Polskie Radio Program 3 (Trójka, Radiowa Trójka, Program Trzeci Polskiego Radia, oficjalny skrót PR3; inne: P3PR, PRP3) – ogólnopolska, całodobowa, publiczna polska stacja radiowa, będąca częścią spółki akcyjnej Polskie Radio. Regularną emisję programu rozpoczęła 1 kwietnia 1962 roku. == Charakterystyka == Siedziba Programu 3 Polskiego Radia mieści się przy ul. Myśliwieckiej 3/5/7 w Warszawie. Budynek rozgłośni to jeden z budynków dawnych koszar. Spalony w czasie II wojny światowej, został zaadaptowany do potrzeb radia i oddany do użytku 22 lipca 1949 roku. Program 3 Polskiego Radia można odbierać drogą naziemną na terenie całego kraju za pomocą nadajników UKF oraz w wielu rejonach kraju za pomocą nadajników systemu DAB+. Ponadto przekaz stacji dostępny jest za pomocą telewizji hybrydowej HbbTV, platform cyfrowych nc+ oraz Cyfrowy Polsat oraz poprzez Internet – zarówno stronę stacji, jak i dedykowaną aplikację mobilną Polskiego Radia. Rozgłośni można słuchać również przy użyciu łącza telefonicznego dzwoniąc pod numer (22) 645 93 00. Stacja nadaje program o charakterze muzyczno-rozrywkowym. Na antenie obecne są również audycje publicystyczne, w których poruszane są tematy polityczne, społeczne i kulturalne. Do stałych elementów ramówki należą: słuchowiska, reportaże radiowe, audycje kabaretowe oraz powieści czytane w odcinkach. Obok bieżących informacji z kraju i ze świata prezentowane są również wiadomości ze świata sztuki (film, teatr, literatura, wystawy). Audycje Trójki to prawie wyłącznie programy autorskie prowadzone przez dziennikarzy samodzielnie decydujących o wyborze muzyki i formie jej prezentacji. Od początku istnienia stacji w ramach audycji autorskich na jej antenie stale obecne były niemal wszystkie gatunki muzyczne: rock, rock’n’roll, heavy metal, pop, blues, jazz, country, folk, house, chillout, reggae, rhythm and blues, hip-hop, muzyka alternatywna, elektroniczna, klubowa, latynoamerykańska, filmowa, poważna (włącznie z operą), poezja śpiewana. Różnorodność ta zachowała się do dziś (choć muzyka country, poważna i hip-hop została znacząco zredukowana). Trójka od lat organizuje wiele akcji charytatywnych (do których należą między innymi akcja Idą Święta) oraz imprez plenerowych mających na celu zarówno promocję samej stacji, jak i rozbudzanie zainteresowania sportem oraz kulturą wśród radiosłuchaczy. Program Trzeci regularnie wydaje albumy związane z różnymi audycjami stacji. Są to zazwyczaj składanki utworów muzycznych prezentowanych w danym programie od wielu wykonawców, często jako nagrania koncertów dla stacji. Do tej pory wydano płyty związane między innymi z audycjami „3maj z nami”, „Smooth jazz cafe”, „Siesta”, „Offensywa”, „Muzyczna poczta UKF”, „Trójkowy Ekspres”, „MiniMax”, „Lista przebojów”. Wielokrotnie ukazywały się również kolekcje wybranych skeczów prezentowanych wcześniej w ramach audycji kabaretowych (np. z cyklu „60 minut na godzinę”) Swoistą tradycją Programu 3 stało się nadawanie audycjom tytułów korespondujących z liczbą 3. Większość z nich stanowi grę słów i nawiązuje do znanych powiedzeń, bądź sloganów. W przeszłości na antenie stacji odnaleźć można było zatem takie audycje jak: „Potrójmy o sporcie”, „Trzecia fala”, „3maj z nami”, „MP Trójka”, „Trzecia godzina”, „Trzecie ucho”, „M3”, „Trzy kwadranse jazzu”, „LP Trójka”, „Trzecia strona