Wybory parlamentarne w Polsce w 2023 roku – proces wyborczy, mający na celu wyłonienie nowych członków parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej w liczbie 460 posłów oraz 100 senatorów, na drodze ogólnopolskiego głosowania, zarządzonego na 15 października przez prezydenta Andrzeja Dudę, podpisanego 8 sierpnia tegoż roku. Frekwencja w wyborach wyniosła 74,38%, ustanawiając rekord największej frekwencji wyborczej w całej historii III Rzeczypospolitej. Dotychczasowy rekord frekwencji wynosił 68,23% i miał miejsce w drugiej turze wyborów prezydenckich w 1995. Razem z wyborami do parlamentu odbyło się także referendum ogólnokrajowe, jednak w wyniku niewystarczającej frekwencji wynik tego głosowania nie był wiążący. == Kalendarz wyborczy == Najwcześniejszy możliwy termin przeprowadzenia ogólnopolskiego głosowania w 2023 roku przypadał na dzień 15 października, zaś najpóźniejszą datą możliwą do wyboru był dzień 11 listopada. W oparciu o interpretację artykułu 194. Kodeksu wyborczego, prezydent dokonał wyboru najwcześniejszego z możliwych terminów. Kalendarz wyborczy, ustanowiony przez prezydenta RP, wyglądał następująco: do 28 sierpnia złożenie zawiadomień o utworzeniu komitetów wyborczych powołanie okręgowych komisji wyborczych od 1 września do 12 października Składanie przez wyborców wniosków o: wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania w miejscu pobytu w dniu wyborów, zmianę miejsca głosowania. składanie przez żołnierzy pełniących zasadniczą służbę wojskową albo odbywających ćwiczenia wojskowe, a także ratowników odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza miejscem stałego zamieszkania oraz policjantów z jednostek skoszarowanych, funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej pełniących służbę w systemie skoszarowanym wniosków o zmianę miejsca głosowania do 6 września zgłoszenie list kandydatów na posłów i kandydatur na senatorów do 11 września utworzenie obwodów głosowania w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, domach studenckich i zespołach tych domów, a także ustalenie ich granic, siedzib i numerów. do 15 września podanie do publicznej wiadomości informacji o numerach i granicach obwodów głosowania oraz o siedzibach obwodowych komisji wyborczych, w tym o lokalach przystosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych, a także o możliwości głosowania korespondencyjnego i głosowania przez pełnomocnika, zgłaszanie przez kapitanów statków wniosków o utworzenie obwodów głosowania na polskich statkach morskich, zgłaszanie kandydatów na członków komisji wyborczych przez pełnomocników komitetów wyborczych do 25 września powołanie obwodowych komisji wyborczych, podanie do publicznej wiadomości informacji o numerach i granicach obwodów głosowania utworzonych za granicą oraz o siedzibach obwodowych komisji wyborczych, od 30 września do 13 października nieodpłatne rozpowszechnianie w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych audycji wyborczych przygotowanych przez komitety wyborcze do 2 października zgłaszanie zamiaru głosowania korespondencyjnego przez wyborców niepełnosprawnych, w tym za pomocą nakładek na karty do głosowania sporządzanych w alfabecie Braille’a, oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat, zgłaszanie zamiaru skorzystania z prawa do bezpłatnego transportu do lokalu wyborczego lub bezpłatnego transportu powrotnego przez wyborców niepełnosprawnych oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat, w gminie, w której w dniu wyborów nie funkcjonuje gminny przewóz pasażerów, do 5 października podanie przez okręgowe komisje wyborcze, w formie obwieszczenia, informacji o zarejestrowanych kandydatach na posłów oraz zarejestrowanych kandydatach na senatorów, podanie do publicznej wiadomości w gminach wiejskich lub miejsko-wiejskich bezpłatnego gminnego przewozu pasażerskiego w dniu wyborów, o którym mowa w art. 37f § 1 Kodeksu wyborczego do 6 października składanie wniosków o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania przez wyborców niepełnosprawnych oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat do 10 października składanie przez komitety wyborcze wyborców zrzeszonych w zarejestrowanych organizacjach mniejszości narodowych oświadczeń do Państwowej Komisji Wyborczej o korzystaniu ich list kandydatów na posłów ze zwolnienia z warunku określonego w art. 196 § 1 Kodeksu wyborczego, tj. obowiązku przekroczeniu progu wyborczego. składanie przez wyborców przebywających za granicą wniosków o ujęcie ich w spisie wyborców w obwodach głosowania utworzonych za granicą, składanie przez wyborców przebywających na polskich statkach morskich wniosków o ujęcie ich w spisach wyborców w obwodach głosowania utworzonych na tych statkach do 12 października poinformowanie wyborców niepełnosprawnych oraz wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat, którzy zgłosili zamiar skorzystania z prawa do transportu do