# Mark Lilla Mark Lilla (ur. 1956 w Detroit) – amerykański filozof, historyk idei i publicysta, profesor nauk humanistycznych na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Jego dorobek intelektualny kształtował się na styku historii filozofii, teologii politycznej i diagnozy współczesnego liberalizmu. Lilla jest autorem kilku przełomowych książek, które od lat 1990. kształtują debatę publiczną w USA i Europie, tłumaczone na kilkanaście języków, w tym na język polski. ## Kariera akademicka i formacja Lilla uzyskał tytuł Bachelor of Arts na University of Michigan w 1978 r., następnie tytuł Master of Public Policy na Uniwersytecie Harvarda w 1980 r., a w 1990 r. doktora filozofii (Ph.D.), również w Harvardzie. Wcześniej był profesorem Uniwersytetu Nowojorskiego oraz Uniwersytetu Chicagowskiego, zanim w 2007 r. objął katedrę Professor of the Humanities na Uniwersytecie Columbia. Jego kariera przebiegała w najważniejszych ośrodkach akademickich Stanów Zjednoczonych, co pozwoliło mu na szerokie oddziaływanie na kształt myśli humanistycznej i społecznej w amerykańskim dyskursie publicznym. ## Osiągnięcia badawcze i publikacje Lilla jest autorem prac, które łączą historię idei z analizą najważniejszych nurtów politycznych i filozoficznych nowożytności i współczesności. Zyskał uznanie za umiejętność łączenia erudycji historycznej z ostrym, publicystycznym stylem argumentacji. ### Kluczowe prace * **G.B. Vico: The Making of an Anti-Modern** (1993) – studium z historii filozofii, w którym Lilla analizuje myśl Giambattisty Vico jako wczesnego, alternatywnego punktu wyjścia wobec racjonalizmu nowożytnego. * **The Reckless Mind: Intellectuals in Politics** (2001) – diagnoza roli intelektualistów we współczesnej polityce; w wydaniu polskim pt. *Lekkomyślny umysł. Intelektualiści w polityce* (2006) krytykuje łatwowierność i ideologiczne zauroczenia części środowiska akademickiego. * **The Stillborn God: Religion, Politics, and the Modern West** (2007) – synteza teologiczno-polityczna badająca, jak Zachód nowoczesny poradził sobie z problemem teologii politycznej; w Polsce ukazała się jako *Bezsilny Bóg. Religia, polityka i nowoczesny Zachód* (2009). * **The Shipwrecked Mind: On Political Reaction** (2016) – zbiór esejów poświęconych reakcji politycznej i utopijnym wizjom przeszłości w polityce współczesnej. * **The Once and Future Liberal: After Identity Politics** (2017) – manifest na rzecz odbudowy solidarności obywatelskiej zamiast nacisku na tożsamościowe fragmentaryzacje; w Polsce wystąpił w przekładzie jako *Koniec liberalizmu, jaki znamy* (2018). ## Wpływ i działalność publicystyczna Lilla od lat uczestniczy w publicystyce i debatach nad przyszłością liberalnej demokracji, teologii politycznej i roli humanistyki we współczesnym świecie. Jego esej o liberalizmie i tożsamościowym polityce wywołał w USA i Europie szeroką dyskusję o tym, jak ugrupowania i środowiska lewicowe powinny budować kohezję społeczną. Lilla jest również regularnym komentatorem najważniejszych nurtów polityczno-filozoficznych i zjawisk społecznych, opierając argumentację na głębokiej wiedzy historycznej. ## Wyróżnienia i stypendia Lilla otrzymał szereg stypendialnych i nagrodowych wyróżnień za dorobek intelektualny, m.in.: * Kawaler francuskiego Orderu Palm Akademickich (1995) – za wkład w rozwój nauk humanistycznych. * Stypendia m.in.: Russell Sage Foundation, Institut d’études avancées w Paryżu, Rockefeller Foundation Bellagio Center, Guggenheim Foundation, Institute for Advanced Study (Princeton), American Academy in Rome – co potwierdza jego pozycję w międzynarodowej czołówce badaczy nauk humanistycznych. > **O Marku Lilli** > *„Intelektualista, który potrafi połączyć historyczną erudycję z pilnością publicysty, diagnozując najważniejsze wątki współczesnego liberalizmu i teologii politycznej.”* – opinia środowiska akademickiego ## Dziedzictwo i znaczenie Lilla przyczynił się do ugruntowania diagnozy współczesnego liberalizmu, wskazując na konieczność przejścia od nacisku na tożsamości do budowania szerszej solidarności obywatelskiej. Jego prace pomogły zrozumieć genezę i funkcjonowanie teologii politycznej w nowoczesnym Zachodzie, oraz zrewidować oczekiwania wobec roli intelektualistów w polityce. Dzięki temu Lilla stał się jednym z kluczowych myślicieli publicznych naszych czasów, których pisma kształtują debaty nie tylko w USA, ale również w Europie.