Rihanna, właśc. Robyn Rihanna Fenty (ur. 20 lutego 1988 w Saint Michael) – barbadoska piosenkarka, modelka, aktorka, aktorka głosowa, autorka tekstów piosenek, raperka, tancerka, projektantka mody, filantropka, businesswoman, miliarderka oraz ambasadorka Barbadosu. == Osiągnięcia == Oba jej pierwsze albumy, tj. Music of the Sun (2005) oraz A Girl Like Me (2006), uplasowały się w Top 10 zestawienia magazynu Billboard. Z tych albumów duży komercyjny sukces odniosły piosenki „Pon de Replay” oraz „SOS”, który był pierwszym singlem w karierze artystki, który uplasował się na 1. miejscu listy Billboard Hot 100. Stała się powszechnie znana po wydaniu singla „Umbrella” pochodzącego z krążka Good Girl Gone Bad (2007). Album (oraz jego reedycja z 2008) był nominowany do dziewięciu nagród Grammy, wygrywając kategorię „Najlepsza współpraca rapowa/śpiewana”. W latach 2009–2012, po nagłośnionej w mediach kłótni ze swoim ówczesnym chłopakiem Chrisem Brownem, co roku wydawała jeden album: Rated R (2009), Loud (2010), Talk That Talk (2011) i Unapologetic (2012), który stał się jej pierwszym albumem notowanym na pierwszym miejscu listy Billboard 200. Każdy z albumów pokrył się platyną. Pochodziły z nich przeboje, takie jak: „Rude Boy”, „Only Girl (In the World)”, „What's My Name?”, „S&M”, „We Found Love”, „Where Have You Been” i „Diamonds”. Po odejściu z dotychczasowej wytwórni Def Jam wydała album pt. ANTI (2016), który promowała przebojowym singlem „Work” i z którym dotarła do pierwszego miejsca na liście Billboard 200. W 2012 zadebiutowała jako aktorka rolą w filmie Battleship: Bitwa o Ziemię. Laureatka dziewięciu nagród Grammy, pięciu American Music Awards, 22 nagród Billboard Music Awards i dwóch Brit Awards. Sprzedała ponad 250 milionów płyt na całym świecie, co daje jej w tej chwili drugie (po Madonnie) miejsce na liście najlepiej sprzedających się artystek wszech czasów oraz pierwsze miejsce na liście najlepiej sprzedających się cyfrowych artystek w historii. Jest najmłodszą solową artystką oraz drugą (po Mariah Carey), z największą ilością singli, które osiągnęły szczyt amerykańskiej listy Billboard Hot 100, mając na koncie 14 utworów, na pierwszym miejscu. „Billboard” uznał ją za najlepszą, w pierwszej dekadzie XXI wieku, artystkę muzyki oferowanej na nośnikach cyfrowych (Digital Songs Artist), jednocześnie plasując ją na 17. miejscu w ogólnym zestawieniu. W 2012 „Time” zaliczył ją do grona 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie. W tym samym roku „Forbes” uznał Rihannę za czwartego najbardziej znaczącego celebrytę, z zarobkami w wysokości 53 milionów dolarów między majem 2011 a majem 2012. 29 marca 2013 uznana została za najbardziej wpływowego artystę w Wielkiej Brytanii. Ponadto stała się dominującą postacią w mediach społecznościowych i w mediach strumieniowych: z 81 milionami fanów jest jedną z najpopularniejszych osób na Facebooku, jest też najczęściej oglądanym artystą nagraniowym na YouTube (na oficjalnym kanale zebrała dotychczas ponad 21 mln odsłon pod teledyskami) oraz czwartą użytkowniczką Twittera pod względem liczby fanów. 7 marca 2013 Spotify okrzyknął ją najczęściej strumieniowym artystą na świecie, ponadto w 2023 zajęła szóste miejsce w rankingu najczęściej słuchanych artystów na tej platformie. W 2023 piosenka „Lift Me Up” przyniosła jej pierwszą nominację do Oscara oraz Złotego Globu. 