Andrew Mountbatten-Windsor (Andrew Albert Christian Edward Mountbatten Windsor; ur. 19 lutego 1960 w Pałacu Buckingham w Londynie) – członek brytyjskiej rodziny królewskiej. Były książę Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dynastii Windsorów i były książę Yorku, trzecie dziecko, a drugi syn królowej Elżbiety II i jej męża, Filipa, księcia Edynburga; znajduje się w linii sukcesji brytyjskiego tronu (jako 8. w kolejności). W 1977 ukończył szkołę średnią Gordonstoun w Moray w Szkocji. Nie podjął studiów, ale wstąpił do Britannia Royal Naval College w Dartmouth w Anglii. W 1979 wstąpił do Royal Navy, a w 1982 wziął udział w brytyjskiej operacji wojskowej wyzwolenia Wysp Falklandzkich po inwazji Argentyny. Od 2015 posiada rangę admirała floty. Zaangażowany był w działalność publiczną i charytatywną. Reprezentował swoją matkę w oficjalnych wystąpieniach i patronował ponad 200 wybranym organizacjom. W latach 1986–1996 był mężem Sary Ferguson, z którą ma dwie córki: Beatrycze (ur. 1988) i Eugenię (ur. 1990). Od urodzenia nosił tytuł Jego Królewskiej Wysokości Księcia, a w dniu ślubu otrzymał od matki tytuły księcia Yorku, hrabiego Inverness i barona Killyleagh. 20 listopada 2019 ogłosił wycofanie się z życia publicznego po tym, gdy udzielił kontrowersyjnego wywiadu na temat swojej przyjaźni z oskarżonym o przestępstwa seksualne Jeffreyem Epsteinem. 17 października 2025 poinformował, że za zgodą króla Karola III nie będzie już używał swojego tytułu ani korzystał z innych przyznanych mu zaszczytów. Mieszkał w Royal Lodge w Windsorze. == Rodzina i edukacja == Urodził się 19 lutego 1960 w Belgijskim Apartamencie Pałacu Buckingham w Londynie. Jest synem królowej Elżbiety II i księcia Filipa; niektórzy biografowie pary królewskiej (np. Sarah Bradford, Kitty Kelley i John Parker) utrzymują, że ojcem Andrew jest bliski przyjaciel Elżbiety II, Lord Porchester (Henryk Grzegorz Reginald Molyneux Herbert). Ma dwóch braci: Karola i Edwarda, i siostrę, Annę. Został ochrzczony w wierze anglikańskiej w Komnacie Muzycznej Pałacu Buckingham 8 kwietnia 1960. Jego rodzicami chrzestnymi zostali: Henryk, książę Gloucester (brat dziadka ze strony matki), księżniczka Aleksandra z Kentu (stryjeczna siostra matki), Hugh FitzRoy, hrabia Euston (daleki krewny ze strony matki), John Elphinstone, 17. lord Elphinstone (cioteczny brat matki) i Georgina, pani Harold Philips (przyjaciółka matki). Jest ojcem chrzestnym pięciorga osób. Zgodnie z ówczesną tradycją, początkowe etapy edukacji księcia obejmowały domowe lekcje prowadzone przez guwernantkę. Pierwszą szkołą, do jakiej uczęszczał, była Heatherdown School nieopodal Ascot w Berkshire. Następnie był uczniem prywatnej szkoły Gordonstoun w północnej Szkocji, którą ukończył w 1977. Nie podjął studiów, ponieważ zdecydował się na rozwój kariery wojskowej. == Kariera militarna == W listopadzie 1978 biuro rodziny królewskiej poinformowało, że Andrew zamierza wstąpić do Royal Navy. Służył na lotniskowcu HMS „Invincible” jako pilot śmigłowca, m.in. podczas wojny o Falklandy-Malwiny. Powrócił do Anglii we wrześniu 1982 W październiku 1983 The Montreal Gazette poinformował, że wojskowy rząd argentyński planował przeprowadzenie zamachu na Andrew z wykorzystaniem okrętu podwodnego w okolicach wyspy Mustique w 1982 r. == Członek rodziny królewskiej == Jako syn brytyjskiego monarchy był uprawniony do używania tytułu Jego Królewskiej Wysokości Księcia Andrew. Od dnia ślubu przysługiwały mu tytuły księcia Yorku, hrabiego Inverness i barona Killyleigh. Od urodzenia wpisany jest do linii sukcesji brytyjskiego tronu. Do 2019 regularnie reprezentował królową Elżbietę II w czasie oficjalnych wystąpień. Zaangażowany był w działalność charytatywną. Odbył wiele podróży dyplomatycznych zagranicznych w imieniu monarchy. 