John Michael „Ozzy” Osbourne (ur. 3 grudnia 1948 w Marston Green, zm. 22 lipca 2025 w hrabstwie metropolitalnym West Midlands) – brytyjski piosenkarz, muzyk i autor tekstów. Wieloletni wokalista heavymetalowego zespołu Black Sabbath. Zdobywca pięciu nagród Grammy (dwóch z zespołem i trzech podczas kariery solowej, w tym razem z Tonym Iommim). Od 1980 prowadził karierę solową. Nagrał trzynaście albumów studyjnych, które zostały pozytywnie ocenione przez krytyków muzycznych. Na początku XXI wieku zyskał status celebryty dzięki udziałowi w reality show The Osbournes. W 2006 zajął ósme miejsce w rankingu 100 najlepszych wokalistów heavymetalowych wszech czasów (100 Greatest Heavy Metal Vocalists of All Time) amerykańskiego magazynu muzycznego Hit Parader. W 2009 został sklasyfikowany na 10. miejscu listy 50 najlepszych heavymetalowych frontmanów wszech czasów według Roadrunner Records. W 2024 został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame jako artysta solowy. == Życiorys == === Młodość === Urodził się 3 grudnia 1948 w Aston (Birmingham) w Anglii. Jego ojciec pracował jako ślusarz narzędziowy w General Electric Company, a matka (Lillian) – w firmie komponentów samochodowych Lucas. W wieku 11 lat Osbourne doświadczył molestowania seksualnego ze strony szkolnych łobuzów. Jako nastolatek wielokrotnie próbował popełnić samobójstwo, a po jednej z prób samobójczych został pobity przez swojego ojca. Pseudonim „Ozzy” zyskał jeszcze w szkole podstawowej. Pseudonim ten przyległ do niego aż tak, że w dorosłym życiu nie reagował, gdy ktoś zwracał się do niego po jego prawdziwym imieniu. Nauka sprawiała mu trudności; sam twierdził, że cierpiał na dysleksję i ADHD (zdiagnozowane w wieku trzydziestu kilku lat). W autobiografii wspominał, że nienawidził szkoły. Porzucił edukację w wieku 15 lat. Miał przez to jedynie wykształcenie podstawowe. Podejmował się różnych prac, m.in. w fabryce samochodów (przy strojeniu klaksonów). W 1964 roku podjął pracę w rzeźni, którą dobrze wspominał. Pracował w niej osiemnaście miesięcy. Spędził także kilka tygodni w więzieniu Winson Green za włamanie do sklepu z odzieżą. Pierwotnie został skazany na grzywnę, jednak nie był w stanie jej opłacić. Jego ojciec odmówił zapłaty, żeby dać mu nauczkę i zniechęcić go do dalszych przestępstw. === Działalność artystyczna === ==== Młodość ==== Działalność artystyczną rozpoczął pod wpływem fascynacji muzyką The Beatles, po latach wyznał, że największe wrażenie zrobił na nim utwór „She Loves You”. Z pomocą ojca zakupił swój pierwszy system nagłośnieniowy, co ułatwiło mu znalezienie muzyków do założenia zespołu. W 1967 założył z basistą Geezerem Butlerem zespół Rare Breed. ==== Black Sabbath ==== W 1968 razem z dawnym szkolnym kolegą – gitarzystą Tonym Iommim i perkusistą Billem Wardem (byłymi członkami grupy Mythology) założył zespół Polka Tulk Blues Band, do którego dołączył Geezer Butler. W listopadzie 1968 muzycy przemianowali się na Earth. Ostatecznie, w 1969 zespół zmienił nazwę na Black Sabbath. Zaczerpnął ją z nazwy horroru pt. Black Sabbath (reż. Mario Bava). W latach 1970–1979 nagrał z zespołem osiem albumów studyjnych: Black Sabbath (1970), Paranoid (1970), Master of Reality (1971), Vol. 4 (1972), Sabbath Bloody Sabbath (1973), Sabotage (1975), Technical Ecstasy (1976) i Never Say Die! (1978). Członkowie