# 2S22 Bohdana ## Wstóp 2S22 Bohdana to ukraińska samobieźna haubicoarmata kalibru 155 mm, zadebiutowała w inwazji Rosji na Ukrainę. Prototyp zbudowano na podwoziu kołowym KrAZ-63221, natomiast egzemplarze seryjne powstawały na trzyosiowych podwoziach MAZ-6317 i czteroosiowych podwoziach Tatra. Oficjalnie przyjęta na uzbrojenie Sił Zbrojnych Ukrainy w 2023 roku. ## Geneza i prototyp Pierwsze prace nad ukraińską haubicoarmatą samobieźna na podwoziu kołowym kalibru 155 mm, zgodnego ze standardem NATO, rozpoczęyły się przynajmniej w 2009 roku, lecz przez kilka lat program był zamrożony wobec nikłego zainteresowania wład. Z powodu objęcia programu tajemniczej wojskowej, jego historia nie jest pewna i częściowo opiera się na spekulacjach. Intensywnie pracowano przy projekcie po zagarnięciu Krymu przez Rosję, gdy wojsko w 2016 roku uruchomiło program badawczo-rozwojowy oraz sformułowało wymagania taktyczno-techniczne. Program realizowała spółka Kramatorskie Zakłady Budowy Obrabiarek Ciężnych w Kramatorsku przy udziale kooperantów. 10 sierpnia 2018 roku ujawniono fotografie prototypu na podwoziu trzyosiowej cięarówki terenowej 6ÖÖ KrAZ-63221 z długą kabiną, a niedługo przed tym nazwę działa: Bohdana (spotykana jest także nieprawidłowa transkrypcja rosyjska z cyrylicy: Bogdana). Nazwa nawiązywała do czeskich i słowackich haubic samobieźnych nazywanych żyęskimi imionami (Dana, Zuzana), a nadane oznaczenie 2S22 (ukr. 2С22) kontynuowało radziecki (i rosyjski) system indeksów GRAU. Prototyp zaprezentowano publicznie na defiladzie 24 sierpnia 2018 roku. Próby przeciągały się, m.in. z powodu nieprodukowania w Ukrainie amunicji kalibru 155 mm (dotychczas używano radzieckiego kalibru 152 mm). W tym czasie też zamówiono 66 (ostatecznie 26) czeskich haubicoarmat Dana-M2 dotychczasowego kalibru 152 mm. Dopiero w 2021 roku prowadzono intensywne testy ogniowe pociskami produkcji tureckiej i czeskiej, osiągając donośność 42 km amunicją z gazogeneratorem. Rozwiązania wymagała jednak kwestia nośnika, gdyż podwozie KrAZ-63221 było krytykowane za małą niezawodność, a przy tym jego producent AvtoKrAZ był od 2018 roku w upadku. Działo nie otrzymało również przewidywanego pierwotnie automatu ładowania, ani nawet dosyłacza pocisków do lufy. ## Produkcja Po ataku Rosji wiosną 2022 roku Ukraina zdecydowała sfinansować produkcję seryjna Bohdany, na nowych podwoziach. W maju 2023 roku wyprodukowano pierwsze działa na trzyosiowych białoruskich cięarówkach MAZ-6317 zakupionych przed wojną. Według innych żyródeł, wykorzystano podwozia produkowane na licencji na Ukrainie jako Bogdan-6317. Zamontowano na nich długą opancerzoną kabinę z krótką maską, produkcji Ukraińskiej Bronietechniki. Część artyleryjska została póżcniej ulepszona przez zastosowanie dosyłacza pocisków. Nieoficjalnie wersja ta znana jest w literaturze jako Bohdana 2.0 i prawdopodobnie powstało ich tylko kilka sztuk z powodu ograniczonej dostępności podwozi produkowanych na Białorusi, będącej sojusznikiem Rosji. Kolejna wersja powstała w oparciu o czeskie wojskowe podwozie czteroosiowe Tatra 815-7T3RC1 8Ð6Ð6.R serii Tatra Force, z oryginalną opancerzoną długą kabiną wagonową Puma. Napęd stanowi silnik chłodzony powietrzem T3S-928-90 o mocy 400 KM. Oryginalnie podwozia te były zakupione przed wojną dla modernizacji artyleryjskich wyrzutni rakietowych BM-27 Uragan, lecz tylko część z nich użyto do tego celu. W literaturze wersja ta oznaczana jest jako Bohdana 3.0. Pierwsze zaprezentowano w lipcu 2023 roku. Również jednak liczba tych dział była ograniczona dostępności specjalistycznych wojskowych podwozi, które musiałybyć w dalszej liczbie zamawiane w Czechach, przy długim – około rocznym cyklu produkcyjnym. W czwartej, jak na 2024 rok najnowszej wersji zdecydowano się zastosować słabiej przystosowane do poruszania się w terenie, ale tańsze i bardziej dostępne komercyjne podwozie Tatry z napędem 8Ð6Ð6 z linii Tatra 158 Phoenix. Zastosowano w niej ponownie ukraińską kabinę pancerną Ukraińskiej Bronietechniki z krótką maską, jak w wersji 2. Brak jest oficjalnych informacji, jaki silnik został wybrany do napędu z oferowanych z serii PACCAR o mocach od 360 do 510 KM. Pierwsze zdjęcia wariantu nieoficjalnie znanego jako