Karol III (ang. Charles Philip Arthur George; ur. 14 listopada 1948 w Londynie) – król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz 14 innych suwerennych królestw Wspólnoty, w tym ich terytoriów i obszarów zależnych, od 8 września 2022. Ponadto głowa Wspólnoty, głowa Kościoła Anglii (Obrońca Wiary) i naczelny dowódca Brytyjskich Sił Zbrojnych. Pochodzi z dynastii Windsorów. Jest pierworodnym synem królowej Elżbiety II i jej małżonka Filipa, księcia Edynburga. Od urodzenia nosił tytuł Jego Królewskiej Wysokości Księcia Karola z Edynburga. Po śmierci dziadka w 1952, gdy matka wstąpiła na tron Zjednoczonego Królestwa, zajął pierwsze miejsce w linii sukcesji brytyjskiego tronu, otrzymując tytuł księcia Kornwalii. W 1958, w wieku dziesięciu lat, nadano mu tytuł księcia Walii. W 2021 został księciem Edynburga, przejmując tytuł po swoim ojcu, który zmarł 9 kwietnia. Od 20 kwietnia 2011 zajmował pozycję najdłużej oczekującego następcy tronu w historii brytyjskiej rodziny królewskiej, a 19 września 2013 został najstarszym następcą tronu w dziejach Wielkiej Brytanii. Po śmierci Elżbiety II, 8 września 2022 został królem Zjednoczonego Królestwa i jednocześnie najstarszym wstępującym na tron brytyjski. Jego koronacja miała miejsce 6 maja 2023 w Opactwie Westminsterskim. W latach 1981–1996 był żonaty z Dianą Spencer, z którą ma dwóch synów, księcia Wilhelma (ur. 1982) i księcia Henryka (ur. 1984), którzy zajmują kolejno pierwsze i piąte miejsce w linii sukcesji do brytyjskiego tronu. W 2005 wziął ślub z Kamilą Shand, znaną także pod nazwiskiem Parker Bowles. W 1970 ukończył Kolegium Trójcy Świętej Uniwersytetu w Cambridge i został pierwszym brytyjskim następcą tronu w historii, który uzyskał tytuł zawodowy. W latach 1971–1976 służył w Królewskich Siłach Powietrznych (Royal Air Force) i w Królewskiej Marynarce Wojennej (Royal Navy). Jako następca tronu zaangażowany był w działalność publiczną i charytatywną. Reprezentował swoją matkę w oficjalnych wystąpieniach i patronował ponad 400 organizacjom. W 1976 założył The Prince’s Trust – fundację, która wspiera młodych ludzi w ich rozwoju. == Rodzina i edukacja == Urodził się 14 listopada 1948 o godz. 21:14 w Pałacu Buckingham w Londynie poprzez cesarskie cięcie. Przy porodzie odbierał go sir William Gilliatt, od 1946 przewodniczący Królewskiego Koledżu Położnictwa i Ginekologii (Royal College of Obstetricians and Gynaecologists); w 2014 ówczesny następca tronu ujawnił, że Gilliatt wcześniej odebrał przy porodzie także jego późniejszą drugą żonę, Kamilę Shand. Jest synem Elżbiety, ówczesnej księżnej Edynburga, i jej męża, księcia Filipa. O narodzinach Karola poinformowano opinię publiczną tuż przed północą w dniu porodu. Redakcja czasopisma „The Times” określiła je jako „wydarzenie w skali narodowej i imperialnej” w związku z tym, że Karol był pierwszym od 1042 następcą tronu z częściowo duńskim pochodzeniem (za sprawą ojca). Został ochrzczony 15 grudnia 1948 w kościele anglikańskim w Pokoju Muzycznym Pałacu Buckingham. Otrzymał tradycyjne imiona w historii brytyjskiej rodziny królewskiej – Karol Filip Artur Jerzy, przy czym pierwsze imię uznawane było wśród Brytyjczyków za pechowe w dziejach brytyjskiej rodziny królewskiej. Jego rodzicami chrzestnymi zostali: król Zjednoczonego Królestwa Jerzy VI (dziadek ze strony matki), król