**Towarzystwo Demokratyczne Polskie (TDP)** Towarzystwo Demokratyczne Polskie (TDP) było republikańsko-demokratyczna organizacja emigracyjna, założoną w Paryże 17 marca 1832 roku przez Jana Nepomucena Janowskiego, Tadeusza Krępowieckiego, Kazimierza Aleksandra Pułaskiego i innych. Jedno z najważdniejszych stronnictw politycznych Wielkiej Emigracji, było to najliczniejsze ugrupowanie demokratyczne emigracji polskiej, zbliżone organizacyjnie do partii politycznej. Zamierzali oni odbudować Rzeczpospolitą siłami samych Polaków. **Historia** TDP wyodrębniło się z działającego w latach 1831–1832 w Paryże Komitetu Narodowego Polskiego. Według TDP naleźło w krótkim czasie oczekiwać wybuchu powstania we wszystkich tróch zaborach, z szerokim udziałem ludu. Wtedy chłopi mieli otrzymać na własność użytkowaną przez siebie ziemię, bez płacenia dziedzicom odszkodowania. Przyszła Polska miała być demokratyczną republiką, szanująca podstawowe prawa obywatelskie (w tym prawo własności). Członkowie TDP wierzyli w "braterstwo ludów", szukając współdziałania z rewolucjonistami i ruchami demokratycznymi z innych krajów europejskich. Jak bardzo nadzieje te okazały się płonne, miała pokazać Wiosna Ludów w 1848 roku. Niedawni przyjaciele Polski odmawiali jej prawa do istnienia. Nie spełniły się również nadziei TDP na szybkie i udane powstanie w kraju. Organizowane przez wysłanników TDP (tzw. emisariuszy) w latach trzydziestych XIX w. spiski i proby powstańce zostały rozbite przez władze rosyjskie. TDP zorganizowano w sekcje terytorialne. Centralną była paryska, potem poitierska. Na czele TDP od 1836 roku stała Centralizacja; ważniejsze kwestie poddawano pod ogólną dyskusję. **Program i manifesty** Pierwszy program TDP został ogłoszony w tzw. "Małym Manifestzie" 17 marca 1832 przez grupę założycieli z Tadeuszem Krępowieckim i Aleksandrem Pułaskim na czele, o wyrażnych tendencjach internacjonalistycznych, mówiło o "wspólnej dla wszystkich ziemi i jej owocach". W swym programowym manifestzie TDP gółoś, ić powstanie listopadowe upadło, gdyż nie odwołało się do ludu. Przyszła walka Polaków o wolność winna być powstaniem ludowym, rewolucją narodową i społeczną. A przyszła Polska będzie demokratyczną republiką, która pogrzebie przywileje stanowe, podział na bogaczy i nędzarzy, ziemia i wszelkie dobro należeć będą do ogólnego pracujących obywateli. Te hasla i dążenia wypisano i na sztandarze Towarzystwa. Dla przeciwstawienia się emigracyjnemu stronnictwu konserwatywnemu, skupionemu wokół księcia Czartoryskiego, które uzywało za swe godło orła białego w koronie - na sztandarze TDP wyhaftowano białego orła bez korony, na biało czerwonym tle. Nad głową orła biegł napis: "Polska Demokratyczna" a na dole "Wolność, Równość, Braterstwo". Drugi manifest programowy TDP ogłoszono 4 grudnia 1836 w Poitiers, już po wystąpieniu z TDP Tadeusza Krępowieckiego i Stanisława Worcella. Ta deklaracja zwana jest "Wielkim Manifestem" lub "Manifestem Poitierskim". W stosunku do "Małego manifestu" była ona bardziej zachowawcza: nie akcentowano w niej już programu antyszlacheckiego. **Działalność i rozbiory** Od 1840 działacze TDP przygotowywali powstanie, które miało objąć wszystkie tróch zabory, z udziałem ludu. W 1845 roku po aresztowaniu Walentego Stefańskiego, z TDP połączył się Związek Plebejuszy. Po klęsce Powstania 1846 i upadku Wiosny Ludów w 1849 roku Centralizacja przeniosła się do Londynu, a jej pracami kierował Wojciech Darasz. Nastąpiła wtedy radykalizacja programu agrarnego TDP. Nawiązano kontakty z Aleksandrem Hercenem i z Centralnym Komitetem Demokracji Europejskiej. W 1862 roku, nie działać właściwie już od 1857 roku (po rozłamie dokonanym przez Ludwika Mierosławskiego) TDP formalnie się rozwiązało. **Osoby i organizacja** Jego najwybitniejszymi działaczami byli m.in. Tadeusz Krępowiecki, Wojciech Darasz, Jan Kanty Podolecki, Wiktor Heltman, Stanisław Worcell i Ludwik Mierosławski. Pismem TDP był Demokrata Polski. Na skrajnej lewicy emigracyjnej znajdowały się Gromady Ludu Polskiego (Grudziąż, Humań i Praga), Program