Bojowy Wóz Piechoty „Borsuk” – polski bojowy wóz piechoty opracowany i rozwijany w ramach projektu Nowego Pływającego Bojowego Wozu Piechoty, realizowanego przez konsorcjum w składzie: Huta Stalowa Wola (lider), Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne SA, Wojskowe Zakłady Elektroniczne SA, Wojskowe Zakłady Inżynieryjne SA, Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej, Wojskowa Akademia Techniczna, Akademia Sztuki Wojennej, Politechnika Warszawska, Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Urządzeń Mechanicznych i Rosomak SA. Przedsięwzięcie zostało dofinansowane w 2014 roku z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. == Historia rozwoju == W dniu 24 października 2014 roku podpisano umowę z konsorcjum na czele z Hutą Stalowa Wola S.A na realizację pracy rozwojowej z dofinansowaniem ze środków z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na opracowanie nowego, pływającego Bojowego Wozu Piechoty o kryptonimie „Borsuk”, mającego za zadanie zastąpić obecnie użytkowane, przestarzałe BWP-1, które stanowią podstawowe wyposażenie batalionów zmechanizowanych. Projekt jest realizowany w ramach Planu Modernizacji Technicznej w zakresie Programu Operacyjnego „Modernizacja Wojsk Pancernych i Zmechanizowanych”. Pojazd posiada bezzałogową wieżę ZSSW-30, której opracowanie zlecono już wcześniej, 29 marca 2013 roku konsorcjum firm HSW i WB Electronics. W 2017 roku HSW podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego zaprezentowała model bojowego wozu piechoty Borsuk, wykonany z docelowych przewidzianych dla tego pojazdu blach pancernych, z zawieszeniem hydropneumatycznym oraz wieżą bezzałogową ZSSW-30. W roku 2018 również na targach MSPO zaprezentowano ulepszony demonstrator „Borsuka” z między innymi dodatkowymi modułami pancerza na kadłubie i fartuchami bocznymi. W 2019 roku pokazano już prototyp BWP Borsuk z licznymi poprawkami w stosunku do wersji z lat poprzednich. Zainstalowano panele zewnętrznego opancerzenia oraz mocowania dla maskowania mobilnego. W przedniej części wozu między innymi pojawiły się nowe reflektory, a także zainstalowano nowy sterowany hydraulicznie falochron, co jest skutkiem badań pływania pojazdu. Obecnie falochron podnosi się z góry kadłuba, a nie jak wcześniej z przedniej ściany. W 2018 roku przeprowadzono próby zakładowe pojazdu. W 2020 roku rozpoczęły się badania wstępne, natomiast po nich kwalifikacyjno-wojskowe. W tym czasie przygotowana zostanie Dokumentacja Techniczna Wyrobu, będąca etapem poprzedzającym otwarcie drogi do produkcji seryjnej wozu. W październiku 2020 roku Polska Grupa Zbrojeniowa poinformowała, że we wrześniu 2020 roku BWP Borsuk rozpoczął pierwsze testy na poligonie wojskowym w Drawsku Pomorskim, gdzie przeszedł serie badań i sprawdzeń, w tym testów ogniowych. 28 kwietnia 2022 roku NCBR zleciło budowę dalszych czterech prototypów, które mają być poddane próbom wojskowym. Produkcja seryjna BWP Borsuk miała rozpocząć się na przełomie lat 2023/24. 14 listopada 2022 roku w obecności Ministra Obrony Narodowej Mariusza Błaszczaka na terenie Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Orzyszu odbyła się prezentacja i testy poznawcze BWP Borsuk (testowali go żołnierze 15 Brygady Zmechanizowanej). Zapowiedziano wówczas, że zakończenie badań kwalifikacyjnych zakładane jest na 2023 rok oraz że pierwszym odbiorcą nowego wozu będzie 16 Pomorska Dywizja Zmechanizowana. Poinformowano również, że planowane są prace mające na celu integrację innych rodzajów PPK. W dniu 28 lutego 2023 roku przy udziale Wiceprezesa Rady Ministrów Ministra Obrony Narodowej Mariusza Błaszczaka została zawarta umowa ramowa na dostawę bojowych wozów piechoty Borsuk oraz