Norwegii Haakon VII (w jego imieniu wystąpił hrabia Althone), królowa-matka Zjednoczonego Królestwa Maria (prababka ze strony matki), hrabina Snowdon Małgorzata (siostra matki), książę grecko-duński Jerzy (w jego imieniu wystąpił książę Edynburga), markiza-wdowa Milford Haven Wiktoria (prababka ze strony ojca), lady Patricia Brabourne (kuzynka ojca) i David Bowes-Lyon (krewny ze strony matki). Ceremonii przewodniczył arcybiskup Canterbury, Geoffrey Fisher. W dorosłym życiu został ojcem chrzestnym 32 osób. Ma troje młodszego rodzeństwa: Annę (ur. 1950), Andrzeja (ur. 1960) i Edwarda (ur. 1964). Odkąd skończył osiem miesięcy, wychowywał się w Clarence House. Z racji licznych obowiązków królewskich jego matki i służby ojca w marynarce wojennej przez większość dnia zajmowały się nim niańki: do grudnia 1948 – Helen Rowe, a następnie – Helen Lightbody i Mabel Anderson; ostatnia z opiekunek stała się ulubioną nianią Karola. Często wysyłany był także do Sandringham do dziadków, króla Jerzego VI i Elżbiety, królowej matki. Wiosną 1952, po objęciu tronu przez jego matkę, przeprowadził się z rodzicami do Pałacu Buckingham. Od tamtej pory jeszcze rzadziej widywał się z rodzicami, a z racji ich częstych wyjazdów zagranicznych zdarzało się, że nie widział ich przez kilka miesięcy. Był surowo wychowywany przez ojca, który często strofował i wyśmiewał syna, a także stosował wobec niego kary cielesne, co wpłynęło na wybuchowy, nerwowy i nadwrażliwy charakter Karola. Był nieśmiałym, wrażliwym, biernym i uległym ojcu dzieckiem, a w okresie dorastania mierzył się z niską samooceną i czuł się nieprzystosowany do społeczeństwa. Urodził się z krzywymi nogami i płaskostopiem, dlatego nosił specjalne obuwie ortopedyczne. Był chorowitym dzieckiem, często się przeziębiał, miewał ostre anginy, zapalenia oskrzeli i napady astmy. W maju 1957 przeszedł operację usunięcia migdałków. Jako dziecko obgryzał paznokcie, bał się ciemności i cierpiał na chorobę morską. W młodym wieku nauczył się myślistwa i brał udział w polowaniach. W kwietniu 1954 odbył swoją pierwszą zagraniczną podróż, dołączając do rodziców podczas wizyty w Valletcie. Kiedy miał pięć lat, rozpoczął edukację domową i – według nauczycielki, Catherine Peebles – uczył się pilnie i sumiennie, choć nie był zdolnym uczniem, miał trudności z koncentracją i nie wykazywał zainteresowania zdobywaniem wiedzy. W listopadzie 1956 rozpoczął naukę w prywatnej Hill House School w zachodnim Londynie, ale z powodu słabego zdrowia często opuszczał lekcje. W latach 1957–1962 uczęszczał do szkoły z internatem Cheam School w hrabstwie Berkshire, a w 1962 został wybrany na starostę szkoły. Ze względu na królewskie pochodzenie był izolowany przez szkolnych rówieśników, którzy traktowali go ozięble, poza tym wyzywali, zastraszali i szturchali. Przeszedł podstawowy kurs zapasów i boksu, co pomogło mu w obronie przed kolegami, z którymi czasem wdawał się w bójki. W szkole interesował się głównie historią i archeologią. Od kwietnia 1962 uczył się w szkole Gordonstoun w północno-wschodniej Szkocji, w której starsi uczniowie się nad nim znęcali, np. izolując się od niego, a niekiedy także stosowali wobec niego przemoc fizyczną, np. szturchali, ciągnęli za uszy, bili poduszkami i ręcznikami oraz wkładali głowę do toalety. W roku szkolnym 1965/1966 spędził