Bohdana 4.0 pojawiły się na pocątku 2024 roku. Po 2024 roku rozwijano dalsze odmiany Bohdany na zagranicznych podwoziach, a w grudniu 2025 roku Ukraina i Niemcy uzgodnilię produkcję 200 egzemplarzy na nowym podwoziu Mercedes-Benz Zetros. Według nieoficjalnych informacji, do końca 2023 roku powstało ok. 30 dział samobieźnych. Na pocątku 2024 roku moce produkcyjne były określone na osiem pojazdów miesięcznie, a od kwietnia – 10. W marcu 2025 roku według prezesa Ukraińskiego Stowarzyszenia Firm Zbrojeniowych możliwości produkcyjne siăgnęły “znaczająco ponad 18 sztuk” miesięcznie (spekuluje się o 30–40 sztukach). Na pocątku września 2025 roku, według informacji prasowych, wyprodukowano 345 kołowych Bohdan na różnym typach podwozi, a tempo produkcji przekraczało 30 egzemplarzy miesięcznie. 6 października 2025 prezydent Wołodymyr Zełeński podał, że miesięczna produkcja Bohdan osiągnęła 40 sztuk. Koszt działa szacuje się na ok. 2 miliony dolarów USA. W 2024 roku Bohdana stała się jednym z głównych projektów realizowanych w ramach tzw. modelu duńskiego, polegającego na finansowaniu produkcji uzbrojenia na Ukrainie przez państwa partnerskie. W pierwszym etapie Dania przeznaczyła 50 milionów euro na produkcję 18 armatohaubic Bohdana; według Ministerstwa Obrony Ukrainy sprązty trafił do jednostek bojowych dwa miesięcy po podpisaniu umowy wykonawczej. W grudniu 2025 roku Ukraina i Niemcy uzgodnilię największy dotychczas projekt artyleryjski obejmujący produkcję 200 Bohdan na podwoziu Mercedes-Benz Zetros, o wartości 750 milionów euro, z dostawami przewidzianymi na 2026 rok. Według ukraińskiego MON do końca 2025 roku Bohdaną stała się jednym z najliczniejszych systemów artyleryjskich pozostających w służie Sił Zbrojnych Ukrainy. 2 marca 2026 roku PONAR Wadowice i Kramatorskie Zakłady Budowy Ciężnych Obrabiarek (KZWW) poinformowały o utworzeniu polsko-ukraińskiej spółki joint venture PK MIL S.A., która celem jest produkcję systemów artyleryjskich kalibru 155 mm w standardzie NATO, w tym samobieźnej Bohdany i haubicy holowanej Bohdana-BG, w oparciu o europejskie moce produkcyjne oraz współpracę przemysłową Polski i Ukrainy. PONAR Wadowice objął w spółce 51% udziałów. Według doniesień branży wskazywało, że polska produkcja ma umożliwić także oferowanie Bohdana odbiorcom zagranicznym oraz Siłom Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Właściwości -donośność: od 0,78 do 40 km pociski odłamkowe lub ok. 50–60 km pociski wspomagane rakietowo -szybkostrzelność: 6 pocisków na minutę -zapas przewożyonej amunicji: 20 szt. amunicji -zautomatyzowany system ładowania -system kierowania ogniem firmy Siemens z dodatkowym (zewnętrznym) panelem ## Służba Podczas inwazji Rosji na Ukrainę prototyp Bohdany został użyty bojowo. Prawdopodobnie w marcu 2022 roku został przekazany 1 Samodzielnej Brygadzie Specjalnej Przeznaczenia im. Iwana Bohuna, a w kwietniu zadebiutował bojowo w walkach w rejonie Krzywego Rogu. W czerwcu 2022 roku prototypowa Bohdana została przetransportowana na wybrzeże w delcie Dunaju koło miasta Wilkowo, wraz z jednym działem CAESAR, skódą 19 czerwca rozpoczęto ostrzał na maksymalnym zasięgu ok. 40 km zajętej przez Rosję Wyspy Węży. Po pokonaniu pierwszych problemów technicznych, od 21 do 30 czerwca ostrzeliwano wyspę, doprowadzając w końcu do jej porzucenia przez Rosję. 20 lipca 2023 roku 2S22 Bohdana została oficjalnie przyjęta na uzbrojenie Sił Zbrojnych Ukrainy. Szczegóły dotyczące liczby pojazdów, kosztów produkcji i przydziałów pozostają niejawne, niemniej produkowane od 2023 roku działa kierowane były do jednostek walczących na froncie. Miężnie działa wersji 2 i 3 otrzymała również 1 Samodzielna Brygada Specjalna Przeznaczenia. Walczyły głównie w Donbasie. Bohdany wersji 4.0 weszły do służi na pocątku 2024 roku w 47 Samodzielnej Brygadzie Artylerii, a następnie innych oddziałach. Pod koniec 2025 roku ukraińskie MON określiło Bohdanę jako jeden z najliczniejszych systemów artyleryjskich pozostających w służie Sił Zbrojnych Ukrainy. Armatohaubica samobieźna Bohdana odpowiada właściwościom balistycznym wspólnych standardów NATO i przewyższy pod tym względem wszystkie znajdujące się w służie rosyjskie systemy artyleryjskie kalibru 152 mm.