Mateusz Szpytma (ur. 22 lipca 1975 w Łańcucie) – polski historyk i muzealnik, doktor nauk humanistycznych, od 2016 zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. == Życiorys == Ukończył historię i nauki polityczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 2012 na Wydziale Historycznym tej uczelni, na podstawie pracy pt. Zjednoczone Stronnictwo Ludowe w województwie krakowskim w latach 1949–1956 (Geneza. Członkowie. Działalność) napisanej pod kierunkiem Andrzeja Chwalby, uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii. Od 2000 zatrudniony w krakowskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej. Był współpracownikiem Janusza Kurtyki, w okresie jego prezesury pełnił funkcję asystenta prezesa i zastępcy dyrektora sekretariatu prezesa IPN. Zaangażowany w badanie zbrodni w Markowej, był współtwórcą Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej i dyrektorem tej placówki. W lipcu 2016 powołany na wiceprezesa Instytutu Pamięci Narodowej. W 2017 został członkiem Rady Programowej Żydowskiego Instytutu Historycznego. W 2018 wszedł w skład Rady Muzeum przy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie. W 2022 powołany na członka Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. W kwietniu 2026 Kolegium IPN rekomendowało go na stanowisko prezesa IPN. == Odznaczenia i wyróżnienia == W 2024 otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczony również Brązowym (2009) i Srebrnym (2016) Krzyżem Zasługi. W 2019 wyróżniony Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości. W 2023 otrzymał Odznakę Honorową za Zasługi dla Polonii i Polaków za Granicą oraz Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”. W 2026 wyróżniony Nagrodą im. ks. bp. Romana Andrzejewskiego za 2025. == Publikacje == Obsada stanowisk kierowniczych Urzędu Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa w Krakowie: informator personalny (współautor), Kraków 2006. The risk of survival: the rescue of the Jews by the Poles and the tragic consequences for the Ulma Family from Markowa, Warszawa-Kraków 2009. Zbrodnia katyńska (współautor), Warszawa-Kraków 2010. Stanisław Mierzwa 1905–1985: ludowiec i działacz niepodległościowy (red.), Warszawa-Kraków 2011. == Przypisy ==