Anna Ewa Krzyżewska Kwiatkowska, primo voto Spława-Neyman (ur. 7 lutego 1939 w Warszawie, zm. 30 lipca 2003 w Hiszpanii) – polska aktorka filmowa i teatralna. Posiadała również amerykańskie obywatelstwo. Była aktorką przede wszystkim filmową. Jej uroda i usposobienie powodowały, że reżyserzy obsadzali ją przeważnie w rolach kobiet podszytych wewnętrznym bólem i goryczą, posiadających melancholijny, delikatny i tajemniczy wizerunek . == Życiorys == W czasie II wojny światowej zmieniała z rodziną miejsce zamieszkania; mieszkała w Warszawie (przy ul. Podchorążych 87) i Międzylesiu, a w 1940 zamieszkała przy ul. Bartosza Głowackiego w Chrzanowie, gdzie uczęszczała do Szkoły Podstawowej nr 3 im. Towarzystwa Przyjaciół Dzieci i do Szkoły Ogólnokształcącej Stopnia Licealnego. Była pilną uczennicą i zdobywała dobre oceny. Podczas występów na szkolnych akademiach ujawniły się jej zdolności aktorskie. Po wojnie zamieszkała z matką w Krakowie, gdzie w 1956 rozpoczęła studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. Ludwika Solskiego. Po pierwszym roku studiów, pracując jako praktykantka na planie filmu Kalosze szczęścia (1958), została dostrzeżona przez Janusza Morgensterna (asystenta Andrzeja Wajdy) i zaangażowana do roli barmanki Krystyny Rozbickiej w Popiele i diamencie (1958). Na potrzeby roli odbyła kilkutygodniową praktykę w restauracji „Ratuszowa” we Wrocławiu. Za rolę w tym filmie otrzymała w 1960 nagrodę „Kryształowej Gwiazdy” od Francuskiej Akademii Filmowej. Jej uroda została zauważona, kiedy zdjęcie zrobione przez fotografkę Joannę Plewińską zostało zamieszczone na okładce świątecznego wydania czasopisma „Przekrój” w 1959. Po docenionym przez krytyków debiucie wystąpiła w roli Marii w jugosłowiańskim filmie Veljki Bulajicia Wojna (1960) i choć sam obraz został krytycznie przyjęty przez ekspertów, to Krzyżewska zebrała za swój występ przychylne recenzje i została wyróżniona na 7. Festiwalu Filmów Jugosłowiańskich. Za rolę Wali w filmie Tadeusza Konwickiego Zaduszki (1961) otrzymała Nagrodę Polskiej Krytyki Filmowej. Gorzej przyjęto jej występ w roli tytułowej gwiazdy filmowej w obrazie Stanisława Możdżeńskiego Zuzanna i chłopcy (1961). W tym okresie przefarbowała włosy na brązowo, dzięki czemu zyskała na wyrazistości, a prasa zaczęła porównywać ją do Audrey Hepburn i Sophii Loren. Po ukończeniu w 1961 studiów teatralnych (dyplom odebrała dopiero we wrześniu 1970) została etatową aktorką Teatru Dramatycznego w Warszawie, w którym pracowała do 1967 i w tym okresie m.in. zagrała Ofelię w Hamlecie (1962; reż. Gustaw Holoubek) i odbyła z zespołem teatru tournée po Jugosławii w czerwcu 1966. Kontynuowała karierę aktorską, grając Małgorzatę w kryminale Janusza Nasfetera Zbrodniarz i panna (1963) i Teresę w Naprawdę wczoraj (1963) Jana Rybkowskiego. W 1963 zaprezentowała się w Londynie podczas galowego seansu w kinie sieci „Odeon” przed królową matką Elżbietą i członkami rodziny królewskiej, a także wystąpiła w teledysku Telewizji Polskiej do piosenki Mieczysława Wojnickiego „Narzeczona”. Następnie zagrała naiwną nauczycielkę Renatę w komedii młodzieżowej Jerzego Zarzyckiego Liczę na wasze grzechy (1964), matkę w filmie psychologicznym Jana Rybkowskiego Sposób bycia (1964) i Hebron w filmie Jerzego Kawalerowicza Faraon (1965), przy