Jan (stgr. Ἰωάννης od hebr. rdzenia hebr. ‏יחנ‎ – łaska) – imię męskie pochodzenia biblijnego. Po hebrajsku יוחנן (Johanan) oznacza „Jahwe jest łaskawy”. Według Ewangelii imię to nosił prorok Jan Chrzciciel oraz apostoł Jan Ewangelista. Zostało ono przejęte najpierw do greki, a potem do łaciny. Rozpowszechniło się we wszystkich krajach chrześcijańskich. W polskich dokumentach zapisywano najpierw to imię w postaci Ioannes, Iohannes (1012-18), później także Jan (1161), Jon (1302), Johan (1320), Jen (1366), Johans (1385) oraz Joan (forma kresowa, 1432). Największą popularność zyskała forma Jan, od czasów średniowiecza będąca jednym z najczęściej nadawanych imion. W 2022 r. imię Jan nosiło 493 283 osób w Polsce (6. miejsce wśród imion męskich pod względem popularności), wcześniej jednak imię to zajmowało pierwsze miejsce wśród imion męskich w populacji (np. w 2004 r. jedynie dwa imiona żeńskie – Anna i Maria – występowały częściej od Jana). Przekształcenia i zdrobnienia: Han, Hanek, Haniek, Hanisz, Hanus, Iwan, Iwasz, Jach, Jachu, Janczy, Janiec, Janicek, Janik, Janisław, Jano, Janek, Janko, Janosik, Jasiek, Jaszko, Jaś, Jaśko, Jasio, Janusz, Jasz. Żeńskim odpowiednikiem jest Joanna, i – późniejszym – Janina. == Imieniny == Jan imieniny obchodzi 10 stycznia, 12 stycznia, 15 stycznia, 17 stycznia, 19 stycznia, 23 stycznia, 31 stycznia, 2 lutego, 4 lutego, 8 lutego, 20 lutego, 24 lutego, 3 marca, 5 marca, 8 marca, 11 marca, 19 marca, 24 marca, 27 marca, 30 marca, 3 kwietnia, 7 kwietnia, 13 kwietnia, 27 kwietnia, 6 maja, 7 maja, 10 maja, 12 maja, 13 maja, 15 maja, 18 maja, 19 maja, 21 maja, 22 maja, 23 maja, 24 maja, 27 maja, 30 maja, 3 czerwca, 11 czerwca, 12 czerwca, 16 czerwca, 20 czerwca, 22 czerwca, 24 czerwca, 26 czerwca, 27 czerwca, 30 czerwca, 8 lipca, 11 lipca, 21 lipca, 23 lipca, 31 lipca, 4 sierpnia, 8 sierpnia, 9 sierpnia, 13 sierpnia, 18 sierpnia, 19 sierpnia, 20 sierpnia, 29 sierpnia, 30 sierpnia, 31 sierpnia, 2 września, 3 września, 9 września, 11 września, 13 września, 14 września, 16 września, 20 września, 23 września, 27 września, 28 września, 1 października, 9 października, 10 października, 19 października, 23 października, 24 października, 1 listopada, 8 listopada, 11 listopada, 12 listopada, 13 listopada, 17 listopada, 24 listopada, 26 listopada, 1 grudnia, 4 grudnia, 5 grudnia, 9 grudnia, 14 grudnia, 15 grudnia, 17 grudnia i 27 grudnia. == Odpowiedniki w innych językach == angielski: John, Ian, Jack, Hank, Jon, Sean, Evan, Jonny/Johnny/Johnnie; białoruski: Іван (Iwan), Ян (Jan), Янка (Janka), Ясь (Jaś); bułgarski: Иван (Iwan), Йон (Jon), Йован (Jowan), Ванче (Wancze), Ванчо (Wanczo); czeski: Jan, Ivan, Johan, Honza; duński: Jens, Jais, Iben, Iven, Evan, Even; esperanto: Johano fiński: Jukka, Juhani, Jussi, Janne; francuski: Jean; grecki: Ιωάννης (Joannes), Γιάννης (Giannes); hiszpański: Juan; interlingua: Jean, Johannes; irlandzki: Seán, Shane, Shaine, Shaun, Shawn; japoński: ヤン Yan; kataloński: Joan; litewski: Jonas, Jasius; łacina: Joannes, Johannes; łotewski: Jānis; macedoński: Ivan, Jovan, Vančo, Vane; niderlandzki: Johannes, Jan, Joannes, Johan; niemiecki: Johannes, Johann, Hannes, Hanns, Hans, Heinz, Jan, Jens; norweski: Johan, Jens, Hans, Jo, Evan; portugalski: João; rosyjski: Иван (Iwan), Иоанн (Ioann); rumuński: Ioan, Ion, Ian, Iane, Ivan; serbsko-chorwacki: Ivan, Jovan, Jovanka, Jovo; słowacki: Ján, Ivan, Janko; słoweński: Ivan, Jan, Janez, Janko, Jovan; sycylijski: Giuvanni; szwedzki: Johannes, Johan, Jöns, Jan, John, Hans, Ivan; ukraiński: Іван (Iwan), Іоанн (Ioann); węgierski: János, Iván; włoski: Giovanni, Gianni, Giovannino, Vanni, Nanni. Imię to ma również kilka tradycyjnych zestawień z drugimi imionami: Jan Chrzciciel, pochodzącą od św. Jana Chrzciciela, rzadziej Jan Baptysta (ang. John Baptist, fr. Jean-Baptiste, wł. Giovanni Battista, Giambattista, port. João Batista, hiszp. Juan Bautista, niem. Johann Baptist), Jan Chryzostom, pochodzące od św. Jana Chryzostoma, Jan Gwalbert, pochodzące od św. Jana Gwalberta, Jan Kanty, pochodzące od św. Jana Kantego, Jan Nepomucen, pochodzące od św. Jana Nepomucena. W języku włoskim imię to występujące jako pierwsze jest często łączone z drugim imieniem, np. Giovanni Lorenzo = Gianlorenzo (Jan Wawrzyniec), Giovanni Carlo = Giancarlo (Jan Karol). == Przysłowia == Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał Chrzest Jana w deszczowej wodzie trzyma zbiory na przeszkodzie Jutro święty Janek, puśćmy na wodę wianek Jaka na Jana od Krzyża pogoda się głosi, taką, jak starzy mówią, Nowy Rok przynosi Na Święty Jan, jagód pełen dzban == Znane osoby noszące imię Jan == === Władcy === ==== Władcy Judei i Cesarstwa Rzymskiego ==== Jan Hirkan I (?-104 p.n.e.), etnarcha Judei od 134 p.n.e. Jan Hirkan II (?-30 p.n.e.), etnarcha Judei 63-40 p.n.e. Jan, cesarz rzymski w latach 423-425 ==== Cesarze bizantyjscy ==== Jan I Tzimiskes (ok. 925–976), cesarz od 969 Jan II Komnen (1087–1143), cesarz od 1118 Jan III Watatzes (ok. 1192–1254), cesarz od 1222 Jan IV Laskarys (1250–1305), cesarz nicejski 1258–61 Jan V Paleolog (1332–1391), cesarz od 1341 Jan VI Kantakuzen (ok. 1285–1383), cesarz 1347–54 Jan VII Paleolog (1370–1408), cesarz w 1390, współcesarz 1399–1402 Jan VIII Paleolog (1392–1448), cesarz od 1408 ==== Królowie i książęta polscy ==== Jan I Olbracht (1459–1501), król od 1492 Jan II Kazimierz (1609–1672), król 1648–68 Jan III Sobieski (1629–1696), król od 1675 Jan Kropidło (między 1360 a 1364–1421), książę opolski Jan IV (między 1426 a 1430-między 1495 a 1497), książę oświęcimski Jan V (?-1513), książę zatorski Jan I (między 1410 a 1413–1439), książę opolski Jan z Książąt Litewskich (1499–1538), biskup wileński Jan Chrystian (1591–1639), książę brzeski Jan II Dobry (ok. 1460–1532) – książę opolsko-raciborski ==== Królowie Portugalii ==== Jan I Wielki (1357–1433), król od 1385 Jan II, zw. Księciem Doskonałym (1455–1495), król od 1481 Jan III Pobożny (1502–1557), król od 1521 Jan IV Szczęśliwy (1604–1656), król od 1640 Jan V Wielkoduszny (1689–1750), król od 1706 Jan VI (1767–1826), król od 1816 ==== Władcy francuscy ==== Jan I Kapetyng, król Francji 1316 (panował 5 dni) Jan II Dobry (1319–1364), król Francji od 1350 Jan bez Trwogi (1371–1419), książę Burgundii od 1404 Jan I Rudy, książę Bretanii ==== Władcy hiszpańscy ==== Jan I Pogrobowiec (1316–1316), król Nawarry i Francji Jan II Aragoński (1398–1479), król Nawarry od 1425 i Aragonii od 1458 Jan II Kastylijski (1405–1454), król Kastylii od 1406 Jan Karol I (ur. 1938), król Hiszpanii od 1975 do 2014 ==== Władcy skandynawscy ==== Jan I Sverkersson – król Szwecji 1216–1222 Jan I (1455–1513), król Danii od 