Mieszko Pawlak, grany przez Wacława Kowalskiego, to postać z trylogii filmowej 'Sami swoi', symbolizująca mieszkańców Kresów Wschodnich przesiedlonych na Ziemie Odzyskane. Jako głowa rodu Pawlaków prowadzi nieustający spór z sąsiadem Kazimierzem Kargulem. Mieszko to człowiek honoru, tradycjonalista, przywiązany do ziemi i rodzinnych wartości, choć często uparty i zawzięty. Jego konflikt z Kargulem, pełen komicznych sytuacji, stał się metaforą polskich sporów sąsiedzkich i trudnych powojennych realiów.