21 listopada 2011 został Rycerzem Krzyża Wielkiego Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego. Został sportretowany w serialu komediowym The Windsors (2016–2018), w którym księcia Andrew zagrał Tim Wallers. === Działalność społeczna, naukowa i charytatywna === W 1998 powołał Społeczną Inicjatywę Księcia Yorku, której zadaniem było mobilizowanie ludzi do wspólnego rozwiązywania problemów, z jakimi zmagają się ich społeczności. W 2012 powołał rodzinną organizację Key to Freedom, której celem jest pomoc kobietom w uzyskaniu niezależności ekonomicznej. W 2014 założył organizację Pitch@Palace, która wspiera młodych ludzi pragnących rozwijać swoje kariery zawodowe jako przedsiębiorcy. W listopadzie 2019 ogłosił zakończenie współpracy z tym projektem. W 2001 rozegrano pierwszą edycję Pucharu Mistrzów i Stypendystów imienia Księcia Yorku, w którym rywalizują golfiści. Ustanowił Nagrodę Księcia Yorku za Edukację Techniczną dla uznania osiągnięć studentów w dziedzinach technicznych. Od 2013 patronował Nagrodzie Księcia Yorku dla Nowych Przedsiębiorców Roku i Nagrodzie Księcia Yorku dla Przedsiębiorców (przyznawanej studentom). Od 2017 był patronem nagrody iDEA dla inspirujących przedsiębiorstw cyfrowych. 25 stycznia 2007 uczestniczył w Światowym Forum Ekonomicznym w Davos. === Oficjalne wizyty zagraniczne === W 1977 odbył dyplomatyczną podróż do Kanady. W kwietniu 1984 udał się z oficjalną pięciodniową wizytą do Los Angeles. W lutym 1988 reprezentował matkę podczas publicznych wystąpień w Stanach Zjednoczonych, a w listopadzie tego samego roku złożył z żoną oficjalną wizytę do Australii. We wrześniu 2002 reprezentował królową w czasie dwudniowego pobytu w Filadelfii. W listopadzie 2010 uczestniczył w dyplomatycznym wyjeździe do Omanu. W 2012 złożył oficjalną wizytę w Indiach w ramach obchodów 60-lecia panowania królowej Elżbiety II i reprezentował matkę w czasie oficjalnej wizyty prezydenta Indonezji w Anglii. W maju 2013 w imieniu królowej spotkał się w Wielkiej Brytanii z prezydentem Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a w listopadzie tego samego roku gościł w Londynie prezydenta Republiki Korei. W październiku 2015 uczestniczył w dyplomatycznej wizycie w Wielkiej Brytanii prezydenta i pierwszej damy Chin. W maju 2019 przebywał z oficjalną wizytą w imieniu królowej w Korei Południowej. === Związki z innymi rodzinami królewskimi === Książę spokrewniony jest ze wszystkimi rodzinami królewskimi i książęcymi w Europie. === Media === 9 grudnia 2016 wydał oświadczenie, w którym zaprzeczył nagłośnionemu przed media konfliktowi pomiędzy nim a jego starszym bratem, księciem Walii. Rzekomy spór miał dotyczyć tego, że Andrew zażądał, aby przyszli mężowie jego córek otrzymali tytuły hrabiowskie, podczas gdy Karol dążył do ograniczenia liczby tytułowanych członków rodziny królewskiej do osób, które są bezpośrednimi sukcesorami królowej. Prowadzi publiczne konta na Instagramie, Facebooku, Twitterze, LinkedIn i YouTube, posiada również własną stronę internetową. 