20 września 2018 została mianowana ambasadorem nadzwyczajnym edukacji, turystyki oraz inwestycji Barbadosu. 30 listopada 2021, wraz z dniem, w którym Barbados stał się republiką, Rihanna odznaczona została Orderem Bohaterów Narodowych, który do końca życia upoważnia ją do używania tytułu „The Right Excellent” przed jej imieniem i nazwiskiem. W 2022 roku została najmłodszą „self-made” miliarderką w USA. Jej majątek został oszacowany na 1,4 miliarda dolarów, a w 2025 spadł do 1 miliarda. == Życiorys == === Dzieciństwo i edukacja === Rihanna urodziła się 20 lutego 1988 w Saint Michael, na Barbadosie, jako Robyn Rihanna Fenty, córka Moniki Braithwaite, księgowej, i Ronalda Fenty’ego, kierownika magazynu w fabryce odzieży. Jej matka z pochodzenia jest Gujanką a ojciec ma korzenie barbadoskie i irlandzkie. Monica i Ronald Fenty mają razem troje dzieci: najstarszą Robyn Rihannę oraz Rorreya i Rajada Fenty. Rihanna ma także dwie siostry przyrodnie i brata od strony ojca, wszyscy urodzeni przez różne matki przed poślubieniem matki Rihanny. Dorastała słuchając muzyki reggae, a zaczęła śpiewać w wieku około siedmiu lat. Jej dzieciństwo było naznaczone uzależnieniem jej ojca od kokainy, alkoholu i marihuany. Małżeństwo rodziców zakończyło się, gdy Rihanna miała 14 lat. Dorastała w skromnym trzypokojowym bungalowie w Bridgetown, gdzie wraz z ojcem sprzedawała ubrania na ulicznym straganie. Uczęszczała do szkoły podstawowej Charlesa F. Broome’a na Barbadosie, a następnie do Combermere School, gdzie założyła trio muzyczne ze znajomymi z klasy. Była wojskowym kadetem w rezerwowo-militarnym programie. Trenowała z wojskiem Barbadosu i Shontelle, która była jej instruktorem musztry. Pomimo planów ukończenia szkoły średniej, zdecydowała się przerwać naukę, ponieważ kariera muzyczna wymagała poświęcenia czasu. == Kariera zawodowa == === 2003–2005: Początki === W grudniu 2003, dzięki wspólnemu przyjacielowi, Rihanna poznała amerykańskiego producenta muzycznego Evana Rogersa. Piosenkarka i dwóch członków jej zespołu wzięli udział w przesłuchaniu zorganizowanym przez Rogersa. Producent powiedział, że „w chwili, gdy Rihanna weszła do pokoju, dwie poprzednie dziewczyny przestały istnieć”. Podczas castingu Rogersa zaśpiewała cover utworu Emotion Destiny’s Child. Rihanna zrobiła wrażenie na producencie i zaprosił ją na drugie spotkanie, podczas którego zaproponował jej nagrywanie wspólnie z Carlem Sturkenem w ich studiu w Nowym Jorku. W wieku 16 lat została miss szkoły i wygrała szkolny talent show z piosenką Mariah Carey Hero. Przez następny rok Rihanna często podróżowała do domu Rogersa w Stamford, w stanie Connecticut. Z pomocą Sturkena nagrała cztery utwory demo, m.in. cover Whitney Houston Last Time i jej pierwszy przebój Pon De Replay. Następnie Rihanna powróciła do szkoły, a nagrywaniem utworów zajmowała się tylko w czasie wakacji i podczas Bożego Narodzenia. W styczniu 2005 Rogers rozpoczął rozsyłanie nagranych wcześniej demo Rihanny do wytwórni płytowych. Kopia demo trafiła do studia Def Jam, gdzie Jay Brown, jeden z personelu A&R, usłyszał ją i przedstawił prezesowi wytwórni, Jayowi-Z. Gdy Jay-Z usłyszał Pon de Replay, początkowo był sceptyczny. Uważał, że piosenka jest dla niej zbyt trudna. Def Jam jako pierwszy odpowiedział na wysłane demo i zaprosił