Joanna Grabowska, pierw. Roma Szereszewska (ur. 26 sierpnia 1897 w Łodzi, zm. 21 grudnia 1970 w Warszawie) – rzeźbiarka, jedna z pierwszych studentek na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. == Rodzina == Rodzicami Romy byli Helena z domu Frommer urodzona w Krakowie i Adolf (Abram Chaim) Szereszew, potem posługujący się nazwiskiem Szereszewski. Oboje wyznania mojżeszowego. Miała starszą siostrę Stanisławę. Dzieciństwo i wczesną młodość spędziła w Łodzi. == Studia == Po zdanej maturze postanowiła studiować na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zdała egzamin i zapisała się do pracowni prof. Konstantego Laszczki. Studiowała z przerwami od 1919 do 1928 roku. Była w pracowni razem z Zofią Baltarowicz-Dzielińską, Olgą Niewską, Janiną Reichert-Toth, Natalią Milan, Zofią Mars, Izabellą Idą Koziebrodzką, a potem Balbiną Świtycz-Widacką, Anną Wallek-Walewską i Jadwigą Bartel de Weydenthal. W 1921 roku studiowała rzeźbę na Uniwersytecie Sztuki Stosowanej w Wiedniu u prof. Antona Hanaka. Z Wiednia pisała do prof. K. Laszczki: W trakcie studiów wyszła za mąż za Jozue Abrahamera zwanego Szymonem, syna Izraela Abrahamera jednego z zamożniejszych ludzi w Krakowie. W 1927 roku urodziła syna Ryszarda. Po latach jej syn wspominał: Po studiach pracowała w pracowni urządzonej w jednym z pokoi, w mieszkaniu na III piętrze kamienicy przy al. Słowackiego 4 w Krakowie. Jej teść Izrael Abrahamer zamówił u niej zdobienie fasady kamienicy którą budował na ul. Asnyka 10 w Krakowie (płaskorzeźbę On i ona z sarenką). Roma wyrzeźbiła również rzeźbę (fontannę) znajdującą się na podwórku. Obydwie prace jako jedne z nielicznych przetrwały wojnę i możemy je oglądać do dzisiaj. == Wojna == W 1942 nadarzyła się okazja, którą Abrahamerowie postanowili wykorzystać. Ich znajomy prof. Stanisław Hubert zaofiarował im dokumenty krewnych Polaków zmarłych w Brazylii, których zgon nie został zarejestrowany w Polsce. Od tego momentu Roma Szereszewska przyjęła nową tożsamość i do końca życia funkcjonowała jako Joanna Grabowska. Jej mąż Jozue Szymon Abrahamer przyjął nazwisko Czesław Grabowski. Po wojnie rzeźbiarka posługiwała się tylko nowymi danymi pochodzącymi z dokumentów, czyli: Joanna Grabowska, urodzona 4 września 1904 roku w Złoczowie, rodzice Jan i Barbara z Fryczów, mąż Czesław. Jej artystyczne biogramy nigdy nie wspominały o dawnym życiu. Syn początkowo otrzymał dokumenty na nazwisko Zbigniew Szychowski, a po wojnie przyjął nazwisko Zbigniew Ryszard Grabowski stając się w przyszłości uznanym polskim chemikiem. == Praca twórcza == W 1945 roku Joanna Grabowska zapisała się do Związku Polskich Artystów Plastyków. W latach 1948–1950 była wiceprezeską Warszawskiego Oddziału ZPAP. W 1948 roku jej pracę zakupiło Ministerstwo Kultury i Sztuki. Jesienią 1955 roku była na kilkutygodniowej wycieczce w Albanii, zorganizowanej przez ZPAP. Powstał tam „Dziennik albański”, w którym skrzętnie zapisywała wszystkie zdarzenia i robiła szkice. W 1956 roku otrzymała Srebrny Krzyż Zasługi. W 1959 roku zrobiła statuetkę Syrenki dla RSW „Prasa”, która była wręczana w corocznym konkursie „Dzień bez błędów”. Do końca życia rzeźbiła w pracowni na Saskiej Kępie przy ul. Obrońców. Czesław Grabowski, jej mąż, zmarł 2 kwietnia 1969 roku. Po jego śmierci straciła radość życia. Przeżyła go o półtora roku. Zmarła 21 grudnia 1970 roku. Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym – Powązki (kwatera A32-3-13) w Warszawie razem z mężem i synem. Spoczywa jako Joanna Grabowska. Niedaleko jej grobu znajduje się grób jej koleżanki ze studiów, jednej z pierwszych studentek na ASP w Krakowie Zofii Woźnej, która tak jak i ona przyjęła w czasie wojny nową tożsamość. Jej wnuczka Urszula Grabowska jest absolwentką warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, podobnie jak i prawnuczka Helena. Jej wnuk to Jan Grabowski, profesor historii na Uniwersytecie Ottawy w Kanadzie. == Wybrane wystawy == 1958/1959 – Rzeźba warszawska 1945-1958, Zachęta, Warszawa 1960 – Rzeźba polska 1945-1960, Zachęta, Warszawa 1961/1962 – Wystawa Rzeźby z cyklu Polskie Dzieło Plastyczne w XV-lecie. PRL, Muzeum Narodowe Warszawa 1965 – Wystawa Rzeźby i Grafiki OW ZPAP, Zachęta, Warszawa == Przypisy == == Bibliografia == Artyści Plastycy Okręgu Warszawskiego ZPAP 1945-1970. Słownik biograficzny. Słownik Artystów Plastyków, Warszawa 1972, s. 160. Zbigniew Ryszard Grabowski, W skorodowanym zwierciadle pamięci, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa 2018, ISBN 978-83-65254-71-9. Urszula Grabowska, Roma Szereszewska – Joanna Grabowska. Dwa życia artystki, „Wiadomości ASP” nr 88, styczeń 2020, s. 50–55. Materiały do dziejów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie 1816-1895 / pod red. Józefa E. Dutkiewicza, oprac. Jadwiga Jeleniewska-Ślesińska, Władysław Ślesiński, Andrzej Załuski ; Państwowy Instytut Sztuki, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1959. s. 406. Zbigniew Grabowski „Chemik”, Archiwum historii mówionej. Urszula Grabowska, Rodzina Szereszew [1] na https://jewishplock.eu/ == Linki zewnętrzne == Iwona Demko i Patrycja Bochenek: z cyklu "Ile właściwie było wielkich artystek?" odc. #11 / Szereszewska czyli Grabowska. Radio Kapitał. Oprowadzanie po wystawie Iwony Demko "Ile właściwie było wielkich artystek?" w mia ART Gallery (w filmie jest fragment mówiący o Joannie Grabowskiej)..