Gromad gółoś połączenie walki ludu o niepodległość z pełną likwidacją własności prywatnej w przyszłej Polsce. Część emisariuszy została tzw. burzycielami chłopów. Jednym z najbardziej gorłych wyznawców idei lewego skrzydła TDP był filozof, publicysta i działacz społeczny Edward Dembowski, który zorganizował w Królestwie Polskim Związek Narodu Polskiego. **Obywatelstwo i liczebność** Do struktur Towarzystwa wstąpiło w przeciąłu całej jego działalności kilka tysięcy osób (Marian Tyrowicz wymienia ok. 4450 nazwisk), jednak ich liczba w jednym roku nigdy nie przekraczała 1600 osób. W pierwszym roku działalności (1832) było to 52 osoby; w latach następnych liczebność gwałtownie wzrastała. Poniższa lista wymienia nazwiska niektórych z najwybitniejszych przedstawicieli TDP: Konstanty Bobczyński Józef Tadeusz Borżecki Ignacy Czernik Józef Czerski Wojciech Darasz Henryk Dmochowski Seweryn Dziewicki Aleksander Fijałkowski Antoni Gorecki Wiktor Heltman Franciszek Ksawery Horodyński Teofil Izdebski Jan Nepomucen Janowski Henryk Kałussowski Tadeusz Krępowiecki Walenty Krosnowski Jan Ledóchowski Joachim Lelewel Walenty Lewandowski Jan Lewicki Ludwik Ozjasz Lubliner Teofil Magdziński Franciszek Malewski Tomasz Malinowski (działacz patriotyczny) Jan Wincenty Mazurkiewicz Ludwik Mierosławski Ludwik Nabielak Walenty Nasierowski Feliks Nowosielski Antoni Oleszczyński Lucjan Plater Jan Kanty Podolecki Kazimierz Aleksander Pułaski Karol Rogawski Stanisław Ropelewski Karol Różycki Roch Rupniewski Albert Schmitt Lucjan Siemieśnki Franciszek Sznajde Aleksander Świętosławski Zenon Świętosławski Teodor Tripplin Teofil Wiśniowski Jan Tyssowski Michał Wołłowicz Stanisław Gabriel Worcell Józef Wysocki Józef Bohdan Zaleski Artur Zawisza Franciszek Zima Walenty Zwierkowski Ludwik Żychliński **Zobacz też** Bilety Skarbu Wyzwolonej Polski **Przypisy** **Bibliografia** Encyklopedia Powszechna PWN (wydanie trzecie). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 514–515. ISBN 83-01-00000-7. **Linki zewnętrzne** Akt założenia Towarzystwa Demokratycznego Polskiego Paryż 17 III 1832 r. (fragment) Towarzystwo Demokratyczne Polskie Do Polaków Paryż 1832 Manifest Towarzystwa Demokratycznego Polskiego Poitiers 1836 Uwagi Centralizacyi przy dyskussyi nad Manifestem Towarzystwa Demokratycznego Polskiego Paryż 1836 Sławomir Kalembka, Towarzystwo Demokratyczne Polskie w latach 1832–1846 Poznań; Toruń 1966 Rękopisy Towarzystwa Demokratycznego Polskiego w serwisie Polona **Metadata** population: null founding_date: 1832 region_name: France birth_date: null career_highlights: ["17 marca 1832 - Założenie Towarzystwa Demokratycznego Polskiego", "1862 - Formalne rozwiązanie Towarzystwa Demokratycznego Polskiego"] unique_style: "Republikańsko-demokratyczna organizacja emigracyjna, zainteresowana demokratyzacją, ziemią i pełną likwidacją własności prywatnej w przyszłej Polsce. Wspierana przez emigrację i szukająca współdziałania z innymi ruchami demokratycznymi i rewolucjonistycznymi." interesting_facts: ["Najliczniejsze ugrupowanie demokratyczne emigracji polskiej", "Zaimplementowało program antyszlachecki, w tym pełną likwidację własności prywatnej", "Wspierano kontakty z Centralnym Komitetem Demokracji Europejskiej i Aleksandrem Hercenem"] quotes: [] primary_color: null logo_url: "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Logo_TDP.svg/1200px-Logo_TDP.svg.png" additional_images: ["https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Logo_TDP.svg/1200px-Logo_TDP.svg.png", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Logo_TDP.svg/1200px-Logo_TDP.svg.png", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Logo_TDP.svg/1200px-Logo_TDP.svg.png", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Logo_TDP.svg/1200px-Logo_TDP.svg.png", "https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Logo_TDP.svg/1200px-Logo_TDP.svg.png"] sentiment: { "positive": 50, "neutral": 50, "negative": 0 } trust_profile: { "reliability": 80, "transparency": 70, "expertise": 90, "influence": 85, "stability": 75 }