Wojciech Sławnikowic, także Adalbert z Pragi (cz. Vojtěch Slavníkovec, łac. Adalbertus, niem. Adalbert; ur. ok. 956 w Libicach, zm. 23 kwietnia 997 w pobliżu grodu Cholin w Prusach) – czeski książę z rodu Sławnikowiców, biskup Pragi, misjonarz do Prus, męczennik, święty Kościoła katolickiego, patron Polski, Czech i Węgier. == Życiorys == Wojciech urodził się około 956 roku w Libicach, jako syn Sławnika i Strzeżysławy. Miał pięciu rodzonych braci: Sobiesława, Spitymira, Pobrasława, Porzeja i Czasława oraz dwóch braci przyrodnich – Radzima Gaudentego i Radłę. Sławnik pochodził z rodu Sławnikowiców i był spokrewniony z Ottonami saskimi. Strzeżysława (Adilburga) była spokrewniona z Przemyślidami. Początkowo rodzice chcieli przeznaczyć Wojciecha do wojska, jednak gdy dziecko ciężko zachorowało złożyli śluby, że gdy wyzdrowieje, poślą go do zakonu. Początkową naukę pobierał w Libicach, a następnie został przez ojca wysłany do Magdeburga, gdzie arcybiskupem był przyjaciel rodziny – Adalbert. To on udzielił Wojciechowi bierzmowania, który wybrał imię Adalbert na cześć biskupa. W 972 podjął studia z zakresu sztuk wyzwolonych, a jego mistrzem był wówczas Oktryk, który był mentorem kilkudziesięciu kleryków z całej Środkowej Europy. Studiował przez 9 lat, co może świadczyć o tym, że nie był pilnym uczniem. Jako jeden z pierwszych czeskich duchownych, Wojciech miał dostęp do edukacji na najwyższym dostępnym w tym czasie poziomie. Po zakończeniu studiów w 981 roku powrócił w rodzinne strony jako jeden z najlepiej wykształconych kleryków w kraju. Po powrocie do Czech przyjął święcenia kapłańskie z rąk praskiego biskupa Thietmara. Po śmierci biskupa przeżył przemianę duchową i porzucił życie rycerza. Kapituła zaproponowała kandydaturę Wojciecha na wakującą diecezję, a on sam udał się do Werony, aby spotkać się z Ottonem II. Cesarz zatwierdził jego wybór, a sakry biskupiej udzielił arcybiskup Moguncji Willigis. W 983 roku Wojciech objął kanonicznie diecezję. Podjął się reorganizacji dochodów biskupstwa, dzieląc je na cztery części, z czego najmniejszą zachował dla siebie. Ponadto chciał zrealizować trzy cele: zwalczyć wielożeństwo, promować celibat duchownych i zlikwidować handel niewolnikami. Ponieważ w tej ostatniej kwestii istniał duży opór społeczny, postanowił opuścić Pragę i udać się do Rzymu. Spotkał się tam z Janem XV i Teofano wdową po cesarzu, która wsparła jego pomysł podróży do Ziemi Świętej. Następnie Wojciech udał się do benedyktyńskiego klasztoru na Monte Cassino. Pomimo że mnisi odnosili się do niego z życzliwością, okazało się, że opat chciał wykorzystać Wojciecha do poświęcenia nowych kościołów. Wobec tego biskup opuścił klasztor, lecz niedługo potem spotkał Nila z Rossano, który przekonał go by nie jechał do Jerozolimy i wstąpił do klasztoru św. Bonifacego i Aleksego w Rzymie. Pozostawał tam od 990 do 992 roku. Willigis postanowił wysłać po Wojciecha poselstwo złożone z brata księcia czeskiego Strachkwasa Chrystiana i brata samego Wojciecha – Radła. Synod nakazał biskupowi powrót do Pragi, a ten po powrocie rozpoczął przerwaną wcześniej ewangelizację. Wkrótce potem wystąpił przeciwko księciu Bolesławowi, którego stronnik nakrył swoją żonę na cudzołóstwie. Kobietę chciano zamordować, a Wojciech stanął w jej obronie. Nie przyniosło to skutku, bo kobieta została stracona, a biskup ponownie