Matthew Langford Perry (ur. 19 sierpnia 1969 w Williamstown, zm. 28 października 2023 w Los Angeles) – amerykańsko-kanadyjski aktor, występował m.in. w roli Chandlera Binga w sitcomie NBC Przyjaciele (1994–2004). == Młodość == Urodził się w Williamstown w stanie Massachusetts, jako syn Suzanne Marie Morrison, kanadyjskiej dziennikarki i Johna Bennetta Perry’ego, amerykańskiego aktora i modela. Jego ojciec miał pochodzenie angielskie, irlandzkie, niemieckie i szwajcarskie, a matka miała korzenie angielskie, irlandzkie i francuskie. Kiedy para rozwiodła się przed pierwszymi urodzinami syna, Perry zamieszkał razem z matką i jej nowym mężem Keithem Morrisonem w Ottawie, gdzie spędził większość dzieciństwa. Jego pasją był tenis, w którym odnosił duże sukcesy na poziomie krajowym, m.in. zajął w kategorii juniorów 17. miejsce w grze pojedynczej i trzecie miejsce w grze podwójnej. W wieku 15 lat zamieszkał z ojcem w Los Angeles, gdzie zainteresował się aktorstwem i zaczął brać udział w szkolnych przedstawieniach swojego liceum w Sherman Oaks. Po zakończeniu liceum planował studia na Uniwersytecie Południowej Kalifornii, jednak zrezygnował z nich, gdy dostał główną rolę w serialu telewizyjnym Second Chance, bo chciał wykorzystać okazję do rozpoczęcia kariery aktorskiej. == Aktorstwo == === Początki (lata 80.) === Po raz pierwszy pojawił się w telewizji w 1987 w serialu Second Chance, który nie cieszył się jednak popularnością i wyprodukowano tylko jeden sezon. Mimo to Perry pozostał w Los Angeles i dalej próbował sił w zawodzie. W 1988 zadebiutował na dużym ekranie w drugoplanowej roli w filmie A Night in the Life of Jimmy Reardon. Na początku lat 90. grał epizodyczne role w wielu serialach oraz wykreował główne role: w sitcomach Sydney i Home Free, dzięki którym powoli zaczął zyskiwać sławę. === Przełom (lata 90.) === W 1993 miał dostać rolę w pilotowym odcinku sitcomu LAX 2194, jednak projekt nie był pewny. W tym czasie zapisał się na casting do serialu Friends Like us, później znanym jako Przyjaciele. Po odwołaniu kręcenia LAX 2194 poszedł na przesłuchanie do Friends Like us, w którym dostał rolę Chandlera Binga. Występ w Przyjaciołach stał się przełomowy w jego karierze, serial zyskał popularność w Ameryce i na świecie, bijąc rekordy oglądalności i uzyskując nominacje do wielu nagród. Perry za rolę Chandlera był nominowany m.in. do nagrody Emmy w 2002 roku. Dzięki rosnącej rozpoznawalności dostawał role w kolejnych filmach stających się kinowymi hitami, takich jak Polubić czy poślubić (1997), Troje do Tanga (1999), Jak ugryźć 10 milionów (2000) i Jak ugryźć 10 milionów 2 (2002). === Kolejne role (lata 2000) === Po zdjęciu serialu Przyjaciele z anteny i po wielu rolach w komediowych filmach zaczął występować również w dramatach. Zaczął od epizodycznej roli w serialu Prezydencki poker (2004), za którą był nominowany do nagrody Emmy w dwóch kategoriach. Następnie zagrał główną postać w filmie Młodzi gniewni. Historia Rona Clarka (2006), za którą dostał nominację do Złotego Globu i Emmy. W kolejnych latach zagrał m.in. w Studio 60, Numb, Ptaki Ameryki czy Znów mam 17 lat. Udzielił również głosu postaci Benny’ego w grze komputerowej Fallout: New Vegas. === Producent === Z czasem zaczął próbować sił także jako reżyser i producent: najpierw wyreżyserował jeden z odcinków czwartego sezonu serialu Hoży doktorzy, później wyprodukował swój serial Mr. Sunshine (2011), który okazał się niewypałem i został zdjęty z anteny. W 2015 został współtwórcą i odtwórcą głównej roli serialu Dziwna para. Stworzył również własną sztukę teatralną pt. The End of Longing, która miała premierę 11 lutego 2016 roku w Playhouse Theatre w Londynie. == Życie prywatne == Zmagał się z uzależnieniami od opioidów, amfetaminy i alkoholu. Jego problemy z nałogiem zaczęły się w połowie lat 90., w 1997 poszedł na pierwszy odwyk. Cierpiał również na inne zdrowotne problemy, jak duże wahania wagi czy zapalenie trzustki. W maju 2013 roku został odznaczony przez Biuro Kontroli Narkotyków Białego Domu za otworzenie Domu Perry’ego w jego dawnej posiadłości w Malibu, gdzie ludzie uzyskują pomoc w wychodzeniu z nałogu. === Śmierć i pogrzeb === 28 października 2023 został znaleziony przez swojego asystenta martwy w wannie z hydromasażem w swoim domu w Los Angeles. Na miejscu policja stwierdziła zgon aktora. Zmarł z powodu choroby wieńcowej spowodowanej ostrym działaniem ketaminy. 30 października 2023 aktorzy z serialu Przyjaciele wydali oświadczenie: Matthew Perry został pochowany na Forest Lawn Memorial Park w Los Angeles, niedaleko Wzgórza Hollywood. == Filmografia == === Filmy === === Telewizja === == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Matthew Perry w bazie IMDb (ang.) Matthew Perry w bazie Filmweb Matthew Perry w bazie Notable Names Database (ang.)