zespołu w międzyczasie zmagali się z nasilającym się uzależnieniem od narkotyków, a w konsekwencji z problemami z zarządzaniem zespołem i początkiem wewnętrznych sporów. W 1979 Osbourne odszedł z zespołu, a jego miejsce zajął Ronnie James Dio. ==== Kariera solowa ==== W 1980 rozpoczął karierę solową. Do współpracy zaprosił gitarzystę Randy’ego Rhoadsa, basistę Boba Daisleya i perkusistę Lee Kerslake’a. Skład jego zespołu wielokrotnie zmieniał się. W latach 80. występowali w nim m.in. keyboardzista Don Airey (późniejszy wieloletni klawiszowiec Deep Purple) oraz gitarzyści Jake E. Lee i Zakk Wylde. Do końca lat 80. wydał pięć solowych albumów studyjnych: Blizzard of Ozz (1980), Diary of a Madman (1981), Bark at the Moon (1983), The Ultimate Sin (1986), No Rest for the Wicked (1988). W latach 90. otrzymał pierwszą nagrodę Grammy za pochodzący z albumu No More Tears (1991) singiel „I Don’t Want to Change the World” w kategorii Najlepsze wykonanie metalowe (ang. Best Metal Performance). Niedługo później na krótko zawiesił działalność artystyczną. Powrócił do niej albumem pt. Ozzmosis, który wydał w 1995. Odbiegająca stylistycznie od poprzednich wydawnictw Osborune’a płyta cieszyła się popularnością i uzyskała w Stanach Zjednoczonych status dwukrotnej platynowej płyty. Od 1996 z żoną Sharon organizował festiwal muzyki metalowej Ozzfest. 16 października 2001 wydał album pt. Down to Earth, który promował singlami: „Gets Me Through” i „Dreamer” oraz nakręconymi do nich teledyskami. Od 2002 udzielał się w reality show The Osbournes emitowanym na antenie stacji telewizyjnej MTV. Po zakończeniu jego emisji, w 2005 wydał album Under Cover, na którym wykonał covery z repertuaru m.in. Johna Lennona, King Crimson i The Crazy World of Arhur Brown. Za pochodzący z następnego albumu pt. Black Rain (2007) singiel „I Don’t Wanna Stop” był nominowany do nagrody Grammy za najlepsze wykonanie hard rockowe (ang. Best Hard Rock Performance). W 2009 wydał książkę autobiograficzną pt. I Am Ozzy. Książka napisana wraz z Chrisem Ayresem, wydana została w Polsce pod tytułem Ja, Ozzy w 2010. W 2012 wydana została kontynuacja zatytułowana Trust Me, I’m Dr. Ozzy: Advice from Rock’s Ultimate Survivor, tym razem bez współautora. Wydana w Polsce pod tytułem Zaufaj mi, jestem dr Ozzy. Porady rockmana, który przetrwał w 2015. 11 czerwca 2010 wydał album pt. Scream. Po 2018 zaprzestał regularnego koncertowania. W 2020 ukazał się jego przedostatni album studyjny Ordinary Man, a w 2022 ostatni, pt. Patient Number 9. 8 sierpnia 2022 wystąpił w ramach ceremonii zamykającej Igrzyska Wspólnoty Narodów. ==== Zakończenie kariery ==== 1 lutego 2023 ogłosił koniec kariery scenicznej i za pośrednictwem swoich social mediów wystosował oświadczenie, w którym odwołał pożegnalną trasę koncertową ze względu na pogarszający się stan zdrowia. W 2024 wziął udział w uroczystości, podczas której został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame jako artysta solowy. 