opuścił Pragę i wyjechał do Rzymu. W 996 roku, przebywając w Wiecznym Mieście, poznał Ottona III, z którym się zaprzyjaźnił. Jednocześnie dowiedział się, że większość jego rodziny została wymordowana przez Wrszowców – krewnych kobiety, której usiłował bronić. Jedynymi ocalałymi byli bracia: Sobiesław i Radzim Gaudenty. Czekając na możliwość powrotu do Pragi, wędrował po Europie, odwiedzając m.in. Moguncję, Tours, opactwo Fleury i księstwo Węgier, gdzie miał bierzmować Stefana I (na pewno nie chrzcił Gejzy). Pod koniec 996 roku otrzymał informację, że nie może wrócić do Pragi, podjął więc decyzję by wyruszyć na misję. Otton III poradził mu by wybrał się do Prus. Prawdopodobnie konsultował się w tej sprawie także z Bolesławem Chrobrym. W kwietniu 997 roku dotarł do Gdańska, gdzie nauczał i udzielał chrztów. Tam wsiadł na mały statek, razem z bratem Radzimem Gaudentym, tłumaczem Benedyktem-Boguszem i 30 zbrojnymi. Po przybyciu do Pomezanii, Wojciech kazał zbrojnym powrócić do Gdańska. Wkrótce potem zostali oni otoczeni przez wrogich tubylców. Misjonarze postanowili przeprawić się na drugą stronę Wąskiej, by tam rozpocząć ewangelizację. Tam, kapitan portu zaprowadził Wojciecha do osady, w której obradował sąd wiecowy. Biskup przedstawił swoje stanowisko, jednak tubylcy zdecydowali wygnać ich pod groźbą kary śmierci. W drodze powrotnej zatrzymali się na pięć dni w Żuławce, żeby omówić sytuację. Rozważali udanie się na Połabie, ale ostatecznie postanowili spróbować jeszcze raz wrócić do Prusów. 23 kwietnia 997 roku odprawili rano mszę na polanie, a następnie odpoczywali. Następnie otoczył ich agresywny miejscowy tłum, który zaczął ich atakować. Wojciech zginął od wielu ran włóczniami, które rzucono na rozkaz pogańskiego kapłana Sicco. Potem tubylcy odcięli głowę biskupa i nadziali ją na pal. Radzima i Benedykta Prusowie puścili wolno. Miejsce śmierci, znajdujące się według źródeł w pobliżu pruskiego grodu Cholin lub Chollinun lokalizuje się albo na południowych brzegach jeziora Drużno (tradycyjnie w pobliżu wsi Święty Gaj koło Pasłęka w powiecie elbląskim lub według Gerarda Labudy w pobliżu wsi Pachoły koło Dzierzgonia w powiecie sztumskim) albo na Sambii (np. w miejscowości Tenkity lub Rybaki). Głowę z pala zdjął potajemnie i przewiózł do Gniezna nieznany Pomorzanin. Wkrótce potem Chrobry wykupił resztę ciała Wojciecha na wagę złota i rozkazał pochować w Gnieźnie. Do jego grobu w 1000 roku pielgrzymował Otton III (zjazd gnieźnieński). W czasie jego wizyty w Gnieźnie założono metropolię arcybiskupią, której Wojciech został patronem, a jego brat Radzim Gaudenty stanął na czele. == Relikwie == Wykupione przez Bolesława Chrobrego ciało znalazło się w Gnieźnie, gdzie było przechowywane w katedrze gnieźnieńskiej jako relikwia. W 1000 roku Otton III przybył z pielgrzymką do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie gdzie uzyskał od Bolesława I relikwiarz z ramieniem Wojciecha. Wracając zostawiał częśc relikwii w różnych kościołach, a następnie zaczął fundować kościoły jego imienia, między innymi w Akwizgranie, Kolonii, Subiaco i na Wyspie Tyberyjskiej. W roku 1001 jako miejsce kultu świętego powstała również bazylika św. Wojciecha w Ostrzyhomiu, główna katedra Węgier i siedziba prymasa (obecnie jako bazylika pod wezwaniem Wniebowzięcia Marii Panny i św. Wojciecha). W katedrze również prezentuje