Sharon Vonne Stone (ur. 10 marca 1958 w Meadville) – amerykańska aktorka, producentka filmowa i modelka. Karierę rozpoczęła jako modelka występująca w reklamach telewizyjnych i reklamach. Na kinowym ekranie zadebiutowała jako statystka w komediodramacie Woody’ego Allena Wspomnienia z gwiezdnego pyłu (1980). Pierwszą większą rolę zagrała w horrorze Wesa Cravena Śmiertelne błogosławieństwo (1981), a potem wystąpiła w filmach, takich jak Różnice nie do pogodzenia (1984), Kopalni króla Salomona (1985), Zimna stal (1987), Szalony Jackson (1988) i Nico (1988). Szerszą popularność zdobyła dzięki udziałowi w filmie science-fiction Paula Verhoevena Pamięć absolutna (1990). Status światowej gwiazdy filmowej i symbolu seksu przyniosła jej kreacja femme fatale Catherine Tramell w dreszczowcu erotycznym Verhoevena Nagi instynkt (1992), za którą po raz pierwszy w swojej karierze zdobyła nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie dramatycznym. Za rolę Ginger w filmie Martina Scorsese Kasyno (1995) otrzymała Złoty Glob dla najlepszej aktorki w filmie dramatycznym i była nominowana do Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Kolejne nominacje do Złotego Globu przyniósł jej występ w komediodramacie Potęga przyjaźni (1998) i komedii Muza (1999) w reżyserii Alberta Brooksa. Ponadto wystąpiła w filmach, takich jak Sliver (1993), Specjalista (1994), Szybcy i martwi (1995), Cena nadziei (1996), Kula (1998), Kobieta-Kot (2004), Broken Flowers (2005), Alpha Dog (2006), Nagi instynkt 2 (2006), Bobby (2006), Królowa XXX (2013), Casanova po przejściach (2013) i The Disaster Artist (2017). Na szklanym ekranie wystąpiła za to w miniserialu Wojna i pamięć (1987) i dramacie HBO Gdyby ściany mogły mówić 2 (2000) oraz serialach: Prawo i porządek: sekcja specjalna (2010) i Agent X (2015). Za wykreowanie postaci Sheili Carlisle w serialu Kancelaria adwokacka (2003) zdobyła Emmy w kategorii „wybitny gościnny występ aktorki – serial dramatyczny”. W 1995 odsłoniła swoją gwiazdę w Alei Gwiazd znajdującą się przy 6925 Hollywood Boulevard. W 2005 otrzymała Order Sztuki i Literatury we Francji. W 2019 odebrała nagrodę Kobiety Roku podczas gali „GQ”. == Życiorys == === Wczesne lata === Urodziła się i dorastała w miasteczku Meadville w Pensylwanii. Jest córką Dorothy Marie (z domu Lawson; 1933–2025), księgowej, i Josepha Williama Stone’a II (1930–2009), producenta narzędzi i matryc oraz pracownika fabryki Erie Forge and Steel. Jej rodzina miała pochodzenie irlandzkie , angielskie, niemieckie i szkockie. Wychowywała się z dwoma braćmi – starszym Michaelem (ur. 1951) i młodszym Patrickiem (1965–2023) oraz młodszą siostrą Kelly (ur. 1961). Dorastała w protestanckiej rodzinie. Jako dziecko miała wysoki iloraz inteligencji (IQ 154), toteż już w wieku pięciu lat zaczęła uczęszczać do szkoły podstawowej w Saegertown. W 1975 ukończyła liceum Saegertown High School w Saegertown w hrabstwie Crawford. Będąc w szkole średniej, w 1973 zaczęła brać udział w zajęciach na Edinboro University of Pennsylvania, na którym studiowała literaturoznawstwo i architekturę nowożytną. Zainspirowana Hillary Clinton, powróciła na uniwersytet w Edinboro, aby ukończyć studia w 2016. Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej zajmowała się obnośną sprzedażą garnków i patelni oraz pracowała w restauracjach McDonald’s i Bob’s Big Boy, prowadziła klub bilardowy przy akademickim kampusie i była kelnerką w hotelowej restauracji Holiday Inn. Występowała w szkolnych przedstawienia teatralnych. Richard Baker, ówczesny zastępca dyrektora liceum w Saegertown, stwierdził: „[Stone] na scenie od początku robiła wrażenie bardzo pewnej siebie, miała w sobie tę jakąś iskrę. Nic jednak nie wskazywało na to, że wyrośnie z niej najseksowniejsza gwiazda światowego kina. Przez myśl mi to nie przeszło!”. === Początki kariery === W 1975 po zwycięstwie w okręgowym konkursie piękności tytuł Miss Hrabstwa Crawford (Pensylwania) wzięła udział w wyborach Miss Pensylwanii, w których nie zajęła w nich żadnego punktowanego miejsca, ale jeden z jurorów zasugerował jej, że powinna zacząć karierę modelki. W 1977 opuściła Meadville i przeniosła się do New Jersey. Wkrótce podpisała kontrakt z agencją modelek Eileen Ford Models w Nowym Jorku. Wzięła udział w kilkudziesięciu reklamówkach, reklamowała m.in. producenta kremów przeciwsłonecznych Coppertone, sieć barów Burger King oraz produkty do makijażu i kosmetyki dla kobiet firmy Maybelline. Mieszkając w Europie postanowiła zostać aktorką. W 1979 zrezygnowała z pracy modelki i zamieszkała w Los Angeles. Brała udział w Warsztatach Aktorskich Tracy Roberts i Warsztatach Improwizacji Komediowej Harveya Lembecka oraz pobierała prywatne lekcje aktorstwa u Roya Londona i Allana Richa. Zadebiutowała na kinowym ekranie w komediodramacie Woody’ego Allena Wspomnienia z gwiezdnego pyłu (1980) jako „piękna dziewczyna w pociągu”, która całuje głównego bohatera Sandy’ego Batesa (granego przez Allena) przez szybę wagonu. W horrorze Wesa Cravena Śmiertelne błogosławieństwo (1981) zagrała postać modelki-narkomanki, którą śledzi psychopatyczny morderca. Zauważona w filmie Allena przez francuskiego reżysera Claude’a Leloucha, zagrała epizodyczną rolę w jego dramacie Jedni i drudzy (Les Uns et les Autres, 1982) u boku Jamesa Caana, Geraldine Chaplin, Fanny Ardant i Daniela Olbrychskiego. Wystąpiła też w serialach: NBC Bay City Blues (1983–1984) w roli Cathy St. Marie, żony znanego gracza baseballa (Patrick Cassidy) z Michaelem Nourim, Kenem Olinem i Dennisem Franzem, NBC Remington Steele (1983) jako Jillian Montague, CBS Mike Hammer (1984) – odc. „Sceny w mroku” (Shots in the Dark) jako Julie Elandz ze Stacym Keachem, Donem Stroudem i Jeffem Conawayem oraz CBS Magnum (1984) – odc. „Echa umysłu” (Echoes of the Mind), gdzie zagrała bliźniaczki Diane Dupres i Deirdre Dupres, a jedna z nich zainteresowana była prywatnym detektywem, Thomasem Magnumem (Tom Selleck). Zwróciła na siebie uwagę krytyków rolą początkującej gwiazdeczki filmowej, która rozbija małżeństwo głównych bohaterów (Ryan O’Neal i Shelley Long), w komediodramacie Charlesa Shyera Różnice nie do pogodzenia (1984). Za tę rolę otrzymała sporo przychylnych recenzji; była to jej najlepiej przyjęta przez krytyków rola w latach 80. XX wieku. Sama aktorka stwierdziła później: Film wydawał mi się szalenie zabawny, a praca nad nim sprawiała prawdziwą przyjemność. Otrzymałam za tę rolę mnóstwo gratulacji i pochwał, zebrałam wspaniałe recenzje, szkoda tylko, że w tym właśnie czasie źle pokierowano moją karierę. Popełniono błędy, które kosztowały mnie wiele lat pracy w różnych parszywych filmach. Po występie w filmie telewizyjnym NBC Gra o wszystko w Las