Rihannę na przesłuchanie, gdzie zaśpiewała For the Love of You dla Jaya-Z i L.A. Reida z The Island Def Jam Music Group. W lutym 2005 piosenkarka podpisała kontrakt z wytwórnią i anulowała spotkania z innymi. W tym samym miesiącu przeniosła się do Stanów Zjednoczonych i zamieszkała z Rogersem i jego żoną. Jako swój pseudonim sceniczny wybrała swoje drugie imię, gdyż imię Rihanna jest dla niej etapem, który zaczął się w studiu nagraniowym w 2005. === 2005–2006: Music of the Sun i A Girl Like Me === Po podpisaniu kontraktu z Def Jam, Rihanna spędziła trzy miesiące w studiu nagraniowym, w celu zamknięcia swojego debiutanckiego albumu. Nad płytą pracowała z Evanem Rogersem, Carlem Sturkenem, z duetem Stargate i grupą Poke & Tone. Przed wydaniem albumu współpracowała z raperem Memphisem Bleekiem na jego czwarty studyjny album 534. 22 sierpnia 2005 ukazał się jej debiutancki singiel Pon De Replay, który zajął drugie miejsce na Billboard Hot 100 oraz na UK Singles Chart. Utwór stał się światowym hitem, zajmując pozycję w pierwszej dziesiątce w piętnastu krajach. Do końca 2005 utwór sprzedał się w nakładzie 3970 tys. egzemplarzy. Album Music of the Sun został wydany 30 sierpnia 2005 w Stanach Zjednoczonych, osiągając miejsce dziesiąte na Billboard 200, ze sprzedażą 69 tys. sztuk w pierwszym tygodniu. Ponadto płyta sprzedała się w ponad dwóch milionach egzemplarzy na całym świecie i została złotą płytą przez Recording Industry Association of America, z wynikiem ponad 500 tys. kupionych egzemplarzy w USA. Jej muzyka zawiera elementy reggae ze względu na jej karaibskie pochodzenia. Album otrzymał mieszane recenzje od krytyków muzycznych. Magazyn Rolling Stone przyznał 2,5 gwiazdki na 5 możliwych, za brak pomysłowości i rytmicznych singli z „ogólnym wokalem” amerykańskiego R&B i za brak „karaibskich uroków”. Sal Cinquemani ze Slant Magazine opisał album jako „nadmiar nastoletniego R&B”, a główny singiel Pon de Replay jako „dancehallową mieszankę pop seksowną i uwodzicielską zarazem jak Baby Boy Beyoncé. Recenzent dla Entertainment Weekly stwierdził, że „dancehallowo-R&B debiut jest wypełniony sztuczną produkcją, która blokuje Music of the Sun”. Drugi singiel If It’s Lovin’ That You Want osiągnął mniejszy sukces niż Pon de Replay, osiągając pozycję trzydziestą szóstą na Hot 100 i jedenastą w Wielkiej Brytanii. Utwór dobrze się przyjął w Australii, Irlandii i Nowej Zelandii debiutując na pozycji w pierwszej dziesiątce w tych krajach. Miesiąc po wydaniu pierwszego albumu, wokalistka zaczęła pracę nad drugim. Produkcją zajęli się Evan Rogers i Carl Sturken, którzy wyprodukowali większość płyty, Stargate, J.R. Rotem i piosenkarz Ne-Yo. Podczas nagrywania albumu Rihanna występowała jako support dla Gwen Stefani, w celu promocji swojego albumu. Singiel SOS zadebiutował na szczycie Billboard Hot 100, stając się jej pierwszym numerem jeden w Stanach Zjednoczonych. Do końca 2006 utwór sprzedał się w nakładzie 4539 tys. egzemplarzy. A Girl Like Me został wydany w kwietniu 2006, mniej niż osiem miesięcy po ukazaniu się Music of the Sun. Album osiągnął piątą pozycję na liście Billboard 200, ze sprzedażą 115 tys. egzemplarzy w pierwszym tygodniu i został platynową płytą RIAA, dzięki sprzedaży ponad miliona egzemplarzy w Stanach. Na arenie międzynarodowej album zadebiutował na pozycji pierwszej