5 lipca 2025 na stadionie Villa Park w Birmingham w środkowej Anglii zagrał pożegnalny koncert pod szyldem „Back to the Beginning”. Wystąpił z repertuarem solowym wraz z muzykami swojego zespołu oraz z Black Sabbath w oryginalnym składzie. Wydarzenie wsparło kilkanaście zespołów, m.in. Metallica, Slayer, Pantera, Tool, Guns N’ Roses oraz soliści, m.in. Ronnie Wood (z zespołu The Rolling Stones) i Steven Tyler (Aerosmith). Zaproszeni goście wykonali autorskie utwory oraz wybrane z repertuaru Osbourne'a. Dochód z koncertu trafił na cele charytatywne. == Życie prywatne == === Rodzina i związki === W 1971 ożenił się z Thelmą Riley, z którą miał troje dzieci: córkę Jessikę Starshine (ur. 1972), syna Louisa Johna Osbourne’a (ur. 1975) i adoptowanego syna Elliota Kingsleya (ur. 1966). W 1981 rozwiódł się z żoną, a rok później (w 1982) poślubił Sharon Arden, z którą miał córki: Aimee (ur. 1983) i Kelly (ur. 1984) oraz syna, Jacka (ur. 1985), a także opiekował się Robertem Marcato po śmierci jego matki. Po narodzinach Jacka przeszedł wazektomię. Miał dziesięcioro wnucząt. W latach 2002–2005 występował z rodziną w reality show The Osbournes. Z członkami rodziny udzielał się także w podcaście pod nazwą The Osbournes Podcast. === Śmierć kliniczna, stosunek do religii i LGBT === Dwukrotnie przeżył śmierć kliniczną. W wywiadach podkreślał, że pochodzi z wierzącej rodziny. Przyznawał się także do praktykowania modlitwy. W wywiadzie z 1992 powiedział: „Wierzę w Boga. Nie chodzę do kościoła, ale nie sądzę, że trzeba chodzić do kościoła, żeby wierzyć w Boga”. W 2010 wyznał magazynowi UsMagazine.com, że nie znosi zorganizowanej religii. Przyjaźnił się z wybitnymi muzykami należącymi do LGBT, takimi jak Elton John i Yungblud. === Problemy zdrowotne i choroba Parkinsona === W 2003 doznał wypadku na quadzie, na skutek którego w kolejnych latach zmagał się z problemami z kręgosłupem. W tym samym roku po raz pierwszy zdiagnozowano u niego chorobę Parkinsona. Podejmując walkę z chorobą przeszedł zabieg wszczepienia komórek macierzystych. W 2019 na skutek poważnego upadku poddał się wszczepieniu 15 śrub w kręgosłupie, by uniknąć paraliżu od szyi w dół. Po tym zabiegu pogłębiły się jego problemy z poruszaniem się. Podczas programu telewizyjnego Good Morning America w 2020 ujawnił, że wykryto u niego rzadką odmianę Parkinsona – Parkin 2. Od co najmniej 2023 poruszał się na wózku inwalidzkim. W 2023 przeszedł ostatnią operację kręgosłupa. Pół roku przed śmiercią w 2025 publicznie wyznał, że w wyniku postępującej choroby Parkinsona przestał poruszać się samodzielnie. === Śmierć i pogrzeb === Zmarł, w otoczeniu rodziny, 22 lipca 2025 w wieku 76 lat. Przyczyną śmierci był zawał serca. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w Birmingham 30 lipca. Wraz z rodziną żegnały go tłumy fanów, gdy kondukt żałobny przejechał ulicami miasta. Został pochowany w ogrodzie na terenie swojej rezydencji w hrabstwie Buckinghamshire w Wielkiej Brytanii. Ceremonia pogrzebowa miała charakter prywatny, wzięło w nim udział ok. 110 osób, w tym osoby z branży muzycznej, m.in. Elton John, Marliyn Manson, Rob Zombie, Zakk Wylde, Brian May, Geezer Butler oraz członkowie zespołów Metallica i Slipknot. W dniu pogrzebu Gwardia Królewska oddała honory Ozzy'iemu odgrywając utwór „Paranoid” z repertuaru zespołu Black Sabbath. == Wizerunek == Ze względu na mroczny wizerunek i oprawę koncertów był nazywany „Księciem Ciemności”. Miał ponad 15 tatuaży, z których najwcześniejszym tatuażem były litery O Z Z Y na kostkach lewej dłoni. Wytatuował je sobie sam jako nastolatek. == Upamiętnienie == Od 2019 w Birmingham na moście w Broad Street znajduje się ławka przedstawiająca podobizny członków