Vegas (1984) wyjechała do Zimbabwe, gdzie wzięła udział w kręceniu filmów Kopalnia króla Salomona (1985) i jego kontynuacji – Allan Quatermain i zaginione miasto złota (1986); w obu produkcjach wcieliła się w postać Jesse Huston, która wynajmuje łowcę przygód, Allana Quatermaina (Richard Chamberlain), by odnaleźć swojego ojca, zaginionego w Afryce profesora archeologii. Scenariusze obu filmów okazały się kiepskie, a ekipa filmowa miała do czynienia także z licznymi problemami: niepokojami politycznymi w Zimbabwe, nienotowanymi od dawna gwałtownymi burzami i wiszącą nad filmowcami groźbą malarii. Stone nie wspominała najlepiej okresu spędzonego w Afryce: Wiem, że zachowywałam się jak jędza. Ale gdy się weźmie pod uwagę, że straciłam rok życia w Afryce, i to tylko po to, żeby się pokazać w czymś takim, jak „Kopalnie króla Salomona” i „Allan Quatermain”, to chyba miałam prawo być wkurzona.... Za rolę w Allanie Quatermainie... otrzymała pierwszą w swojej karierze nominację do Złotej Maliny dla najgorszej aktorki. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych zgłosiła swoją kandydaturę do głównej roli w Fatalnym zauroczeniu, jednak nie została dopuszczona do przesłuchania. Przegrała też przesłuchania do roli reporterki Vicki Vale w Batmanie (1989) i Dicku Tracym. W 1986 wystąpiła w roli kompozytora i wykonawcy muzyki filmowej w Parting Glances, w którym zaśpiewała piosenki „Obsession” i „Slow Down”. Mimo trudności, starała się występować w możliwie największej liczbie filmów – zagrała m.in. w popularnej komedii Akademia Policyjna 4: Patrol obywatelski (1987), Nico (1988) Stevena Seagala) i filmie sensacyjnym Szalony Jackson (1988). Wystąpiła jako Janice Henry w miniserialu ABC Wojna i pamięć (1987). Po roli Casey Cantrell w Łzach w deszczu (1988) otrzymała tak zjadliwe recenzje, że wiele znanych osób nadesłało jej pocieszające listy, kwiaty i podarunki. === Współpraca z Verhoevenem === Została dostrzeżona przez krytykę i publiczność jako Lori Quaid w sensacyjnym filmie fantastycznonaukowym Paula Verhoevena Pamięć absolutna (1990) z Arnoldem Schwarzeneggerem. Początkowo chciała odrzucić ofertę zagrania w tym filmie, jednak do przyjęcia roli przekonało ją nazwisko holenderskiego reżysera. W ramach przygotowań do występu w tym filmie uczyła się taekwondo. W lipcu 1990 jej zdjęcia pojawiły w magazynie „Playboy”; Stone twierdziła, że zgodziła się na rozbieraną sesję jedynie ze względów finansowych. Fotograf Phillip Dixon stwierdził: „[Stone] miała pomysły bardziej ryzykowne od moich. Potrafiła wspiąć się na wąską drabinę w kilkunastocentymetrowych szpilkach. Poza nimi miała na sobie już tylko majteczki. 12 metrów wysokości, a ona bez mrugnięcia okiem wdrapała się aż na sam szczyt! Zrobiła wszystko, bylebyśmy odnieśli sukces. Pozowała jak profesjonalistka”. W ciągu dwóch lat po sukcesie Pamięci absolutnej zagrała w pięciu niskobudżetowych filmach. Przełomem w jej karierze stała się rola biseksualnej pisarki i seryjnej morderczyni Catherine Tramell w dreszczowcu erotycznym Paula Verhoevena Nagi instynkt (1992), a do historii światowej kinematografii przeszła scena przesłuchania, kiedy w tyleż zmysłowy, co wyuzdany sposób założyła nogę na nogę. W wydanych w marcu 2021 pamiętnikach The Beauty of Living Twice (pol. Pięknie jest żyć dwa razy) Stone przyznała, że została wprowadzona w błąd i