Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 w Gdańsku) – polski polityk i historyk. W latach 2007–2014 i od 2023 prezes Rady Ministrów stojący na czele swojego pierwszego, drugiego i trzeciego gabinetu. Jest osobą najdłużej sprawującą urząd premiera w III RP. Uczestnik opozycji demokratycznej w PRL. Współzałożyciel partii politycznych: Kongresu Liberalno-Demokratycznego (1990), Platformy Obywatelskiej (2001) oraz Koalicji Obywatelskiej (2025). Przewodniczący KLD (w latach 1991–1994), PO (w latach 2003–2014 i 2021–2025) oraz KO (od 2025), pełniący obowiązki przewodniczącego PO w 2021. W latach 2014–2019 przewodniczący Rady Europejskiej, w latach 2019–2022 przewodniczący Europejskiej Partii Ludowej. Poseł na Sejm I, IV, V, VI, VII i X kadencji (1991–1993, 2001–2014, od 2023), w latach 1997–2001 senator i wicemarszałek Senatu IV kadencji, w latach 2001–2005 wicemarszałek Sejmu IV kadencji, w latach 2007–2009 przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej. Kandydat na urząd prezydenta RP w wyborach w 2005. == Życiorys == === Wykształcenie === W latach 1964–1972 uczęszczał do Szkoły Podstawowej nr 57 w Gdańsku. W 1976 został absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku. W 1980 ukończył studia z zakresu historii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Gdańskiego. Jego praca magisterska dotyczyła kształtowania się legendy Józefa Piłsudskiego w przedwojennych czasopismach. === Działalność w PRL === W działalność opozycyjną wobec władz PRL zaangażował się w czasie studiów na Uniwersytecie Gdańskim, gdzie uczestniczył w tworzeniu lokalnego Studenckiego Komitetu Solidarności, co było reakcją na informację o zamordowaniu w Krakowie przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa Stanisława Pyjasa. Rozpoczął także współpracę z Bogdanem Borusewiczem i Wolnymi Związkami Zawodowymi Wybrzeża, od 1977 do 1979 brał udział w spotkaniach informacyjnych i samokształceniowych organizowanych przez środowiska opozycyjne. W trakcie wydarzeń sierpniowych w 1980 był jednym z autorów apelu na rzecz powołania niezależnej organizacji studenckiej – Niezależnego Zrzeszenia Studentów Polskich. We wrześniu został członkiem Prezydium Tymczasowego Komitetu Założycielskiego NZSP na Uniwersytecie Gdańskim. Był przewodniczącym Komisji Zakładowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w Wydawnictwie Morskim i dziennikarzem wydawanego przez związek tygodnika „Samorządność”. Od 1982 uczestniczył w wydawaniu opozycyjnych pism podziemnych jako współzałożyciel i redaktor wydawnictwa CDN, a następnie jako współzałożyciel (z Wojciechem Dudą i Dariuszem Filarem) i do 1989 redaktor „Przeglądu Politycznego”. W artykule wstępnym pierwszego numeru „Przeglądu Politycznego” w marcu 1983 zaapelował o utworzenie elitarnej formacji propagującej ideały wolnościowe. Należał do współpracowników Lecha Bądkowskiego. Pisał do kaszubskiego miesięcznika „Pomerania”. Był autorem tekstów opublikowanej w 1985 przez wydawnictwo Sport i Turystyka książki pt. Pojezierze Kaszubskie (z fotografiami Jerzego Baranowskiego). Po powrocie z Paryża w 1986 wystąpił na łamach „Przeglądu Politycznego” z pochwałą neoliberalizmu i z krytyką neokonserwatyzmu, któremu zarzucił przywiązanie do hierarchii społecznej i nadmierny nacjonalizm. W latach 1985–1988 utrzymywał się z pracy fizycznej w założonej