XVII wiek <> XIX wiek Lata 1700. • Lata 1710. • Lata 1720. • Lata 1730. • Lata 1740. • Lata 1750. • Lata 1760. • Lata 1770. • Lata 1780. • Lata 1790. 1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739 1740 1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749 1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759 1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769 1770 1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779 1780 1781 1782 1783 1784 1785 1786 1787 1788 1789 1790 1791 1792 1793 1794 1795 1796 1797 1798 1799 1800 == XVIII wiek w metodologii historii == Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych XVIII wiek umownie kończy się w 1789 lub 1795 roku. Pierwsza data jest stosowana w periodyzacji historii powszechnej (początek rewolucji we Francji), druga zaś w odniesieniu do historii Polski (III rozbiór). == Wydarzenia historyczne w XVIII wieku == === Wydarzenia 1701–1710 === w 1700 r. rozpoczęła się wielka wojna północna (1700–1721). na tron hiszpański wstąpił Filip V Burbon, wnuk króla francuskiego Ludwika XIV, co stało się powodem wojny sukcesyjnej w Hiszpanii. traktat pokojowy między Szwecją a Danią w Traventhal. klęska Rosji pod Narwą. w 1701 r. Prusy uzyskały rangę królestwa (elektor Fryderyk III, królem Fryderykiem I). rozpoczęła się wojna o sukcesję hiszpańską (1701–1714). angielski parlament wydał ustawę o następstwie tronu „Act of Settlement”. w Moskwie założono pierwszą szkołę morską (Szkoła Matematyki i Nawigacji). w 1702 r. marzec – w Wielkiej Brytanii ukazał 1. numer „Daily Courant”, pierwszej regularnie wydawanej gazety codziennej. powstanie „białych koszul” Kamizardów w płd. Francji. Anglik Thomas Savery rozpoczął wytwarzanie maszyn parowych do osuszania kopalń. w 1703 r. założenie Petersburga. w 1704 r. wojna o sukcesję hiszpańską: kondotier w służbie Wielkiej Brytanii Jerzy Heski (Hesja) i jego żołnierze zdobyli na Hiszpanach Gibraltar, do dziś nieprzerwanie w rękach brytyjskich (4 sierpnia). w 1705 r. Carlos III zajmuje Barcelonę (14 października). w 1706 r. John Basherville wynalazł nowa metodę druku, tzw. hot pressing method (21 stycznia). w 1707 r. Unia angielsko-szkocka, powstała Wielka Brytania. wybudowano pierwszy tunel drogowy Umer Loch Tunnel (dł. 61 m, Szwajcaria). erupcja japońskiego wulkanu Fudżi. w 1708 r. podział Rosji przez Piotra I na gubernie. w 1709 r. Bitwa pod Połtawą – klęska Szwedów w wielkiej wojnie północnej. w 1710 r. w Wielkiej Brytanii uchwalono pierwszą na świecie ustawę o prawie autorskim (10 kwietnia) === Wydarzenia 1711–1720 === w 1711 r. pierwsza gazeta literacko-krytyczna The Spectator (Richard Steele i Joseph Addison). w Rosji Piotr I wprowadził Senat Rządzący. w 1712 r. przeniesienie stolicy Rosji z Moskwy do Petersburga. Anglik Thomas Newcomen zbudował parowy silnik tłokowy (pompowanie wody z kopalni węgla Coneygre). w 1713 r. traktat w Utrecht: Wielka Brytania otrzymała Gibraltar i przywileje handlowe w Ameryce Łacińskiej. w 1714 r. traktat w Rastatt: hiszpański tron i kolonie hiszpańskie w Ameryce otrzymał wnuk Ludwika XIV Filip V. Hiszpańskie dominia w Italii otrzymała Austria. doszło do unii personalnej brytyjsko-hanowerskiej (Jerzy I). w 1715 r. pierwsze powstanie jakobickie w Szkocji. w 1716 r. w lutym początek serii kilku bardzo