# Srokosz (Lanius excubitor) **Srokosz** (Lanius excubitor) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzierzb (Laniidae). Część populacji jest gatunkiem wędrownym, zamieszkującym obszary o rzadkiej roślinności w Eurazji i północnej Afryce, gdzie zimują na południe od miejsc lęgowych. Nie jest obecnie zagrożony wyginięciem. ## Charakterystyka Ptaki te mierzą około 24–25 cm długości, ich masa ciała waha się od 48 do 81 g. Ich charakterystyczne upierzenie jest czarno-szaro-białe, choć odcienie mogą się różnić w zależności od podgatunku. Szczególną cechą są czarne paski biegnące od kantarka po pokrywy uszne. Srokosze wybierają terytoria z odpowiednimi punktem obserwacyjnymi – takimi jak obumarłe wierzchołki drzew, linie wysokiego napięcia, ambony strzelnicze, kołki czy słupki graniczne – z których mogą wypatrywać zdobyczy. Ich pokarm składa się z owadów, naziemnych kręgowców (żaby, traszki, jaszczurki), małych ssaków (norniki, ryjówki, myszy) oraz innych ptaków. Niestrawione resztki wydalają w wypluwkach. ## Rozmnażanie Okres lęgowy w Europie trwa zwykle od marca do początku czerwca. Pary budują luźne gniazda z gałęzi, traw, korzeni i sznurków, wyściełane korzonkami, piórami i sierścią. Zniesienie liczy przeważnie 6–7 jaj, o szarawej lub płowej barwie tła z oliwkowo-fioletowoszarymi plamkami. Średnie wymiary jaj to około 26,3 na 19,3 mm. Wysiadywanie trwa 15–16 dni, a młode opuszczają gniazdo po około 3 tygodniach. Rodzice karmią pisklęta jeszcze 2–3 tygodnie po opuszczeniu gniazda. ## Taksonomia Nazwę gatunkową ustalił Karol Linneusz w 1758 roku, nadając mu nazwę Lanius excubitor. Epitet excubitor pochodzi z łaciny i oznacza „wartownik” – odnosi się do cierpliwego patrolowania terytorium przez srokosza. Tradycyjnie wyróżnia się około 20 podgatunków, choć obecnie zazwyczaj wyróżnia się 12. Dzierzba śródziemnomorska (L. meridionalis) była dawniej uznawana za podgatunek, ale obecnie uznawana jest za oddzielny gatunek. ## Status i ochrona Na liście Czerwonej IUCN srokosz jest określony jako gatunek najmniejszej troski (LC). BirdLife International zauważa jednak spadek populacji. W Unii Europejskiej gatunek jest uznawany za zagrożony, a populacja w krajach EU27 szacowana jest na 426–795 tys. par lęgowych. W Polsce srokosz jest objęty ścisłą ochroną gatunkową i figuruje na Czerwonej liście ptaków jako gatunek najmniejszej troski. Według Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych w latach 2013–2018 w Polsce było 26–39 tysięcy par lęgowych, a trend populacji był spadkowy. W Polsce badania nad srokoszami prowadzone są głównie na zachodzie kraju od 1997 roku, z corocznie prowadzonymi cenzusami i monitorowaniem sukcesu lęgowego. ## Zobacz też - [Ptaki Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Ptaki_Polski) --- *Źródło: Adaptacja informacji z Wikipedii*