przez Macieja Płażyńskiego Spółdzielni Pracy Usług Wysokościowych „Świetlik”. Pracował także w Niemczech w fabryce produkującej sok jabłkowy, a od lipca do września 1989 przy remoncie uniwersytetu ludowego w Mortenhals w pobliżu Tromsø w Norwegii na zaproszenie przyjaciela Jaśka Pawłowskiego (któremu przy okazji pomógł przemycić do Sztokholmu trzy wojskowe pontony dla tamtejszej polonijnej drużyny harcerskiej). W maju i sierpniu 1988 współpracował z Jackiem Merklem przy organizacji strajków robotniczych na Wybrzeżu, który stał się organem środowiska gdańskich liberałów. Wraz z Januszem Lewandowskim i Janem Krzysztofem Bieleckim założył w tym samym roku nieformalną organizację o nazwie Gdańskie Towarzystwo Społeczno-Gospodarcze Kongres Liberałów (zarejestrowaną jako stowarzyszenie w styczniu 1989). W grudniu 1988 wszedł do kilkuosobowego prezydium obradującego w Gdańsku I Kongresu Liberałów, który zainicjował wraz ze środowiskiem „Przeglądu Politycznego”. === Działalność polityczna (1989–2007) === Latem 1989, w okresie tworzenia rządu Tadeusza Mazowieckiego, Janusz Korwin-Mikke wysunął na łamach „Polityki” jego kandydaturę na ministra gospodarki morskiej. W listopadzie tego samego roku Donald Tusk przewodniczył II Kongresowi Liberałów w Gdańsku, który dyskutował nad utworzeniem partii liberalnej. W 1990 należał do założycieli Kongresu Liberalno-Demokratycznego. W 1991 został przewodniczącym KLD, który w wyborach parlamentarnych w tym samym roku zdobył 37 mandatów w Sejmie i 6 w Senacie. Donald Tusk został wówczas jednym z posłów I kadencji, zdobywając 38 778 głosów w okręgu gdańskim. Kierowana przez niego partia znalazła się w opozycji wobec rządu Jana Olszewskiego. W 1992, po przegłosowaniu wotum nieufności wobec tego gabinetu, próbował przekonać premiera Waldemara Pawlaka do powołania na wicepremierów przedstawicieli tzw. małej koalicji (UD-KLD-PPG), a następnie był jednym z inicjatorów zawiązania koalicji parlamentarnej siedmiu ugrupowań politycznych, która powołała rząd Hanny Suchockiej. Po upadku tego gabinetu w 1993 odbyły się przedterminowe wybory, kierowana przez Donalda Tuska partia otrzymała 3,99% głosów, nie przekraczając wyborczego progu. W kwietniu 1994 został jednym z wiceprzewodniczących Unii Wolności, powstałej po połączeniu się KLD z Unią Demokratyczną. W wyborach parlamentarnych w 1997 uzyskał mandat senatora z ramienia UW, z którą znalazł się w koalicji popierającej rząd Jerzego Buzka. Został wicemarszałkiem Senatu IV kadencji. W grudniu 2000 przegrał rywalizację o stanowisko przewodniczącego UW z Bronisławem Geremkiem, w następnym miesiącu odszedł z partii z większością liberałów. 10 stycznia 2001 wspólnie z Andrzejem Olechowskim i Maciejem Płażyńskim ogłosił powstanie Platformy Obywatelskiej, a 24 stycznia podpisał jej deklarację programową w gdańskiej Hali Olivia; formacja działała początkowo jako komitet wyborczy. W wyborach w tym samym roku PO uzyskała w sejmie 65 mandatów (12,68% głosów), stając się największym klubem opozycyjnym. Donald Tusk uzyskał wówczas mandat posła IV kadencji z okręgu gdyńskiego, objął stanowisko wicemarszałka Sejmu IV kadencji. Maciej Płażyński, który został pierwszym przewodniczącym partii, odszedł z niej w 2003. Donald Tusk najpierw zastąpił go na funkcji przewodniczącego klubu parlamentarnego PO (jeszcze w tym samym roku funkcję tę przejął Jan Rokita). 