czym ostatnia z ról została napisana specjalnie dla Krzyżewskiej. Aktorka w latach 60. wystąpiła także w kolejnych zagraniczych filmach w swojej karierze: jako kelnerka Verona w czechosłowackim dramacie Stanislava Barabáša Dzwony dla bosych (1965) i studentka Małgorzata w rumuńskim filmie Iona Popescu-Gopa Faust XX (1966). Zagrała niewielką rolę telefonicznej łączniczki szajki fałszerzy w komedii Jana Batorego Lekarstwo na miłość (1965) i diabła stróża w komedii Stanisława Różewicza Piekło i niebo (1966). Chłodno przyjęte zostały kolejne filmy z 1966 z udziałem Krzyżewskiej: Zejście do piekła Zbigniewa Kuźmińskiego i Przedświąteczny wieczór Heleny Amiradżibi i Jerzego Stefana Stawińskiego. Była członkinią Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Po występie w krytycznie przyjętym dramacie Stanisława Jędryki Powrót na ziemię (1967) zawiesiła działalność aktorską, co tłumaczyła zmęczeniem filmem i aktorstwem. Powróciła na wielki ekran drugoplanową rolą Anastazji, łączniczki partyzanckiego oddziału, w Akcji Brutus (1970) Jerzego Passendorfera. Następnie zagrała epizodyczną role prostytutki w komedii Jerzego Gruzy Dzięcioł (1970), Zosię w filmie Tadeusza Konwickiego Jak daleko stąd, jak blisko (1971) i Annę w krótkometrażowym filmie telewizyjnym Janusza Majewskiego Okno zabite deskami (1971). Powróciwszy do blond włosów, wystąpiła w zagranicznych serialach: jako Maya w bułgarskim Powrocie zmarłego i amerykański szpieg w enerdowskiej Tajemnicy Andów. Zdobyła uznanie krytyków dzięki roli Rebeki w melodramacie Janusza Majewskiego Zazdrość i medycyna (1973). Wkrótce po premierze tego filmu wycofała się z życia artystycznego i wyjechała z mężem do Nowego Jorku, gdzie pracowała m.in. w bibliotece ONZ w Nowym Jorku, a także jako agentka nieruchomości, projektantka mody i kosmetyczka. Wówczas zmieniła nazwisko na Caron, które było łatwiejsze do wymówienia przez obcokrajowców, a także uzyskała amerykańskie obywatelstwo. W 1989 osiedliła się z mężem w Almuñécar. 28 lipca 2003, jadąc wieczorem z mężem (który w szpitalu w Grenadzie przeszedł zabieg chirurgiczny barku) i kierując samochodem marki Mercedes na wąskiej górskiej drodze, uległa wypadkowi drogowemu; zjechała na lewy pas ruchu i zderzyła się z jadącym z przeciwka samochodem marki Audi. W wypadku zginął jej mąż, Bolesław, a Krzyżewska zmarła dwa dni później w szpitalu. Pochowano ją początkowo na cmentarzu w Almuñécar, ale kilka lat później została ekshumowana, a jej prochy przewieziono do Polski, gdzie spoczęły w grobowcu rodziny Krzyżewskich na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 85, rząd 5, grób 17/18). Na lewej tablicy tego grobowca, u góry, umieszczono po lewej stronie owalną porcelanową czarno-białą jej fotografię z umieszczoną po prawej stronie inskrypcją. == Życie prywatne == Była córką Juliusza Waleriana Krzyżewskiego i Marii Stanisławy z Piotrowskich, a także prawnuczką Ludwika Nowakowskiego, powstańca styczniowego. Jej chrzestnymi byli satyryk i poeta Jeremi Przybora oraz stryjenka Ewelina Krzyżewska. Pierwszym mężem aktorki był Wacław Andrzej Spława-Neyman, pracownik Centrali Handlu Zagranicznego, którego poznała w samolocie lecącym na trasie Warszawa – Belgrad. Ich ślub odbył się 14 października 1960 w krakowskim Urzędzie Stanu Cywilnego, a rozwód nastąpił 19 lipca 1963. W trakcie trwania pierwszego małżeństwa nosiła podwójne nazwisko męża, ale po rozwodzie wróciła do nazwiska panieńskiego. 