Michael Søren Madsen (ur. 25 września 1957 w Chicago, zm. 3 lipca 2025 w Malibu) – amerykański aktor, producent i reżyser filmowy i telewizyjny, także scenarzysta, poeta i fotograf. == Młodość == Urodził się w Chicago w stanie Illinois jako syn Elaine Loretty Madsen (z domu Melson), scenarzystki, poetki i producentki oraz Calvina Christiana „Cala” Madsena, emerytowanego strażaka. Jego matka miała korzenie irlandzkie, angielskie, szkockie i niemieckie, a ojciec był pochodzenia duńskiego. Jego dziadkowie ze strony ojca – Soren i Anna Marie Madsenowie – wyemigrowali z Danii we wczesnych latach XX wieku. Miał dwie siostry, Cheryl, przedsiębiorcę, i Virginię (ur. 11 września 1961), która także została aktorką. W 1968, kiedy miał jedenaście lat, jego rodzice rozwiedli się, a jego matka porzuciła świat finansów, aby zająć się karierą artystyczną, do czego zachęcał ją krytyk filmowy Roger Ebert. Uczęszczał do Evanston Township High School w Evanston. Jego idolami byli aktorzy Humphrey Bogart i Robert Mitchum. Przez jakiś czas pracował jako malarz pokojowy i jako stażysta mechanik samochodowy na stacji benzynowej w Beverly Hills. == Kariera == Pierwsze doświadczenie aktorskie nabył w Steppenwolf Theatre Company w Chicago, gdzie studiował pod kierunkiem aktora Johna Malkovicha i wystąpił w przedstawieniu Myszy i ludzie Johna Steinbecka. Po przeprowadzce do Los Angeles udało mu się nawiązać współpracę z agentem, który w opartym na faktach dramacie biograficznym Wbrew wszelkiej nadziei (Against All Hope, 1982) uzyskał dla niego główną rolę zmagającego się z alkoholizmem Cecila Moego, który przeżył swoje chrześcijańskie nawrócenie. Po występie w dwóch produkcjach NBC: serialu o tematyce medycznej St. Elsewhere (1983) jako Mike O’Connor z Denzelem Washingtonem i dramacie telewizyjnym Edwarda Zwicka Biuletyn specjalny (Special Bulletin, 1983) w roli Jimmy’ego Lenoxa, został obsadzony w roli porucznika Steve’a Phelpsa w filmie fantastycznonaukowym produkcji Metro-Goldwyn-Mayer Gry wojenne (WarGames, 1983) w reżyserii Johna Badhama z Matthew Broderickiem i Ally Sheedy. Pojawił się też gościnnie w serialach, takich jak Policjanci z Miami (1984) i Cagney i Lacey (1984). Po zagraniu psychotycznego zabójcy Vince’a Millera w dreszczowcu Zabij mnie jeszcze raz (Kill Me Again, 1989) z Valem Kilmerem i Joanne Whalley, zwrócił na siebie uwagę Quentina Tarantino. W dramacie Ridleya Scotta Thelma i Louise (Thelma & Louise, 1991) z Geeną Davis i Susan Sarandon wystąpił w roli Jimmy’ego Lennoxa. Zagrał w ponad stu filmach, grając często psychopatycznych morderców, m.in. jako socjopata Rudy Travis w sensacyjnym filmie Rogera Donaldsona Ucieczka gangstera (The Getaway, 1994) z Alekiem Baldwinem i Kim Basinger, jako Dominick „Sonny Black” Napolitano w dramacie kryminalnym Mike’a Newella Donnie Brasco (1997) z Alem Pacino i Johnnym Deppem. Do jego najbardziej pamiętnych ról zalicza się postać Budda w filmie Kill Bill (2003), Pana Blonda we Wściekłych psach (1992) i Vladimira w BloodRayne (2006). Użyczył również głosu jednej z postaci Grand Theft Auto III – Toniego Ciprianiego. Madsen zagrał też rolę kochającego rodzica zastępczego w Uwolnić orkę (Free Willy, 1993) i Uwolnić orkę 2 (Free Willy 2, 1995), postać doświadczonego mordercy w Gatunku (Species, 1995) oraz agenta CIA Damona Falco w filmie Lee Tamahori Śmierć nadejdzie jutro (Die Another Day, 2002) z cyklu o przygodach Agenta 007 z udziałem Pierce’a Brosnana w roli głównej. == Życie prywatne == Madsen był trzykrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Georganne LaPiere, siostra przyrodnia Cher. W latach 1991–1995 był żonaty z Jeannine Bisignano, z którą miał dwóch synów: Christiana (ur. 1990) i Maxa (ur. 1994). 15 kwietnia 1996 ożenił się z DeAnną Morgan, z którą miał trzech synów: Hudsona Lee (1995-2022), Calvina Michaela (ur. 1997) i Luke’a Raya (ur. 2005). === Śmierć === 3 lipca 2025 Madsen został znaleziony nieprzytomny przez władze, które odpowiedziały na wezwanie 911 w jego domu w Malibu w Kalifornii. Został uznany za zmarłego na miejscu, w wieku 67 lat. Według jego menedżera przyczyną zgonu było nagłe zatrzymanie krążenia. == Filmografia == == Seriale == 1984: Cagney i Lacey jako Boyd Evans Strout 1984: Policjanci z Miami jako Sally Alvarado 1986: Crime Story jako Johnny Fosse 1988: Wojna i pamięć jako porucznik „Foof” Turhall 1989: Gliniarz i prokurator jako Chase 1989: Zagubiony w czasie jako „Niebieski” 1998–1999: Mściciel jako pan Chapel 2001: Zbrodnie Nowego Jorku jako Terry Maddock 2010: CSI: Kryminalne zagadki Miami jako Cooper „Coop” Daly 2010: 24 godziny jako Jim Ricker 2012: Bob’s Burgers jako Kevin Costner (głos) 2012: Zaprzysiężeni jako Benjamin Walker 2012–2013: Lekarz mafii jako Russell King 2013: Złoty chłopak jako Walter Clark Sr. 2014: Hawaii Five-0 jako Roy Parrish 2016: Powers jako Patryk / Superwstrząs == Teledyski == == Gry komputerowe == == Przypisy == == Bibliografia == Portret na życzenie: Michael Madsen. „Film”. nr 35/1993 (XLVIII/2302), s. 74, listopad 1993. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. Dariusz Arest. Nieśmiertelna postać wielokrotnego użytku. „Film”. nr 12/2009 (2495), s. 38–40, grudzień 2009. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. == Linki zewnętrzne == Michael Madsen (1957–2025) w bazie IMDb (ang.) Michael Madsen w bazie Filmweb Michael Madsen w bazie Notable Names Database (ang.) Michael Madsen w bazie Discogs.com (ang.)