# Mark Zuckerberg ## Życiorys Mark Elliot Zuckerberg (ur. 14 maja 1984 w White Plains, stan Nowy Jork) – amerykański przedsiębiorca, filantrop, główny twórca serwisu społecznościowego Facebook i obecny dyrektor generalny Meta Platforms (dawniej Facebook, Inc.). Człowiek Roku tygodnika Time w 2010. W 2024 jego majątek według Forbesa wynosił ok. 200 miliardów dolarów. ### Wczesne życie i edukacja Zuckerberg urodził się w rodzinie judaistycznej – jego matka była psychiatrą, a ojciec dentystą. Dorastał w Dobbs Ferry, hrabstwo Westchester. Jego dziadkowie pochodzą z Niemiec, Austrii i Polski. Od strony ojca Edwarda, jego prababką była Mania (Minnie) Wiesenthal, urodzona w 1892 w Skale Podolskiej, która wyemigrowała do USA. Programował od dzieciństwa, zaczynając na Atari. W wieku 10-12 lat stworzył program ZuckNet umożliwiający komunikację między komputerami w domu i gabinecie dentystycznym ojca. Na szkole średniej Ardsley High School, a następnie w Phillips Exeter Academy, kontynuował rozwój swoich umiejętności technicznych. W 2002 rozpoczął studia psychologii i informatyki na Uniwersytecie Harvarda, gdzie był członkiem żydowskiego bractwa Alpha Epsilon Pi. Na Harvardze stworzył m.in. Coursematch – projekt pozwalający studentom widzieć listę kolegów zapisanych na te same kursy, oraz Facemash.com – stronę rating site, która pozwalała na ocenę atrakcyjności zamieszczonych zdjęć. Facemash w ciągu pierwszych czterech godzin odwiedziło 450 osób, generując 22 tysiące odsłon. Zuckerberg wykradł zdjęcia z baz danych studentów uczelni. Strona została zablokowana przez władze Harvardu kilka dni później. ### Kariera #### Facebook Sukces Facemash skłonił Zuckerberga do zarejestrowania adresu thefacebook.com. 4 lutego 2004 roku wraz z Eduardo Saverinem, Dustinem Moskovitzem, Andrew McCollumem i Chrisem Hughes stworzył serwis społecznościowy TheFacebook. Pierwotnie serwis był wyłącznie dla studentów Harvardu (w ciągu pierwszej doby zarejestrowało się 1200 studentów), po miesiącu dostęp do serwisu udostępniono także studentom Yale, Columbii i Stanforda. Sześć dni po uruchomieniu strony, trzej studenci Harvardu – bracia Cameron i Tyler Winklevoss oraz Divya Narendra – oskarżyli Zuckerberga o celowe wprowadzenie ich w błąd, sugerując, że pomoże im zbudować sieć społecznościową o nazwie HarvardConnection.com, podczas gdy wykorzystał ich pomysł do stworzenia konkurencyjnego produktu. Poinformowali o sprawie gazetę The Harvard Crimson, która wszczęła dziennikarskie śledztwo. Zuckerberg próbował przekonać redaktorów, by porzucili sprawę, a także włamał się na dwa konta e-mail redaktorów, wykorzystując ich dane logowania z TheFacebook. W 2004 roku, będąc na drugim roku studiów, zrezygnował z nich, aby pracować nad TheFacebook. Latem tego samego roku przeniósł się z pozostałymi założycielami do kalifornijskiego Palo Alto w Dolinie Krzemowej, gdzie w wynajętym domu pracowali nad swoim serwisem. Wkrótce do zespołu dołączył Sean Parker, twórca Napstera, a współzałożyciel PayPala Peter Thiel zainwestował 500 tysięcy dolarów we wschodzący portal. W maju 2005 Facebook pozyskał 12,7 mln dolarów z funduszu wysokiego ryzyka. 1 września 2005 serwis otworzył się na uczniów szkół średnich, a rok później każdy posiadający adres e-mail mógł dołączyć do tej sieci społecznościowej. W 2006 roku Facebook odrzucił propozycję przejęcia przez Yahoo za miliard dolarów. W 2008 roku został ogłoszony najmłodszym miliarderem w historii, mając zaledwie 23 lata. W 2010 roku Facebook osiągnął liczbę 500 milionów użytkowników. W maju 2012 roku Facebook wszedł na giełdę NASDAQ z wyceną ok. 100 miliardów dolarów. 