30 czerwca 1971 poślubiła architekta, prawnika i dyplomatę Bolesława Kwiatkowskiego. == Filmografia == === Aktorstwo === === Polski dubbing === == Teatr == == Upamiętnienie == Wizerunek Ewy Krzyżewskiej, można było znaleźć na wielu tytułowych okładkach polskich i zagranicznych czasopism filmowych, m.in.: „Positif” (1959), „Film Spiegel” (1970), „Film” (1970, 1973), „Ekran” (1974) czy „Treffpunkt Kino” (1975) Jej biografia ukazana została w pozycji książkowej napisanej przez Jana Romualda Krzyżewskiego  i zatytułowanej Krzyżewscy: sekrety starej skrzyni  W piętnastą rocznicę śmierci aktorki, w holu I LO w Chrzanowie, którego była uczennicą, wmurowana została okolicznościowa tablica pamiątkowa, jej poświęcona. Na uroczystość odsłonięcia tablicy w dniu 21 czerwca 2018, przybyła z Las Vegas jej pasierbica Beata Kwiatkowska W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Chrzanowie, od 20 czerwca do 31 lipca 2018, prezentowano wystawę z pozostałymi po aktorce pamiątkami oraz planszami z okładkami czasopism z jej wizerunkiem == Uwagi == == Przypisy == == Bibliografia == KonradK. Eberhardt KonradK., Ewa Krzyżewska, [w:] KonradK. Eberhardt, Album aktorów polskiego filmu i telewizji, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1975, OCLC 4681763 . KarolK. Jachymek KarolK., Ewa Krzyżewska (i chłopcy), [w:] KarolK. Jachymek, Film, ciało, historia. Kino polskie lat sześćdziesiątych, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2016, ISBN 978-83-65155-10-8, OCLC 1000021248 [zarchiwizowane z adresu 2022-05-19] . IwonaI. Kienzler IwonaI., Uwodzicielki, skandalistki i seksbomby PRL, Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2015, ISBN 978-83-11-13845-2, OCLC 924831975 [zarchiwizowane z adresu 2023-04-01] . Jan RomualdJ.R. Krzyżewski Jan RomualdJ.R., Krzyżewscy: sekrety starej skrzyni, Warszawa: Warszawska Firma Wydawnicza, 2014, ISBN 978-83-7805-438-2, OCLC 926372973 . Krzysztof Tomasik: Demony seksu. Warszawa: Wydawnictwo Marginesy, 2015. ISBN 978-83-65282-09-5. == Linki zewnętrzne == Ewa Krzyżewska [online], famousfix.com [dostęp 2018-01-21] (ang.). Profil osoby: Ewa Anna Krzyżewska - Kwiatkowska (Krzyżewska), [w:] Ogrody Wspomnień [online], ogrodywspomnien.pl [dostęp 2018-07-01] . Ewa Krzyżewska w bazie IMDb (ang.) Ewa Krzyżewska w bazie Filmweb Ewa Krzyżewska w bazie filmpolski.pl Ewa Krzyżewska w Internetowej Bazie Filmowej (fdb.pl) Ewa Krzyżewska w wirtualnym albumie w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka” Ewa Krzyżewska w bazie Akademia Polskiego Filmu Ewa Krzyżewska w bazie stopklatka.pl Ewa Krzyżewska w bazie YouTube Ewa Krzyżewska, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2023-10-26] . Ewa Krzyżewska w bazie Encyklopedia polskiego dubbingu Ewa Krzyżewska w bazie Rate Your Music Ewa Krzyżewska w bazie Online Computer Library Center Ewa Krzyżewska [online] . w bazie NUKAT – Katalogu zbiorów polskich bibliotek naukowych TadeuszT. Rolke TadeuszT., Archiwum Tadeusza Rolke. Ewa Krzyżewska (1-8/8), [w:] Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie [online], artmuseum.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-01-17] .