dwa semestry w Geelong Church of England Grammar School w Geelong w Australii. W tym okresie, w ramach praktyk historycznych, odwiedził Papuę-Nową Gwineę. Po powrocie do kraju jesienią 1966 został starostą szkoły Gordonstoun, którą ukończył w lipcu 1967 po zaliczeniu egzaminów z historii i języka francuskiego. Uzyskał tytuł bakałarza z historii na Uniwersytecie w Cambridge, co czyni go pierwszym następcą tronu z tytułem naukowym. Z wykształcenia jest archeologiem, specjalizuje się w historii wypraw krzyżowych. Po czterech semestrach studiów wyjechał do Aberystwyth, gdzie na Uniwersytecie Walijskim uczył się języka walijskiego. Udzielał się w szkolnych teatrach, w których dostrzeżone zostały jego zdolności aktorskie i recytatorskie; zagrał księcia Gloucester w szkolnej inscenizacji sztuki Davida Munira Ostatni baron i księcia Exetera w sztuce Williama Shakespeare’a Makbet, a dzięki występom w teatrze nabrał pewności siebie. W okresie studiów występował w przedstawieniach akademickiej grupy teatralnej Dryden Society i rozwijał umiejętności aktorskie w Kolegium Trójcy Świętej (Trinity College) w Cambridge. W latach 60. ponadto uzyskał certyfikat ratownika na publicznym kąpielisku w Elgin i wstąpił do szkolnej drużyny ratowniczej. Pogłębiał także zainteresowanie muzyką: grał na pianinie, trąbce i wiolonczeli oraz śpiewał w chórze (wziął udział w oratorium Georga Friedricha Händla Mesjasz w ratuszu w Elgin) i rozwijał umiejętności garncarskie. == Członek rodziny królewskiej == === Status i znaczenie === Urodził się za panowania swojego dziadka, króla Jerzego VI, jako druga osoba w kolejce do odziedziczenia brytyjskiego tronu, po swojej matce. Jako syn brytyjskiego księcia po urodzeniu otrzymał tytuł Jego Królewskiej Wysokości Księcia z Edynburga. 6 lutego 1952 po śmierci króla Jerzego VI i objęciu tronu przez Elżbietę II został bezpośrednim następcą tronu, a także otrzymał tytuły: księcia Kornwalii, księcia Rothesay, hrabiego Carrick, barona Renfrew, lorda Wysp i Wielkiego Stewarda Szkocji. 2 czerwca 1953 uczestniczył w koronacji Elżbiety II w Opactwie Westminsterskim. 26 lipca 1958, zgodnie z dekretem królowej, uzyskał tytuły księcia Walii i hrabiego Chester. 1 lipca 1969 w zamku w Caernarfon uroczyście przyjął księstwo Walii, ale wydarzenie zostało zakłócone przez chuliganów. Królowa już w sierpniu 1968 zgłosiła do Scotland Yardu konieczność zwiększenia ochrony Karola w związku z poczynaniami walijskich ekstremistów. W lutym 1970 został formalnie wprowadzony do Izby Lordów. W maju 1977 został przyjęty do Royal Society of Edinburgh jako najmłodsza osoba w historii tej organizacji. === Służba wojskowa === 8 marca 1971 rozpoczął czteromiesięczne szkolenie na pilota odrzutowca w bazie Królewskich Sił Powietrznych (Royal Air Force) Cranwell w hrabstwie Lincolnshire. Początkowo latał samolotem szkolno-treningowym Chipmunk. Ukończył pełnowymiarowe szkolenie odrzutowcowe w randze porucznika lotnictwa, a jego instruktorem był główny marszałek lotnictwa, sir Richard Johns. 31 marca zasiadł za sterami odrzutowca Provost. Jesienią 1971 rozpoczął karierę w Królewskiej Marynarce Wojennej (Royal Navy). 15 września zapisał się na sześciotygodniowy kurs w Britannia Royal Naval College w Dartmouth. Dwa miesiące później został skierowany do służby na niszczycielu rakietowym HMS „Norfolk”,