Michael Joseph Jackson (ur. 29 sierpnia 1958 w Gary, zm. 25 czerwca 2009 w Los Angeles) – amerykański piosenkarz muzyki pop, R&B, soul, rock i funk, autor tekstów, artysta estradowy, tancerz, aktor, kompozytor i filantrop. Śpiewał tenorem, dysponował głosem o skali trzech i pół oktawy. Kariera i życie osobiste Jacksona stały się ważną częścią kultury masowej. Zaliczany jest do najwybitniejszych wykonawców i kompozytorów, najpopularniejszych artystów w historii, najlepiej sprzedających się artystów solowych wszech czasów, najbardziej nagradzanych i najliczniej wprowadzanych do galerii sław oraz największych artystów wszech czasów wśród żyjących i martwych. Ze względu na swoje osiągnięcia w branży muzycznej nazywany był „Królem Popu”. Karierę muzyczną rozpoczął w wieku sześciu lat, będąc wokalistą rodzinnego zespołu The Jackson 5. Pierwszy solowy album Got to Be There wydał w 1971 roku, będąc jeszcze członkiem grupy, z którą rozstał się w 1984. Pełną karierę solową rozpoczął w 1979 roku, a jej szczyt przypadł na lata 80. i 90. XX wieku, po wydaniu albumów: Thriller, którego światowa sprzedaż wynosi ponad 100 mln egzemplarzy, i Bad. Po Thrillerze i Bad wydawał kolejne albumy, które również osiągały wysokie pozycje na listach przebojów i sprzedaży: Dangerous (1991), HIStory (1995) i Invincible (2001). Szacowany nakład jego albumów i singli na całym świecie wynosi ponad 336 mln egzemplarzy, co czyni go najlepiej sprzedającym się solowym artystą w historii. Do jego dokonań w przemyśle muzycznym zalicza się m.in. rewolucyjne podejście do teledysków (zapoczątkowane przez wideoklip do piosenki „Thriller” z 1982) i zdominowanie rynku muzyki popularnej w latach 80. XX wieku. Był pierwszym czarnoskórym artystą, który uzyskał silne poparcie w telewizji, w szczególności MTV, która z korzyścią dla obu stron promowała jego pionierskie wideoklipy do piosenek „Thriller” czy „Billie Jean”. Spopularyzował też różne skomplikowane ruchy taneczne, takie jak moonwalk. Laureat setek nagród, w tym American Music Award dla artysty stulecia i nagrody Bambi dla popowego artysty tysiąclecia, jak też 14 nagród Grammy (w tym Grammy Legend Award i Grammy Lifetime Achievement Award), co czyni go najbardziej nagradzanym artystą w historii muzyki popularnej, a 13 spośród jego singli dotarła na pierwsze miejsce list przebojów w Stanach Zjednoczonych. Wywarł ogromny wpływ na kulturę masową, przełamując wiele stereotypów, w tym uprzedzenia rasowe. Twórczością inspirował rzesze artystów różnych gatunków muzycznych – od popu, soulu przez R&B po hip-hop. Jego nazwisko dwukrotnie umieszczono w Rock and Roll Hall of Fame (jako członka Jackson 5 w 1997 roku i jako artysty solowego w 2001), a także w Songwriters Hall of Fame. Od 1988 do 2005 roku mieszkał w swojej posiadłości w Kalifornii, zwanej Neverland Ranch. W 1993 został oskarżony o molestowanie seksualne nieletnich. Wątek jego nieodpowiedniego związku z dziećmi powrócił do mediów w 2003 roku, po emisji dokumentu Living with Michael Jackson, jednak w 2005 Jackson został uniewinniony ze wszystkich zarzutów. Miał troje dzieci: Michaela Josepha Juniora (znanego jako „Prince”), Paris Michael Katherine i Prince’a Michaela (znanego jako „Blanket”). Zmarł 25 czerwca 2009 roku, w wieku niespełna 51 lat, wskutek „nagłego zatrzymania akcji serca spowodowanego przedawkowaniem