silnych trzesień ziemi w pn. Algierii (liczba ofiar: ~20 tys.) w 1717 r. sojusz Francja-Wielka Brytania (przetrwa do ok. 1735). w 1718 r. osada Nowy Orlean założona przez Francuzów (Ameryka Północna). w 1720 r. sojusz Austria-Rosja (przetrwa cały wiek XVIII i część XIX). Fryderyk Wilhelm I wciela do Niemiec Szczecin wraz z ujściem Odry. === Wydarzenia 1721–1730 === w 1721 r. pokój w Nystad – kres potęgi Szwecji. Koncerty brandenburskie (Johann Sebastian Bach). na Grenlandię wyruszyła kupiecko-misjonarska wyprawa Norwega Hansa Egede’a (dotarła do celu 3 lipca). w 1722 r. pierwsze czasopismo muzyczne Musica Critica (J. Matteson, Hamburg). === Wydarzenia 1731–1740 === w 1733 r. rozpoczęła się wojna o sukcesję polską. w 1735 r. pierwsze prasowe sprawozdanie z obrad parlamentu (angielski Gentleman’s Magazine). w 1737 r. Kastor i Polluks (Jean-Philippe Rameau). === Wydarzenia 1741–1750 === w 1741 r. rozpoczęła się wojna o sukcesję austriacką (1741–1748) i wojny śląskie Fryderyka II pruskiego będące jej częścią. w Woolwich pod Londynem powstała pierwsza szkoła wojskowa (Royal Military Academy). w 1742 r. 13 kwietnia – w dublińskim Music Hall wystawiono Mesjasza Händla. w 1743 r. bitwa pod Dettingen. Wygrana Brytyjczyków, przegrana Francuzów. w 1745 r. bitwa pod Fontenoy. Wygrana Francuzów, przegrana Brytyjczyków. drugie powstanie jakobickie w Szkocji. === Wydarzenia 1751–1760 === w 1752 r. traktat między Austrią a Hiszpanią, wzajemne uznanie stref wpływów we Włoszech. w 1753 r. powstało British Museum. w 1755 r. pierwszy most z żelaznymi dźwigarami (Francuz M. Garbin, rz. Rodan, Lyon). trzęsienie ziemi w Lizbonie (9 w skali Richtera; 90 000 ofiar). w 1756 r. rozpoczęła się wojna siedmioletnia (1756–1763). założono pierwszy Centralny Urząd Statystyczny (Sztokholm, Szwecja). === Wydarzenia 1761–1770 === w 1762 r. założono pierwszą szkołę weterynaryjną (École Nationale Vétérinaire, Lyon, Francja). w 1763 r. na mocy traktatu paryskiego Wielka Brytania otrzymała Kanadę od Francji. w 1764 w Sankt Petersburgu otwarto pierwsza państwową szkołę dla dziewcząt (Instytut Smolny). W latach 1764–1767 Bestia z Gévaudan zabiła co najmniej 104 osoby. w 1765 r. konflikt o opłatę stemplową między Wielką Brytanią a kolonistami w Ameryce. === Wydarzenia 1771–1780 === w 1771 w Wielkiej Brytanii założono Związek Zawodowy Czeladników Kapelusznictwa (pierwszy ogólnokrajowy związek zawodowy). w 1772 r. doszło do I rozbioru Polski. w 1776 r. bunt kolonistów w Ameryce (Deklaracja Niepodległości). James Watt zbudował silnik parowy z oddzielnym separatorem (kopalnia węgla w Bloomfield, Wielka Brytania). David Bushnell skonstruował miniaturowy 1-osobowy pojazd podwodny „Turtle” (żółw). === Wydarzenia 1781–1790 === w 1783 r. pokój paryski. włączenie Krymu do Rosji. James Watt wynalazł maszynę parową (szybkoobrotowy silnik parowy). w 1785 r. pierwszy lot balonem przez kanał La Manche (balon wodorowy, Francuz J.-P. Blanchard, Amerykanin J. Jeffries). w 1786 r. pierwsze gazowe oświetlenie miasta – Würzburg w Niemczech. w 1788 r. Arthur Phillip brytyjski wojskowy i administrator kolonialny, dowódca pierwszej ekspedycji osadniczej w Australii, dopłynął wraz z 11 okrętami więźniów do Nowej Południowej Walii (Sydney). w 1789 r. wybuchła rewolucja francuska. wybuchło powstanie w Belgii przeciw okupantom austriackim. pierwsze posiedzenie Kongresu USA (Nowy Jork). w 1790 r. powstanie Zjednoczonych Stanów Belgijskich (Belgia). utworzenie Banku Stanów Zjednoczonych. === Wydarzenia 1791–1800 === w 1791 r. 3 maja – uchwalenie przez sejm polski konstytucji. w 1792 r. powstała I Republika Francuska. 