# Irena Wiktoria Maria Wardejn z domu Grzonka ## Życiorys **Irena Wiktoria Maria Wardejn z domu Grzonka** (ur. 18 listopada 1937 w Janowie, zm. 13 listopada 2021 w Poznaniu) – polska aktorka teatralna, której twórczość zyskała uznanie dzięki wszechstronnym kreacjom na najważniejszych scenach dramatycznych w Polsce. Urodziła się w Janowie (obecnie część Katowic), a swoją edukację teatralną zakończyła w 1959 roku w Studium Dramatycznym przy Teatrze Polskim we Wrocławiu. W tym samym roku zadebiutowała na scenie wrocławskich Teatrów Dramatycznych, zapoczytując sobie o przyszłości wieloletniej i owocnej kariery. Jej droga artystyczna była niezwykle zróżnicowana pod względem geograficznym i repertoryjnym. W pierwszych latach pracy zawodowej, w latach 1959–1961 oraz 1962–1964, była związana z Teatrem Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze. W 1961 roku przeniosła się na północ, aby występować w Teatrze im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku, gdzie spędziła sezon 1961–1962. Następnie przeniosła się na wybrzeże, gdzie w latach 1964–1967 oraz 1970–1975 zagrała w Państwowych Teatrach Dramatycznych w Szczecinie. W szczecińskim okresie jej artystycznym zapleczem były również awangardowe sceny takie jak „Krypta” i „13 Muz”, co świadczy o jej otwartości na eksperymenty i nowe formy ekspresji. W latach 1967–1970 przebywała w Krakowie, będącą jednym z najważniejszych ośrodków teatralnych w kraju – Teatrze Rozmaitości. Od 1975 do 1976 roku związana była z Teatrem Polskim w Bydgoszczy, zanim ostatecznie osiedliła się w Poznaniu. W stolicy Wielkopolski jej obecność na scenach teatralnych trwała kilkadziesiąt lat: występowała w Teatrze Polskim (1976–2008) oraz Teatrze Nowym (2005–2008). Poznań stał się dla niej ostatecznym domem artystycznym, w którym zakończyła swoją bogatą karierę sceniczną. Oprócz intensywnej pracy na scenach teatralnych, Irena Grzonka nie pozostała obojętna na przemiany technologiczne w kulturze. W latach 1961–1989 zagrała w siedmiu spektaklach Teatru Telewizji, przenosząc swoje talenty na mały ekran. Jej jedyny, choć epizodyczny, udział w kinie miał miejsce w 1996 roku w filmie „Poznań 56” w reżyserii Filipa Bajona, gdzie zagrała postać Iwony. ## Życie prywatne Życie prywatne Ireny Grzonki było nierozerwalnie związane ze środowiskiem teatralnym. Podczas pracy w Teatrze Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze poznała reżysera i aktora Zdzisława Wardejna. Związek ten przerósł ramy zawodowe i przerodził się w związek małżeński. Z tego związku urodził się syn – Wojciech. Niestety, małżeństwo to przetrwało zaledwie pięć lat i zakończyło się rozwodem, co stanowiło dla niej niezwykle trudny moment prywatny, zderzający się z intensywnym życiem zawodowym. ## Nagrody i wyróżnienia Dzięki swoim niezwykłym zdolnościom aktorskim, Irena Grzonka doceniła zarówno jury festiwalowe, jak i krytykę teatralną. Jej praca została uhonorowana dwiema ważnymi nagrodami: * **1965 rok** – wyróżnienie w II Telewizyjnym Festiwalu Teatrów Dramatycznych za rolę Marie-Henriette w przedstawieniu „Dziecinni kochankowie” Fernanda Crommelyncka. To nagroda potwierdziła jej talent już na wczesnym etapie kariery i zdolność do głębokiej interpretacji skomplikowanych ról klasycznych. * **1971 rok** – nagroda za kreację aktorską na Ogólnopolskim Przeglądzie Zawodowych Teatrów Małych Form w Szczecinie. Została uhonorowana za swoje role w przedstawieniach „Przepis ze starej kroniki” Jerzego Broszkiewicza oraz „Ten, który przychodzi” Jerzego Lutowskiego. Ta nagroda podkreśliła jej wszechstronność w obsłudze współczesnego repertuaru teatralnego i małych form scenicznych. ## Dziedzictwo Irena Wiktoria Maria Wardejn z domu Grzonka pozostawiła po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Jej droga od wrocławskiego debiutu po pracę w największych polskich teatrach pokazuje ewolucję polskiej sceny teatralnej w drugiej połowie XX wieku. Choć często występowała w epizodach filmowych, to właśnie teatr był jej prawdziwym domem, miejscem, w którym mogła w pełni rozwinąć swoje talenty i zaprezentować swoje umiejętności przemyślanym i wymagającym publicznościom w Poznaniu, Szczecinie czy Krakowie.