14 listopada 2019 dziennikarka Emily Maitlis przeprowadziła w Pałacu Buckingham wywiad z Andrew o jego znajomości z Jeffreyem Epsteinem. Rozmowa, którą wyemitowano dwa dni później w programie Newsnight, spotkała się z krytyką księcia ze strony mediów i opinii publicznej, a w efekcie doprowadziła do wycofania się Andrew z życia publicznego. === Patronaty === Patronował około 200 organizacjom związanym między innymi ze sportem, ekonomią, sztuką, działalnością charytatywną. 24 listopada 2019 poinformował za pośrednictwem Pałacu Buckingham, że rezygnuje ze współpracy ze wszystkimi tymi organizacjami. Poniżej wymieniono wybrane patronaty księcia Yorku: English National Ballet – patronował do 2003 do 2019; Hunstanton Golf Club – patronował od 1996 do 2019; London Metropolitan University – 22 listopada 2019 ogłosił zakończenie współpracy z księciem z efektem natychmiastowym; Outward Bound Trust – patronował od marca 2019, zastępująca swojego ojca; zrezygnował z funkcji w listopadzie 2019; Royal Cinque Ports Golf Club – książę patronuje od 2002, zastąpił w tej działalności swoją babkę, królową Elżbietę; w 2019 klub wyraził chęć dalszej współpracy z Andrew; Royal Norwich Golf Club – patronował od 2013 do 2019; Royal Philharmonic Orchestra – patron od 2003, 23 listopada 2019 przedstawiciele orkiestry wydali oświadczenie o rezygnacji księcia z pełnionej funkcji. === Wycofanie z życia publicznego === 20 listopada 2019 biuro Andrew wydało oświadczenie, w którym książę Yorku ogłosił wycofanie się z życia publicznego i zaprzestanie pełnienia obowiązków w imieniu korony na czas nieokreślony. Decyzję uzasadnił niekorzystnymi okolicznościami, które są skutkiem jego znajomości z Jeffreyem Epsteinem, amerykańskim przestępcą seksualnym. Królowa wyraziła zgodę na takie posunięcie, a Andrew obiecał pomoc służbom w rozwiązaniu wątpliwości związanych z tą sprawą. Organizacje, którym patronował Andrew, w większości opowiedziały się za zakończeniem współpracy z nim. W ciągu kolejnych dni oficjalne oświadczenia w tej sprawie wydały m.in. Royal Philharmonic Orchestra, Uniwersytet Huddersfield i London Metropolitan University. Szereg sponsorów wycofał się z dalszego wspierania prywatnego projektu Andrew, Pitch@Palace. Andrew, który zamierzał kontynuować swoją działalność w tej inicjatywie, zmuszony był do rezygnacji z funkcji, co ogłosił 22 listopada. Nie będzie dłużej otrzymywał uposażenia przysługującego aktywnie działającym członkom rodziny królewskiej. 21 listopada mieszkańcy Inverness wystosowali petycję do królowej, w której poprosili o pozbawienie Andrew tytułu hrabiego Inverness. Następnego dnia z Pałacu Buckingham zostały usunięte prywatne biura Andrew. Królowa odwołała planowane na luty 2020 przyjęcie z okazji 60. urodzin syna. Andrew nie wziął udziału w bankiecie wydanym dla goszczących w Pałacu Buckingham przywódców państw, który organizowała jego matka pod koniec listopada 2019. 10 stycznia 2020 jego prywatna sekretarka Amanda Thirsk zakończyła pracę w biurze księcia. 16 października 2025 oświadczył, że zrzeka się tytułów przyznanych mu z okazji ślubu i odznaczeń państwowych. ==== Aresztowanie ==== 19 lutego 2026 roku, w dniu jego 66. urodzin, And