propofolu”. W 2020 roku po raz dziewiąty z rzędu znalazł się na szczycie listy magazynu „Forbes” jako najlepiej zarabiający nieżyjący artysta, generując zyski w wysokości 400 mln dolarów, czym ustanowił rekord, notując ponad 2 mld dol. zarobku w ciągu 11 lat od śmierci. == Życiorys == === Rodzina === Urodził się 29 sierpnia 1958 w Gary w stanie Indiana. Był siódmym z dziewięciorga dzieci, a zarazem piątym z sześciu synów urodzonych w robotniczej rodzinie Josepha Jacksona (1928–2018) i Katherine Esther z domu Scruse (ur. 1930), którzy pobrali się w 1949. Ojciec pracował w stalowni, a matka była ekspedientką w domu towarowym Searsa. Michael miał starsze siostry: Maureen (ur. 1950) i La Toyę (ur. 1956), starszych braci: Sigmunda „Jackiego” (ur. 1951), Toriano „Tito” (1953-2024), Jermaine’a (ur. 1954) i Marlona (ur. 1957), a także młodszego brata, Stevena „Randy’ego” (ur. 1961), i młodszą siostrę, Janet (ur. 1966). Dorastał w domu przy 2300 Jackson Street w Gary, a w 1971 zamieszkał z rodziną w rezydencji przy Hayvenhurst Drive w Encino (Los Angeles). Matka była Świadkiem Jehowy i wychowywała dzieci w swojej wierze. Michael w wieku 17 lat został ochrzczonym Świadkiem Jehowy, ale 19 maja 1987 odszedł z tego ugrupowania religijnego, odrzucając złożoną mu sugestię porzucenia kariery w przemyśle rozrywkowym. Pochodził z rodziny o muzycznych tradycjach – matka śpiewała i grała na kilku instrumentach, ojciec był członkiem założycielem rhythm and bluesowego zespołu Falcons. Ojciec, jako menedżer zespołu muzycznego The Jacksons 5, w którym Michael występował z braćmi, potrafił być bezwzględny w dyscyplinie narzucanej dzieciom i stosował wobec nich przemoc fizyczną. W 1974 rodzice Jacksona rozstali się z powodu romansu Josepha z Cheryl Terrell, z którą ma córkę, Jon’Vonnie (ur. 1974). === 1964–1977: The Jacksons 5 i debiut solowy === W 1963, kiedy miał pięć lat, zaśpiewał a cappella utwór „Climb Ev’ry Mountain” z musicalu Dźwięki muzyki na szkolnym koncercie w Garnett Elementary School. Jego muzycznym idolem był James Brown, inspirowali go także Wilson Pickett i Jackie Wilson; Brown i Wilson kilkukrotnie odwiedzili Jacksonów, by udzielić im lekcji tańca. W 1964 przyłączył się do założonego przez jego braci – Jackiego, Tito i Jermaine’a – zespołu The Ripples and and Waves Plus Michael, który później zmienił nazwę na The Jackson Brothers. W zespole początkowo grał na bongosach oraz śpiewał i tańczył (efektownych choreografii tanecznych nauczył go ojciec). Z zespołem zadebiutował podczas koncertu z okazji otwarcia supermarketu Big Top w Gary. Następnie zagrał z grupą wiele koncertów w stanie Indiana, a w 1965 zwyciężył w lokalnym konkursie młodych talentów „Tiny Tots’ Back to School Jamboree”, na którym wykonali piosenkę zespołu The Temptations „My Girl”. Następnie zaczął z braćmi grać profesjonalne koncerty w Chicago i na Środkowym Zachodzie Stanów Zjednoczonych. Wiele z tych koncertów odbyło się w cieszących się złą sławą klubach nocnych dla czarnoskórych, w miejscach zwanych „Chitlin’ Circuit” (m.in. w lokalu „Mr. Lucky”), gdzie chłopcy musieli grać przed występami striptizerek. To, jak również świadomość niewierności jego ojca wobec żony, miały doprowadzić do zahamowania rozwoju seksualności młodego Jacksona. Z braćmi kontynuował udział w przeglądach wokalnych – w 1967 