księżyca”, „Trzecia strona medalu”, „Trzecia strona świata”. Do liczby 3 nawiązuje też złożony z siedmiu trójek numer telefonu dla słuchaczy. Kolejnym symbolem stacji jest adres „Myśliwiecka 3/5/7”, który był regularnie podawany na antenie i do 2020 roku był nazwą jednej z audycji autorskich. == Historia == === 1958–1969 === Pomysł stworzenia Programu Trzeciego Polskiego Radia i przekonanie do niego Władysława Gomułki przypisuje się dziennikarzowi radiowemu Stanisławowi Stampf’lowi, współautorowi słuchowiska „Matysiakowie”. Trójka miała być radiem dla młodych ludzi – w intencji ówczesnych władz miała pełnić funkcję „wentylu bezpieczeństwa”: odciągnąć polską młodzież od zachodnich stacji (np. od Radia Luksemburg), a jednocześnie zapewnić możliwość oddziaływania ideologicznego, kontroli przekazu i indoktrynacji. Trójka rozpoczęła testowe nadawanie swojego programu 1 marca 1958 roku. Była ona wówczas odbierana jedynie w Warszawie, Opolu i Katowicach. Za oficjalną datę rozpoczęcia działalności przez Program 3 przyjmuje się jednak 1 kwietnia 1962 roku. Pierwszym dyrektorem stacji był Edward Fiszer, zaś kierownikiem redakcji muzycznej na przełomie lat 60. i 70. był Andrzej Korman. Artystyczne (zarówno literackie, jak i muzyczne) oraz rozrywkowe audycje Trójki były z założenia skierowane przede wszystkim do ludzi młodych, zwłaszcza ze środowiska studenckiego. Wśród gatunków muzycznych prezentowanych na antenie znajdowały się: jazz, muzyka poważna, polski big beat, zagraniczny rock’n’roll. W przeciwieństwie do audycji Programu I, publicystyka o charakterze polityczno-propagandowym była w Trójce ograniczona do minimum. Jan Borkowski tak wspomina redakcję Trójki tamtych lat: „właśnie w tym zespole nie przypominam sobie żadnych złowieszczych działaczy partyjnych, a głównie młodych, zdolnych, świetnie wykształconych ludzi. Byli Andrzej Korman, Andrzej Stankiewicz, Krystyna Kępska, Elżbieta Markowska, Anna Niesłuchowska. Tu zebrali się najlepsi twórcy kabaretowi: Jacek Fedorowicz, Andrzej Zaorski, Jacek Janczarski, Marcin Wolski. I tak można by snuć barwne opowieści o tym, jak ta Trójka się rozkręcała, jak nabierała dynamiki”. Pierwszą audycją, którą usłyszeli słuchacze nowej stacji, był „Mój magnetofon” (pierwowzór „Muzycznej poczty UKF”), którą prowadził Mateusz Święcicki – jedna z największych osobowości Programu 3 tamtych lat. W kolejnych latach, wraz z wydłużaniem czasu emisji programu do prawie dziesięciu godzin u schyłku dekady, legendarnych już dziś audycji przybywało. Wśród nich były takie jak „Gwiazda siedmiu wieczorów”, „Opera tygodnia”, „Roman Waschko i jego płyty”, „Bawmy się”, „Fonorama”, przegląd prasy noszący oryginalny tytuł „Nie czytaliście, to posłuchajcie” czy skróty wiadomości „Ekspresem przez świat”. Jedną z audycji, która wówczas pojawiła się na antenie (w roku 1968), był również program „MiniMax – czyli minimum słowa, maksimum muzyki” prowadzony przez 57 lat (do 2020 roku) przez jedną z największych osobowości radiowych – Piotra Kaczkowskiego. Andrzej Korman, Marek Gaszyński i Andrzej Stankiewicz prowadzili wtedy kultową audycję „Klub grającego krążka”. Obok Mateusza Święcickiego, Piotra Kaczkowskiego, Dariusza Michalskiego czy Romana Waschko czołowymi postaciami ówczesnej Trójki byli również Marek Gaszyński i Witold Pograniczny. === 1970–1979 === W latach 