1 czerwca tego samego roku został natomiast nowym przewodniczącym partii. W maju 2005 zadeklarował zamiar kandydowania w wyborach prezydenckich w tymże roku z ramienia Platformy Obywatelskiej. Poparcia udzieliło mu Stowarzyszenie Młodzi Demokraci. Kampanię prowadził pod hasłem „Prezydent Tusk – człowiek z zasadami”. Na początku września 2005 jego kandydaturę poparł Zbigniew Religa, który wycofał się jednocześnie z ubiegania się o urząd prezydenta i stanął na czele komitetu honorowego poparcia Donalda Tuska. Kwestia biografii Józefa Tuska, dziadka Donalda Tuska, stała się przyczyną kontrowersji podczas kampanii wyborczej. Działacz Prawa i Sprawiedliwości Jacek Kurski w wypowiedzi dla tygodnika „Angora” stwierdził, że poważne źródła na Pomorzu mówią, że dziadek Tuska zgłosił się na ochotnika do Wehrmachtu. W rzeczywistości Józef Tusk, więzień obozu koncentracyjnego Stutthof, został w 1944 wcielony do armii niemieckiej jako obywatel III Rzeszy (którym stał się automatycznie z chwilą aneksji Wolnego Miasta Gdańska), nie zaś jako ochotnik. W pierwszej turze wyborów z 9 października poparło go 5 429 666 wyborców (36,33%). Przeszedł do drugiej tury razem z Lechem Kaczyńskim, który otrzymał 33,10% głosów. Spośród kandydatów, którzy odpadli w pierwszej turze, oddanie na niego głosu zadeklarowali Henryka Bochniarz i Marek Borowski. Dostał także poparcie ze strony Partii Demokratycznej – demokraci.pl, Socjaldemokracji Polski i Inicjatywy dla Polski. W drugiej turze wyborów z 23 października otrzymał 7 022 319 głosów, tj. 45,96% głosów (przy frekwencji wynoszącej 50,99%), przegrywając tym samym z Lechem Kaczyńskim. Również w wyborach parlamentarnych Platforma Obywatelska przegrała niespełna trzema punktami procentowymi z PiS i została partią opozycyjną wobec rządów Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego. Po porażce wyborczej Donald Tusk pozostał liderem swojej partii (podczas partyjnego zjazdu w maju 2006 pokonał ubiegającego się o przywództwo w PO Andrzeja Machowskiego). W wyborach tych uzyskał mandat posła V kadencji, otrzymując 79 237 głosów w okręgu gdańskim. W listopadzie 2006 po raz drugi objął stanowisko przewodniczącego klubu parlamentarnego PO; pełnił tę funkcję do grudnia tego samego roku, kiedy to zastąpił go Bogdan Zdrojewski. W Sejmie V kadencji był członkiem Komisji Łączności z Polakami za Granicą oraz Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. === Prezes Rady Ministrów (2007–2014) === ==== Pierwszy rząd (2007–2011) ==== W przedterminowych wyborach parlamentarnych w 2007 prowadzona przez Donalda Tuska PO zwyciężyła, zdobywając 41,51% głosów oraz 209 mandatów w Sejmie i 60 w Senacie. Lider partii ubiegał się o mandat poselski w okręgu warszawskim, uzyskując 534 241 głosów (tj. 46,62% wszystkich głosów oddanych w okręgu), co było najlepszym indywidualnym wynikiem w historii dotychczasowych wyborów do Sejmu w III RP. Liderzy list wyborczych dwóch głównych konkurujących ugrupowań, tj. Jarosław Kaczyński (PiS) i Marek Borowski (Lewica i Demokraci), otrzymali odpowiednio 273 684 oraz 75 493 głosy. W trakcie kampanii wyborczej Donald Tusk uczestniczył w debacie telewizyjnej z Jarosławem Kaczyńskim, a także w debacie telewizyjnej z Aleksandrem Kwaśniewskim. Sztab wyborczy PO zwrócił się także do Radia Maryja, proponując debatę z udział