1481, Norwegii od 1483 i Szwecji od 1482 (jako Jan II) Jan III Waza (1537–1592), król Szwecji od 1569 ==== Władcy brytyjscy ==== Jan bez Ziemi (1167–1216), król Anglii od 1199 ==== Książęta Liechtensteinu ==== Jan I Adam (1699–1712) Jan I Liechtenstein (1805–1836) Jan II Dobry (1858–1929) Jan Adam II Liechtenstein (od 1989) ==== Pozostali władcy ==== Ksiądz Jan, legendarny władca chrześcijański Jan (1242–1277), książę Brunszwiku i Lüneburga od 1252 Jan Luksemburski (1296–1346), król Czeski od 1310 Jan, hrabia Kleve od 1347 Jan Alchemik (1404–1464), margrabia Kulmbach od 1437 Jan Pokojowy (1490–1539), książę Jülich, książę Bergu i hrabia Ravensbergu od 1511 r., książę Kleve i hrabia Mark (jako Jan III) od 1521 r. Jan II Zygmunt Zápolya (1540–1571), książę Siedmiogrodu od 1559 Jan IV Kassa (ok. 1832–1889), cesarz Etiopii od 1872 Jan I Askańczyk, margrabia Brandenburgii === Duchowni === Jan Hus (ur. 1370, zm. 1415, czeski reformator religijny, spalony na stosie 6 lipca 1415 r. podczas soboru w Konstancji === Papieże === Jan I, święty, papież 523-526 Jan II, papież 533-535 Jan III, papież 561-574 Jan IV Jan V Jan VI Jan VII Jan VIII Jan IX Jan X, papież 914-928 Jan XI Jan XII (ok. 937-964), papież od 955 Jan XIII Jan XIV Jan XV Jan XVI, antypapież 997–998 Jan XVII Jan XVIII Jan XIX Jan XXI Jan XXII (ok. 1245–1334), papież 1316–1334 Jan XXIII (ok. 1370–1419), antypapież 1410–1415 Jan XXIII (1881–1963), papież 1958–1963, święty Jan Paweł I (1912–1978), papież 1978, błogosławiony Jan Paweł II (1920–2005), papież 1978–2005, święty === Patriarchowie Konstantynopola === Jan Chryzostom Jan IV Postnik Jan VI Jan VII Gramatyk === Święci i błogosławieni === Jan Chrzciciel (ok. 8 p.n.e. – ok. 28 n.e.) – ostatni prorok, zapowiedział i wskazał Mesjasza, krewny Jezusa Chrystusa Jan Ewangelista (?-koniec I w.) – apostoł Jezusa Chrystusa, autor czwartej kanonicznej ewangelii, trzech listów oraz Apokalipsy Jan (męczennik) (zm. 26 czerwca 362) – męczennik czasów cesarza Juliana Apostaty, wspominany razem z Pawłem Jan Chryzostom (ok. 350-407) – biskup Konstantynopola, Ojciec Kościoła Jan z Neapolu (zm. 432) Jan Kasjan (ok. 360-435) Jan I, papież 523-526 Jan Klimak (przed 579-ok. 649) Jan Damasceński (ok. 650-ok. 749) – mnich, Ojciec Kościoła Jan z Bridlington (1319–1379) Jan Nepomucen (ok. 1350–1393) Jan Kapistran (1386–1453 Jan z Celle (ok. 1310 – ok. 1394) Jan Kanty (1390–1473) – profesor Akademii Krakowskiej Jan z Dukli (ok. 1414–1484) – polski franciszkanin, pustelnik Jan Boży (1495–1550) – założyciel bonifratrów Jan od Krzyża (1542–1591) – hiszpański karmelita, mistyk Jan Sarkander (1576–1620) Jan de Brébeuf (1593–1649) Jan Chrzciciel de la Salle (1651–1719) – francuski duchowny, założyciel zgromadzenia braci szkolnych Święty Jan Józef od Krzyża (1654–1734) – włoski franciszkanin, asceta Jan Maria Vianney (1786 – 1859) francuski duchowny katolicki, proboszcz z Ars Jan Kronsztadzki (1829–1909) Jan Bosko (1815–1888) – włoski duchowny, wychowawca młodzieży, założyciel salezjanów Jan Roman (zm. 1628), męczennik japoński, błogosławiony Papież Jan XXIII Jan z Ávili Juan Diego – Indianin z Meksyku, wizjoner Papież Jan Paweł II === Biskupi polscy === Jan (biskup gnieźnieński 1404–1411) Jan (biskup gnieźnieński 1434–1469) Jan (biskup gnieźnieński 1501–1517) Jan (biskup kijowski 1434–146