lokalu wyborczego, o godzinie transportu w dniu głosowania 13 października (godz. 24:00) – zakończenie kampanii wyborczej i rozpoczęcie ciszy wyborczej, która potrwa do zakończenia głosowania we wszystkich obwodach w Polsce 14 października – przekazanie przewodniczącym obwodowych komisji wyborczych spisów wyborców 15 października 2023 – głosowanie w godz. 7:00–21:00 == Sytuacja na scenie politycznej przed wyborami == Do ogłoszenia wyborów doszło podczas trwających od 2015 koalicyjnych rządów tzw. Zjednoczonej Prawicy. Swój start zapowiedziały wszystkie największe siły polityczne reprezentowane w Sejmie IX kadencji, od pewnego czasu nie będące tylko partiami politycznymi, ale ruchami koalicyjnymi, skupiającymi wokół siebie ponad 20 większych i mniejszych ugrupowań. Główne ruchy polityczne, które podjęły walkę w wyborach to: Zjednoczona Prawica, będąca dotychczasową koalicją rządową Prawa i Sprawiedliwości, Suwerennej Polski oraz Partii Republikańskiej (także stowarzyszeń OdNowa RP i Polskie Sprawy), przy wsparciu ugrupowania Kukiz’15, Koalicja Obywatelska, w ramach której współpracę kontynuowały Platforma Obywatelska RP, Nowoczesna, Inicjatywa Polska oraz Zieloni, do których w trakcie kampanii dołączyła Agrounia (partia RS Agrounia Tak nie była jednak formalnym członkiem komitetu koalicyjnego), Lewica, stanowiąca koalicję Nowej Lewicy, Lewicy Razem, Polskiej Partii Socjalistycznej, Unii Pracy i Socjaldemokracji Polskiej, związana była z nią też Wolność i Równość, Trzecia Droga, będąca koalicją Polskiego Stronnictwa Ludowego (stanowiącego trzon Koalicji Polskiej z udziałem także Centrum dla Polski, Unii Europejskich Demokratów oraz m.in. stowarzyszenia Młoda Polska) i Polski 2050, Konfederacja Wolność i Niepodległość, w ramach której startowały Nowa Nadzieja, Ruch Narodowy oraz Konfederacja Korony Polskiej (we współpracy z KKP także Ruch Prawdziwa Europa). W wyborach do Senatu Koalicja Obywatelska, Trzecia Droga i Lewica nawiązały współpracę w ramach tzw. paktu senackiego. == Rejestracja komitetów wyborczych == W przewidzianym terminie zgłaszania komitetów wyborczych zawnioskowano o rejestrację 94 komitetów, spośród których zarejestrowano 85, na które składały się 2 komitety koalicyjne, 40 partii politycznych oraz 43 komitety wyborcze wyborców. Do obu izb parlamentu startowało 46 komitetów, trzy tylko do Sejmu, a pozostałe 36 wybierano tylko do Senatu. Siedem z nich, tj. PiS, KO, NL, TD, Konfederacja, Bezpartyjni Samorządowcy oraz Polska Jest Jedna, uzyskały prawo ogólnopolskiej rejestracji kandydatów we wszystkich okręgach wyborczych. == Wynik wyborów == W wyniku głosowania pięć komitetów wyborczych uzyskało mandaty poselskie. Zwycięski komitet wyborczy Prawo i Sprawiedliwość zdobył 35,38% głosów. Tym samym ta partia, jako pierwsza od 1989 roku, wygrała wybory parlamentarne po raz trzeci z rzędu – jednak w przeciwieństwie do wyborów w 2015 i 2019, jej komitet nie uzyskał większości mandatów, potrzebnych do utworzenia rządu. Do Sejmu dostały się także: Koalicja Obywatelska (30,70%), Trzecia Droga PSL-PL2050 (14,40%), Nowa Lewica (8,61%) oraz Konfederacja WiN (7,16%). 27 listopada 2023, w wyniku wyborów, powstał trzeci rząd premiera Mateusza Morawieckiego, który 11 grudnia 2023 nie uzyskał wotum zaufania w Sejmie (190 głosów za, 266 przeciw). W tym samym dniu KO, TD i Lewica zgłosiły Donalda Tuska (przewodniczącego PO) na stanowisko premiera, a Sejm wybrał go na ten urząd (większością 248 głosów „za” przy 201 głosach „przeciw”). 12 grudnia przedstawił listę kandydatów do swojego gabinetu, a także wygłosił exposé. Tegoż dnia Sejm na jego wniosek dokonał wyboru nowej Rady Ministrów („za” zagłosowało 248 posłów, „przeciw” oddano 201 głosów), a dzień później zaprzysiężony został trzeci rząd Donalda Tuska. == Komitety wyborcze do Sejmu i Senatu == Inne partie startujące z list danych komitetów: W 17 okręgach listy do Sejmu zarejestrował komitet partii Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców, jednak dwa dni przed głosowaniem wycofał się ze startu. == Obwody głosowania == == Listy wyborcze w poszczególnych okręgach oraz ich liderzy == Poniższe zestawienie zostało opracowane na podstawie danych z serwisu informacyjnego PKW. == Lista kandydatów do Senatu == Poniższe zestawienie zostało opracowane na podstawie danych z serwisu informacyjnego PKW. == Debaty przedwyborcze == == Głosowanie, frekwencja i wyniki wyborów == === Wyniki wyborów do Sejmu RP === Podział mandatów i rozkład procentowy poparcia w wyniku wyborów z uwzględnieniem podziału na późniejszą koalicję rządzącą w kolejności: ugrupowania rządowe, opozycja parlamentarna i pozaparlamentarna (komitety, które nie przekroczyły 1% poparcia w skali kraju, potraktowano zbiorczo): ==== Wyniki głosowania w skali okręgów ==== Wszystkie dane wyrażono w procentach ==== Podział mandatów w skali okręgów ==== === Wyniki wyborów do Senatu RP === Podział mandatów i rozkład procentowy poparc