się relikwie św. Wojciecha, m.in. jego kość ramienia, które znalazły się tam dzięki staraniom Stefana I. W roku 1038 podczas najazdu czeskiego na Polskę relikwie św. Wojciecha oraz jego brata Radzima zostały wywiezione z Gniezna do Czech przez księcia Brzetysława I. Do dziś znajdują się w katedrze św. Wita w Pradze. Nie udało się bowiem ich odzyskać, pomimo interwencji hierarchii kleru polskiego. W czasie odbudowy katedry w Gnieźnie w 1088, podobno odnaleziono szczątki zmarłego, natomiast jego głowę rzekomo odnaleziono w 1127 (według Roczników Polskich), choć była ona przechowywana w Pradze. W 1923 skradziono z gnieźnieńskiej katedry relikwiarz w postaci złotej puszki z rzekomą głową świętego. Pomimo poszukiwań, ani złota puszka, ani czaszka nie zostały odnalezione, nie schwytano też złodzieja. W 1928 rzymskie relikwie w postaci fragmentu kości (odpiłowanej z przedramienia) przekazano Polsce na prośbę prymasa Augusta Hlonda. W czasie II wojny światowej, gdy zaistniało podejrzenie, iż gestapo – po zmuszeniu do wyjazdu do Inowrocławia wikariusza generalnego katedry ks. Edwarda Blericqa – zażąda wydania srebrnego relikwiarza, co równało się zniszczeniu relikwii, ks. Paul Mattausch poprosił znajomego żołnierza Wehrmachtu Urbana Thelena o przewiezienie paczki z relikwiami z Gniezna do Inowrocławia. Thelen podjął się tej misji – relikwie św. Wojciecha dotarły do ks. Blericqa i zostały wmurowane w posadzce zakrystii kościoła św. Mikołaja, skąd po wojnie wróciły do Gniezna. W roku 1992 Urban Thelen towarzyszył legatowi prymasa Polski w drodze do Kleve, gdzie część uratowanych przezeń relikwii – jako dar Kościoła polskiego – została złożona w ołtarzu kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia NMP. W roku 1997 abp Henryk Muszyński zaprosił Thelena na uroczystości 1000-lecia śmierci świętego do Gniezna, gdzie został przedstawiony papieżowi Janowi Pawłowi II. W nocy z 19 na 20 marca 1986 z archikatedry gnieźnieńskiej został skradziony relikwiarz św. Wojciecha w postaci srebrnej trumienki, wykonanej w 1662 przez holenderskiego złotnika Petera von der Rennena. Trumienka została przetopiona, jednak dzięki gdańskiemu złotnikowi, któremu złodzieje chcieli sprzedać srebrny złom, trzej sprawcy kradzieży zostali schwytani przez Milicję Obywatelską a gdańscy złotnicy z odzyskanego srebra bardzo dokładnie odtworzyli relikwiarz, tak aby był zgodny z pierwowzorem. == Znaczenie polityczne == Bolesław Chrobry maksymalnie wykorzystał sytuację, jaka powstała po śmierci Wojciecha. Śmierć Wojciecha w czasie misji zorganizowanej przez Bolesława przydawała polskiemu księciu ogromnego prestiżu w oczach zachodnich chrześcijan. Pogrzebane w Gnieźnie relikwie biskupa stały się fundamentem założonej w roku 1000 przez jego przyjaciela, cesarza Ottona III, archidiecezji w Gnieźnie. Podlegały jej diecezje w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. Ustalenia powstały najprawdopodobniej podczas zjazdu gnieźnieńskiego wspólnie przez księcia Bolesława i cesarza Ottona. Świadczyć może o tym fakt, że na jej czele stanął Radzim-Gaudenty, a nie Unger, popierany przez polskiego władcę. O wadze związanego z relikwiami kultu tak ważnego świętego także świadczy wywiezienie tychże relikwii do Pragi przez księcia Brzetysława I (pochodzącego przecież z wrogiej rodowi Sławnikowiców dynastii Przemyślidów), który splą