lutym 1942, kilka tygodni po przystąpieniu USA do II wojny światowej. Dopiero 3 lata później, po zwolnieniu z wojska, poznał on swojego syna. Mały Hendrix był pochodzenia afroamerykańskiego oraz indiańskiego z plemienia Czirokezów (jego babcia Nora Moore była córką Indianki i Irlandczyka). Miał w sobie krew niewolników i ich białych właścicieli. Jego nazwisko zostało w 1912 roku skrócone z „Hendricks” do „Hendrix” przez dziadka Bertrana Philandera. Pochodził z dysfunkcyjnej rodziny. === Trudne dzieciństwo === Pierwszy rok życia mały Hendrix spędził u Dorothy Harding (przyjaciółka matki) i siostry Lucille – Delores, zajmowała się nim także babcia Clarice. Później, Lucille na krótko wyjechała do Portland wraz z ówczesnym partnerem Johnem Pagem i malutkim Jimim. Tam, w miejscowym szpitalu, znalazła ją pobitą jej rodzina. Page został skazany na pięć lat więzienia, ponieważ kobieta była jeszcze niepełnoletnia, a ten wywiózł ją poza granicę stanu Waszyngton. Następnym przystankiem dla chłopca było Berkeley, gdzie opiekowała się nim, dopiero co poznana przez matkę pani Champ, wraz z córką Celestine. Hendrix senior stacjonował wtedy na Fidżi, właśnie tam zastało go zakończenie II wojny światowej. Państwo Champ chcieli nawet adoptować dziecko, ale jego ojciec się na to nie zgodził i zabrał je z powrotem do Seattle. James Allen Ross „Al” Hendrix (1919–2002) przejął opiekę nad synem, któremu 11 września 1946 roku zmienił imiona na James Marshall – na cześć swego zmarłego brata Leona Marshalla Hendrixa. Miał on zaledwie 19 lat, gdy zmarł z powodu zapalenia otrzewnej. „Al” Hendrix miał też jeszcze jeden powód – sądził, że jego żona nazwała syna imieniem „Johnny” po Johnie Page’u. Małżonkowie zamieszkali wreszcie ze sobą. Najpierw w hotelu przy Jackson Street – w skromnym pokoju stało łóżko, jednopalnikowa kuchenka elektryczna i krzesło. Spędzili tam wiele miesięcy. Następnie mieszkali przy Oregon Street 3121, gdzie mały Hendrix musiał sypiać w szafie, ponieważ było tam tak ciasno. „Al” i Lucille wielokrotnie się rozstawali, a następnie znów schodzili. Podczas jednego z takich rozstań, Lucille – być może powodowana złością na męża – zasugerowała małemu Jimiemu że ten nie jest jego ojcem. Hendrixowie byli alkoholikami. Organizowali imprezy, podczas których ich syn musiał wychodzić z domu albo siedzieć w szafie. Dochodziło między nimi do aktów przemocy. Mały Hendrix był bardzo wycofany. Pierwszym instrumentem muzyka mogła być harmonijka ustna, którą dostał w 1947 roku. Traktował ją jednak jak zabawkę, nigdy nie nauczył się na niej grać. W 1948 roku urodził mu się pierwszy brat – Leon Morris. Rodzina znów się przeprowadziła, miał teraz swój pokój, który dzielił z bratem. Mały Hendrix poszedł do przedszkola. Jeszcze w 1948 urodził się Joe, niestety był bardzo chory – miał podwójny rząd zębów, zniekształconą stopę, rozszczep podniebienia i „jedną nóżkę wyraźnie krótszą od drugiej”. „Al” ciągle zmieniał pracę, zarabiał niewiele, odmówił też współfinansowania leczenia syna. Dzieci były niedożywione, jadały posiłki z sąsiadami. Jak zaznacza Charles R. Cross, biograf Hendrixa, „wkrótce miało stać się to normą”. Przyszły muzyk, trafił też do szpitala z powodu zapalenia płuc. W czerwcu 1949 trójka dzieci została wysłana do Kanady, do babci Nory Hendrix. We wrześniu poszedł do szkoły w Vancouver, po to aby już w październiku wrócić do Seattle. W 1950 chodził do drugiej klasy w szkole Horace Mann. Jesienią skończył 8 lat. Na świat przybyło kolejne dziecko Hendrixów – Kathy Ira. Była niestety niewidoma i po jedenastu miesiącach została oddana do adopcji. Rok później urodziła się Pamela Marguerite, która także miała problemy ze zdrowiem. Trafiła do adopcji. Mały Hendrix, poszedł do trzeciej klasy we wrześniu 1951 roku, do Rainier Visty. Jego rodzice wciąż się schodzili i rozchodzili, nawet po rozwodzie (1951). Dziećmi Hendrixów opiekowały się m.