9 stycznia – podpisanie traktatu pokojowego w Jassach kończący wojnę Turcji z Rosją 25 kwietnia – powstała Marsylianka autorstwa Rougeta de Lisle. 18/19 maja – konfederacja targowicka utworzenie Muzeum Luwru w Paryżu. w 1793 r. 1 sierpnia – we Francji wprowadzono kilogram jako jednostkę metrycznego systemu wag. doszło do II rozbioru Polski. zniesienie niewolnictwa w San Domingo. w 1794 r. Insurekcja kościuszkowska. założono pierwsze muzeum nauki (Conservatoire des Artes et Métiers, Paryż). w 1795 r. 9 lutego – Cejlon i Kapstadt, kolonie Holandii zostają zagarnięte przez Anglię. 15 lipca – Marsylianka przyjęta jako hymn narodowy Francji. powstanie Republiki Batawskiej na terenie Niderlandów. doszło do III rozbioru Polski. hiszpańska część wyspy Santo Domingo na mocy traktatu w Bazylei znalazła się pod panowaniem francuskim. w 1796 r. Edward Jenner wprowadza w Anglii szczepienia ochronne przeciw ospie. początek pierwszej kampanii włoskiej Napoleona. w 1797 r. 9 stycznia – we Włoszech powstają legiony polskie. w 1798 r. zwycięstwo brytyjskie adm. Horatio Nelsona pod Abukirem. w 1799 r. 9 listopada – Napoleon Bonaparte dokonuje zamachu stanu. w 1800 r. 13 lutego – założenie Banku Francji (banku emisyjnego). druga wyprawa włoska Napoleona. == Wybrane wydarzenia XVIII wieku == == Władcy państw w XVIII wieku == === Władcy Anglii i Wielkiej Brytanii w XVIII wieku === === Premierzy Wielkiej Brytanii w XVIII wieku === 1721–1742 Robert Walpole 1742–1743 Spencer Compton, 1. hrabia Wilmington 1743–1754 Henry Pelham 1754–1756 Thomas Pelham-Holles, 1. książę Newcastle 1756–1757 William Cavendish, 4. książę Devonshire 1757–1762 Thomas Pelham-Holles, 1. książę Newcastle (II kadencja) 1762–1763 John Stuart, 3. hrabia Bute 1763–1765 George Grenville 1765–1766 Charles Watson-Wentworth, 2. markiz Rockingham 1766–1768 William Pitt, 1. hrabia Chatham 1768–1770 Augustus FitzRoy, 3. książę Grafton 1770–1782 Frederick North, lord North 1782 Charles Watson-Wentworth, 2. markiz Rockingham (II kadencja) 1782–1783 William Petty, 2. hrabia Shelburne 1783 William Cavendish-Bentinck, 3. książę Portland 1783–1801 William Pitt Młodszy === Władcy Bawarii w XVIII wieku === 1679–1726 Maksymilian II Emanuel 1726–1745 Karol Albert (cesarz od 1742 r., jako Karol VII) 1745–1777 Maksymilian III Józef 1777–1799 Karol Teodor (elektor Palatynatu od 1745 r.) 1799–1805 Maksymilian IV Józef (od 1805 król Maksymilian I Józef) === Władcy Francji w XVIII wieku === === Władcy Hiszpanii w XVIII wieku === === Elektorzy Hanoweru w XVIII wieku === 1679–1698 Ernest August (brat, Hanower, elektor od 1692) 1698–1727 Jerzy I Hanowerski Ludwik (syn, król Wielkiej Brytanii jako Jerzy I od 1714) 1727–1760 Jerzy II August (syn, król Wielkiej Brytanii Jerzy II) 1760–1820 Jerzy III Hanowerski (syn, król Hanoweru od 1814, król Wielkiej Brytanii) === Cesarze Japonii w XVIII wieku === Higashiyama – 1687–1709 Nakamikado – 1709–1735 Sakuramachi – 1735–1747 Momozono – 1747–176