Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (Prezydent RP) – głowa państwa Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to organ władzy wykonawczej będący najwyższym przedstawicielem państwa i gwarantem ciągłości władzy państwowej, który czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium, będąc zarazem najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Instytucja prezydenta po raz pierwszy do systemu politycznego państwa polskiego została wprowadzona na mocy Konstytucji marcowej z 1921, kiedy to urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zastąpił urząd Naczelnika Państwa (powołany w 1918 w miejsce rozwiązanej wtedy Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego). Zgodnie z przepisami ustawy zasadniczej z 1921, władze istniejące w momencie jej uchwalenia funkcjonowały do czasu wyłonienia nowych władz. Naczelnik Państwa sprawował zatem swój urząd do chwili objęcia go przez pierwszego prezydenta II Rzeczypospolitej – Gabriela Narutowicza, tj. do dnia 14 grudnia 1922. Początkowo instytucję prezydenta utworzono w formie charakterystycznej dla systemu parlamentarno-gabinetowego. Po uchwaleniu Konstytucji kwietniowej w 1935 ustrój państwa polskiego został przekształcony w autorytarny system prezydencki. Z drugiej strony konstytucja ta miała jednak istotne znaczenie dla zachowania ciągłości władzy państwowej w czasie wojny. Tak się stało we wrześniu 1939, kiedy to rząd polski zmuszony był opuścić terytorium kraju, kierując się do Francji przez Rumunię, gdzie został jednak internowany. Wtedy też prezydent RP Ignacy Mościcki desygnował swojego następcę – Władysława Raczkiewicza, przebywającego już we Francji. Tak więc Konstytucja kwietniowa stworzyła prawne podstawy dla legalnego funkcjonowania władz polskich na uchodźstwie podczas II wojny światowej – początkowo w Paryżu i Angers, a później w Londynie. Rząd RP na uchodźstwie jako podmiot prawa międzynarodowego uznawany był szeroko do 5 lipca 1945 r., a resztkowo do 19 października 1972 r., zaś po tej dacie trwał już jedynie jako symbol niezłomności oporu wobec powojennego porządku prawno-politycznego narzuconego Polsce, podważając zarazem legitymację władz Polski Ludowej – aż do 22 grudnia 1990 r. Po II wojnie światowej i objęciu władzy w Polsce przez komunistów urząd prezydenta RP funkcjonował w latach 1947–1952, a jedyną osobą go pełniącą był Bolesław Bierut. Po wprowadzeniu Konstytucji z 1952 i zmianie nazwy państwa na Polską Rzeczpospolitą Ludową, większość funkcji prezydenta przejęła kolegialna Rada Państwa z Przewodniczącym na czele, przy czym całkowicie zniesiona została wówczas funkcja najwyższego zwierzchnika sił zbrojnych – aż do noweli konstytucyjnej z 1983 r., kiedy to funkcja Prezesa Rady Ministrów została rozdzielona z funkcją przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju, a ten ostatni – powoływany odtąd osobno przez Sejm – objął zarazem funkcję zwierzchnika Sił Zbrojnych PRL. W wyniku porozumień Okrągłego Stołu urząd prezydenta miał zostać przywrócony na mocy noweli kwietniowej z 1989, przejmując m.in. większość kompetencji Rady Państwa oraz funkcję zwierzchnika sił zbrojnych i przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju, zaś jego wyboru miał dokonywać Sejm. Ponieważ ówczesna oficjalna nazwa państwa brzmiała: Polska Rzeczpospolita Ludowa, Sejm tego samego roku wybrał jedynego w historii prezydenta PRL, którym został gen. Wojciech Jaruzelski, zaś wraz z jego zaprzysiężeniem zniesiona została Rada Państwa. Kolejna nowelizacja konstytucji dokonana 29 grudnia 1989 przywróciła m.in. historyczną nazwę państwa: Rzeczpospolita Polska, toteż Wojciech Jaruzelski stał się zarazem pierwszym prezydentem III Rzeczypospolitej. W 1990 r. wprowadzono nową konstytucyjną zasadę wyborów prezydenta: wybory powszechne, równe, bezpośrednie, w głosowaniu tajnym. Pierwszym prezydentem RP wybranym na podstawie tych zasad został Lech Wałęsa. W dniu 22 grudnia 1990 w Warszawie w siedzibie Sejmu złożył on konstytucyjną przysięgę. Na uroczystość tę przybył ostatni prezydent RP na uchodźstwie – Ryszard Kaczorowski. Przekazał on nowemu demokratycznie wybranemu prezydentowi insygnia władzy prezydenckiej II Rzeczypospolitej, kończąc tym samym urzędowanie polskich władz na uchodźstwie. Od 6 sierpnia 2025 Prezydentem RP jest Karol Nawrocki. == Siedziba == Siedziby Prezydenta II RP: 1922–1926 Belweder 1926–1939 Zamek Królewski Siedziby Prezydenta RP na uchodźstwie: 1939–1940 Pałac Pignerolle (Angers, Francja) 1940–1990 Bryanston Court przy Great Cumberland Place 56, obecnie pełniący funkcję hotelu, następnie Eaton Place 43 (Londyn, Zjednoczone Królestwo) Siedziby Prezydenta RP (Polska Ludowa): 1947–1952 Belweder Siedziby Prezydenta PRL: 1989 Belweder Siedziby Prezydenta III RP: 1990–1993 Belweder od 1993 Pałac Prezydencki. == Kadencja == Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany na pięcioletnią kadencję i może być ponownie wybrany tylko raz. Bierne prawo wyborcze przysługuje wszystkim obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej, którzy ukończyli 35 lat, posiadają pełnię praw wyborczych do Sejmu i zbiorą przynajmniej 100 tysięcy podpisów osób popierających ich kandydaturę. Zgodnie z art. 130 Konstytucji Prezydent Rzeczypospolitej obejmuje urząd po złożeniu przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym. Złożenie przysięgi przez nowo wybranego prezydenta odbywa się w ostatnim dniu urzędowania ustępującego prezydenta, a jeżeli został on wybrany w wyborach przedterminowych – w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw uchwały Sądu Najwyższego o stwierdzeniu ważności wyborów (art. 291 ust. 1 i 3 Kodeksu wyborczego). Odmowa złożenia przysięgi powoduje tymczasowe przejęcie obowiązków prezydenta przez Marszałka Sejmu do czasu wyboru nowego prezydenta. Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczyna się w dniu objęcia przez niego urzędu. Ustępujący Prezydent Rzeczypospolitej kończy urzędowanie z chwilą złożenia przysięgi przez nowo wybranego prezydenta (art. 291 ust. 2 Kodeksu wyborczego). == Uprawnienia Prezydenta RP == Uprawnienia Prezydenta są ściśle określone w V rozdziale Konstytucji RP. Niektóre z jego uprawnień wynikają także z ustaw. Jego kompetencje można podzielić na kategorie: === Uprawnienia wobec Suwerena (Narodu) === prawo zarządzenia przeprowadzenia referendum za zgodą wyrażoną przez bezwzględną większość senatorów przy obecności minimum połowy ustawowej liczby Senatorów (nie wymaga kontrasygnaty) – art. 125. ust. 2 Konstytucji, prawo wnioskowania do Marszałka Sejmu o przeprowadzenie referendum zatwierdzającego ustawę o zmianie Konstytucji uchwaloną przez parlament, jeżeli dotyczy ona zmiany przepisów rozdziału I, II lub XII Konstytucji (nie jest wymagana kontrasygnata) – art. 235 ust. 6 Konstytucji, === Uprawnienia wobec zmian ustrojowych === prawo zgłoszenia projektu ustawy o zmianie Konstytucji (bez kontrasygnaty) – art. 235 ust. 1 Konstytucji, === Uprawnienia wobec władzy ustawodawczej === Dotyczące wyborów: zarządza wybory parlamentarne, wyznaczając jednocześnie dzień wyborów (bez kontrasygnaty) – art. 98 Konstytucji: jeżeli wybory odbywają się w normalnym trybie, wówczas dzień wyborów musi przypadać na dzień wolny od pracy, w ciągu 30 dni przed datą upływu kadencji obradującego parlamentu, jeżeli wybory są efektem skrócenia kadencji parlamentu przez Prezydenta albo Sejm, to dzień wyborów musi zostać zawarty w akcie skracającym kadencję Sejmu i Senatu, musi także przypadać w ciągu 45 dni od daty skrócenia kadencji, zarządza wybory do Parlamentu Europejskiego, jednak ich termin jest wyznaczony przez przepisy Unii Europejskiej (wymagana kontrasygnata) – art. 331 Kodeksu wyborczego. zwołuje pierwsze posiedzenie Sejmu i Senatu (bez kontrasygnaty): w normalnym trybie winno ono się odbyć w ciągu 30 dni po dniu wyborów – art. 109 ust. 2 Konstytucji, w sytuacji skrócenia kadencji przez Prezydenta data pierwszego posiedzenia musi przypadać nie później niż na 15. dzień po dniu wyborów – art. 98 ust 5 Konstytucji, wyznacza marszałka seniora w Sejmie – art. 1 ust. 2 regulaminu Sejmu – i Senacie – art. 30 ust. 1 regulaminu Senatu (nie wymagana kontrasygnata), zgodnie z regulaminem Senatu otwiera pierwsze posiedzenie Senatu – art. 30 ust. 1 regulaminu Senatu (czynność nie ma formy pisemnej, nie wymaga kontrasygnaty). Dotyczące arbitrażu prezydenckiego: skraca kadencję parlamentu (po zasięgnięciu niewiążącej opinii Marszałka Sejmu i Senatu; bez kontrasygnaty): fakultatywnie – jeśli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej przez Radę Ministrów nie zostanie ona przekazana Prezydentowi do podpisu (Prezydent ma 14 dni na podjęcie decyzji o skróceniu kadencji Sejmu i Senatu) – art. 225 Konstytucji, obligatoryjnie – jeżeli zasadnicza i obie rezerwowe procedury powoływania Rady Ministrów zakończą się fiaskiem – art. 155 ust. 2 Konstytucji, ma prawo zwrócić się z orędziem do Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego, którego audytorium ma obowiązek wysłuchać i nie może nad nim przeprowadzać debaty ze względu na autorytet Głowy Państwa (bez kontrasygnaty) – art. 140 Konstytucji. Dotyczące stanowienia ustaw: ma prawo inicjatywy ustawodawczej (bez kontrasygnaty) – art. 118 ust. 1 Konstytucji, ma prawo zgłaszania poprawek do zgłoszonych przez siebie projektów ustaw (wymagana kontrasygnata) – art. 119 ust. 2 Konstytucji, ma prawo weta ustawodawczego (bez kontrasygnaty) – art. 122 ust. 5 Konstytucji; weto jest to umotywowany wniosek przekazujący Sejmowi ustawę do ponownego rozpatrzenia. Sejm może to weto odrzucić większością kwalifikowaną 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Weto prezydenckie nie ma charakteru selektywnego – Prezydent nie może zakwestionować tylko niektórych przepisów, musi kwestionować całą ustawę. przed podpisaniem ustawy ma prawo zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności ustawy (nie wymaga to kontrasygnaty) – art. 122 ust. 4 Konstytucji, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzeknie o ni