m.in. zwyciężyli w konkursie organizowanym w Regal Theater w Chicago oraz w konkursach „Amateur Night” i „Superdog” w Apollo Theater w Nowym Jorku. Równocześnie kontynuował naukę w szkole, ale był przeciętnym uczniem, a na lekcjach często spał, zmęczony całonocną pracą i podróżami na kolejne koncerty. W 1967 bracia Jacksonowie podpisali kontrakt z wytwórnią płytową Steeltown Records, pod której szyldem w styczniu 1968 wydali debiutancki singiel – „Big Boy”. W tym czasie zmienili nazwę swojego zespołu na The Jackson 5. W 1968 podpisali kontrakt z wytwórnią Motown Records. Wkrótce po podpisaniu umowy Jackson zaczął być promowany na główną gwiazdę zespołu. W tym okresie jego prywatnym ochroniarzem został Bill Bray, którego traktował jak zastępczego ojca. Jackson z braćmi wyjechał do Beverly Hills, gdzie uczestniczyli w nagraniach studyjnych. W grudniu 1969 premierę miał debiutancki album zespołu pt. Diana Ross Presents the Jackson 5 zapowiadany singlem „I Want You Back”, który stał się przebojem, docierając do pierwszego miejsca na liście przebojów „Billboard” Hot 100 i w ciągu sześciu rozchodząc się w nakładzie 2 mln egzemplarzy. Grupa następnie wydała kolejne single: „ABC” (w pierwsze trzy tygodnie po premierze sprzedany w nakładzie 2 mln sztuk),, „The Love You Save” i „I’ll Be There”, które również dotarły do pierwszego miejsca Hot 100, co uczyniło The Jackson 5 pierwszym zespołem na świecie, którego cztery pierwsze single trafiły na szczyt amerykańskiej listy przebojów. Jesienią odbył z zespołem trasę koncertową po USA, obejmującą ponad 40 występów. W 1970 przez jeden semestr uczęszczał do Emerson Junior High School, jednak ze względu na rosnącą popularność porzucił edukację publiczną. Naukę kontynuował z prywatnymi nauczycielami, zatrudnionymi przez Motown Records. Za namową wytwórni rozpoczął karierę solową, ku niezadowoleniu ojca. W 1971 wyruszył w kolejną trasę z The Jackson 5, tym razem obejmującą ponad 100 koncertów w największych centrach muzycznych USA, w których występowali przed wielotysięczną widownią. Wziął udział także w nagraniu licznych programów telewizyjnych, m.in. Goin’ Back to Indiana oraz Bill Cosby Show i Ed Sullivan Show. Razem z braćmi został także przedstawiony w cotygodniowym serialu animowanym Jackson 5ive, który był emitowany w ABC w latach 1971–1972. W październiku 1971 wydał debiutancki solowy singiel „Got to Be There”, z którym dotarł do pierwszego miejsca na liście przebojów tygodnika „Cash Box” i który sprzedał w nakładzie ponad 1 mln egzemplarzy. 24 stycznia 1972 wydał pierwszy solowy album pt. Got to Be There. Z kolejnym z singli promujących płytę – cover utworu Bobby’ego Daya „Rockin’ Robin” – dotarł do drugiego miejsca na liście przebojów Billboard Hot 100. W lipcu 1972 wydał singiel „Ben”, który nagrał na ścieżkę dźwiękową horroru Phila Karlsona o tym samym tytule. Z piosenką po raz pierwszy w karierze solowej trafił na pierwsze miejsce na liście Hot 100. Za utwór był nominowany do Oscara za najlepszą piosenkę i otrzymał Złoty Glob za najlepszą piosenkę. W następnym miesiącu wydał drugi solowy album, również zatytułowany Ben, który nagrał z udziałem pozostałych członków The Jackson 5. Następnie wydał kolejne dwie solowe płyty: Music & Me (1973) i Forever, Michael (1975), ale obie poniosły komercyjną porażkę, docierając kolejno do 93. i 101