25 maja 2017 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Harvarda. #### Meta Platforms W październiku 2021 roku Facebook ogłosił zmianę nazwy spółki matki z Facebook na Meta Platforms, by odzwierciedlić rozszerzanie działalności spółki w obszarze wirtualnej rzeczywistości i planów zbudowania metawersum. W 2023 roku Zuckerberg uznał plany dotyczące metawersum jako jedną z wielu inwestycji spółki, skupiając się przede wszystkim na rozwoju w dziedzinie sztucznej inteligencji. ## Kontrowersje ### Problemy prawne #### HarvardConnection.com W 2004 roku studenci Harvardu Cameron Winklevoss, Tyler Winklevoss i Divya Narendra oskarżyli Zuckerberga o celowe wprowadzenie ich w błąd. Pozew zakończył się ugodą sądową, w której przyznano im ok. 65 miliona dolarów ze strony Facebooka - 20 milionów w gotówce i 1,2 miliona akcji przedsiębiorstwa. #### Cambridge Analytica i zeznania przed Kongresem W dniach 10 i 11 kwietnia 2018 roku Zuckerberg składał zeznania przed Komisją ds. Handlu, Nauki i Transportu Senatu Stanów Zjednoczonych w związku ze skandalem Cambridge Analytica. Afera wybuchła gdy ujawniono, że dane milionów użytkowników Facebooka udostępniono zewnętrznej firmie Cambridge Analytica, która wykorzystywała je do profilowania kampanii politycznych w określone grupy. Podczas zeznania przyznał, że Cambridge Analytica miała dostęp do danych 87 milionów użytkowników Facebooka. W październiku i listopadzie 2020 roku Mark Zuckerberg i Jack Dorsey (ówczesny CEO Twittera) zeznawali przed komisją sprawiedliwości amerykańskiego Senatu w sprawie wolności słowa i działań ich portali przeciw dezinformacji. 25 marca 2021 roku Mark Zuckerberg, Jack Dorsey i Sundar Pichai zeznawali przed Komisją Energii i Handlu Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych w sprawie rozpowszechniania dezinformacji i mowy nienawiści na ich platformach. W styczniu 2024 roku Zuckerberg i szefowie innych platform społecznościowych zeznawali przed senacką komisją w sprawie zwalczania przemocy wobec dzieci w Internecie. ### Wpływ Facebooka i Instagrama na zdrowie psychiczne W 2014 roku Facebook i Mark Zuckerberg spotkali się z falą krytyki po ujawnieniu, że firma dwa lata wcześniej przeprowadziła testy psychologiczne na nieświadomych 70 tysięcy uczestników, usuwając części treści z postów w ich kanałach informacyjnych, by sprawdzić ich reakcję na zmienione posty. W 2023 roku ujawniono, że Zuckerberg osobiście i wielokrotnie odrzucał inicjatywy mające na celu poprawę samopoczucia u młodzieży korzystającej z Facebooka i Instagrama, pomimo zaniepokojenia części menadżerów. Podczas zeznawania przed komisją senacką w 2024 roku Zuckerberg stwierdził, że nie ma związku między mediami społecznościowymi a negatywnym stanem psychicznym wśród młodych ludzi. ## W kulturze W 2010 roku premierę miał film The Social Network opowiadający historię powstania Facebooka i jego rozwoju na wczesnym etapie. W rolę Zuckerberga wcielił się Jesse Eisenberg. Zuckerberg stwierdził w 2014 roku, że film przedstawia historię Facebooka w sposób dużo bardziej efektowny, niż była ona w rzeczywistości. W 2025 roku, podczas rozmowy w podcaście, krytykował film za nieścisłości w fabule. ## Życie osobiste W maju 2012 roku poślubił Priscillę Chan w swojej rezydencji. 31 lipca 2015 roku Zuckerberg poinformował, że spodziewają się dziewczynki, a Chan doświadczyła wcześniej trzech poronień. Łącznie doczekali się trzech córek. Dojrzewał w rodzinie judaistycznej, ale deklarował się jako ateista. W grudniu 2016 roku stwierdził, że nie jest już ateistą i religia jest dla niego bardzo ważna. W 2011 roku zamieszkał w dzielnicy Crescent Park w kalifornijskim Palo Alto. Do 2025 roku wykupił w niej 11 domów. Posiada również rozległą posiadłość na wyspie Kauai na Hawajach. W 2015 roku razem z żoną Priscillą założył Chan Zuckerberg Initiative, organizację wspierającą naukę i technologię. W 2024 roku jego majątek był szacowany na ok. 200 miliardów dolarów. Ma 173 centymetra wzrostu.