70. Program 3 pełnił funkcję radiostacji o profilu inteligencko-kulturalno-rozrywkowym. Był powszechnie słuchany w dużych miastach i w największym stopniu odpowiadał zapotrzebowaniu ich mieszkańców zarówno na najnowsze nowinki muzyczne ze świata, jak i na potrzebę obcowania z dobrą literaturą oraz inteligentną rozrywką. Trójka różniła się pod tym względem od pozostałych programów Polskiego Radia, zarówno od Programu I – w przeważającej większości bardzo oficjalnego (poza „Latem z Radiem” i muzycznym „Studiem Gama”), wypełnionego treściami propagandowymi, komunikatami oraz audycjami poradnikowymi, jak i bardzo elitarnego Programu II – skierowanego do stosunkowo wąskiego grona słuchaczy, wypełnionego „kulturą wysoką”, a także nowo powstałego, szukającego dopiero swojego profilu Programu IV. W Trójce prawie w ogóle nieobecna była propaganda polityczna, a wiadomości nadawano tylko kilka razy dziennie, w nieco lżejszej postaci, w serwisie „Ekspressem przez świat”. Trójka uważana była za radio dla inteligentnych słuchaczy, demonstrujące dystans do panującego ówcześnie systemu politycznego, i nie poddawane dużym ingerencjom cenzury. Wykształciła licznych przywiązanych słuchaczy, używających podobnego kodu kulturowego. Program 3 był określany jako okno na świat dla ludzi zainteresowanych muzyką. Przedstawiano w nim nowe, sprowadzane z zagranicy zachodnie nagrania rockowe. Obecny był w dużych ilościach jazz, swoje miejsce na antenie miały folk, reggae, blues, swing, country, piosenka francuska. Nie brakowało także ciekawie prezentowanej muzyki klasycznej. Codziennie przedstawiano z omówieniem kolejne odcinki „Opery tygodnia”. Na początku lat 70. wydłużono program Trójki do osiemnastu godzin i zaczęto nadawać wiele programów „na żywo”. Wciąż powstawały kolejne, kultowe programy, takie jak stworzona w 1974 roku przez Andrzeja Woyciechowskiego audycja „Zapraszamy do Trójki” (wówczas magazyn nadawany w niedziele od godz. 17 do 19, w którym popularni prezenterzy i ich goście prowadzili dowcipne rozmowy o muzyce, kulturze i życiu, przeplatane konkursami i zagadkami). Bezkonkurencyjnymi przebojami Programu 3 tej dekady były audycje takie jak: „Ilustrowany Tygodnik Rozrywkowy”, „Kocham pana, panie Sułku”, „Powtórka z rozrywki”, a także legendarny już dziś magazyn „60 minut na godzinę” – krańcowo odległy pod względem zarówno estetycznym, jak i intelektualnym od sztandarowej audycji rozrywkowej tamtych lat, nadawanej w Programie I – „Podwieczorek przy mikrofonie”. Przy powstawaniu trójkowej audycji brały udział takie osobowości, jak Marcin Wolski, Jacek Fedorowicz, Tadeusz Ross, Andrzej Zaorski czy Ewa Szumańska. Kolejnym oryginalnym programem był magazyn Macieja Zembatego „Zgryz”. Na antenie Trójki czytane były przez wybitnych aktorów nowe, wartościowe powieści ze świata, a wiele interesujących osób prowadziło swoje cykliczne gawędy na najrozmaitsze, zawsze ciekawe, tematy. Program 3 z lat 70. ukształtował w niemałym stopniu sposób myślenia i wrażliwość oraz gusty muzyczne całego pokolenia inteligencji. Sukces ten stacja zawdzięczała wielu wybitnym osobowościom radiowym, zarówno tym starszym, którzy pracowali w niej w poprzedniej dekadzie, jak i nowym, wśród których znaleźli się m.in. Jan Borkowski, Jan Chojnacki, Jerzy Kordowicz, Janusz Kosiński (jeszcze w 1968 roku), Wiktor Legowicz, W