pojazdów specjalistycznych na bazie uniwersalnej modułowej platformy gąsienicowej UMPG. Umowa zawarta pomiędzy Agencją Uzbrojenia, reprezentującą Skarb Państwa RP, a konsorcjum firm w składzie: Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. i Huta Stalowa Wola S.A., ma na celu określenie warunków zawierania poszczególnych umów wykonawczych związanych z dostawą bojowych wozów piechoty Borsuk oraz całej rodziny specjalistycznych pojazdów gąsienicowych opartych na uniwersalnej modułowej platformie gąsienicowej dla Sił Zbrojnych RP. W ramach umowy ramowej z 2023 roku Wojsko Polskie planuje pozyskać łącznie 1355 pojazdów, w tym 1014 bojowych wozów piechoty oraz 341 pojazdów specjalistycznych opartych na tej samej platformie gąsienicowej. Pojazdy specjalistyczne mają powstać w dziesięciu wersjach. W komunikacie MON z 28 lutego 2023 roku zapowiedziano przekazanie pierwszych czterech Borsuków do 16 Dywizji Zmechanizowanej jeszcze w 2023 roku. Szacunkowa wartość kontraktów wykonawczych, które zostaną zawarte w przedmiotowej umowie, sięgnie kilkudziesięciu miliardów złotych, a dostawy pierwszych pojazdów wybranych typów planowane są na lata 2024–2025. Według informacji podanej w grudniu 2024 roku badania kwalifikacyjne pojazdu zakończyły się 19 listopada 2024 roku. 27 marca 2025 w Warszawie Agencja Uzbrojenia oraz przedstawiciele Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. i Huty Stalowa Wola S.A. podpisali kontrakt na dostawę pierwszej partii bojowych wozów piechoty Borsuk dla Wojska Polskiego. Podpisana umowa opiewa na 111 egzemplarzy, które mają trafić do jednostek wojskowych w latach 2025–2029. W kwietniu 2025 roku informowano, że konstrukcja Borsuka będzie dalej rozwijana i modyfikowana na podstawie wniosków z eksploatacji wojskowej; zapowiedziano także rozpoczęcie w czerwcu 2025 roku badań prototypu z alternatywnym układem napędowym wyposażonym w silnik firmy Cummins. Równolegle Huta Stalowa Wola prowadziła prace nad koncepcją pływającego transportera gąsienicowego (PTG). 4 grudnia 2025 Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. poinformowała o przekazaniu Wojskom Lądowym pierwszych piętnastu egzemplarzy seryjnych BWP Borsuk. W 2026 roku program Borsuka wszedł w etap wdrażania do służby liniowej. W lutym żołnierze 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej, która w grudniu 2025 roku otrzymała pierwszą partię 15 seryjnych wozów, przeprowadzili pierwsze szkolenie ogniowe z użyciem Borsuków. W kwietniu 2026 roku prezes PGZ informował, że negocjacje dotyczące kolejnej umowy wykonawczej na Borsuki są zaawansowane, a nowy kontrakt ma być większy niż poprzednia umowa na 111 wozów. W marcu 2026 roku PGZ i Rolls-Royce podpisały memorandum o współpracy dotyczące układów napędowych mtu; porozumienie obejmuje serwis i remonty używanych przez Siły Zbrojne RP silników, a w dalszej perspektywie także możliwość produkcji w Polsce kompletnych układów napędowych oraz ich komponentów. Według danych Wojskowych Zakładów Motoryzacyjnych zespół napędowy Borsuka wykorzystuje silnik mtu 8V199 TE20; WZM wskazują też na krajowy układ chłodzenia oraz prowadzenie prac nad zespołem napędowym dla tego wozu. == Opis techniczny == BWP „Borsuk” charakteryzuje się zdolnością pokonywania przeszkód wodnych pływaniem oraz zdolnością do działań w różnych warunkach terenowych i klimatycznych. BWP przeznaczony jest do wspomagania na polu walki i ochrony załogi i żołnierzy desantu przed ostrzałem pociskami z broni strzeleckiej i granatników przeciwpancernych, a także przed wybuchami min oraz improwizowanych ładunków wybuchowych. Napęd stanowi opracowany w poznańskich WZM szybowymienny zespół typu power-pack z silnikiem MTU 8V199 TE20 o mocy 530 kW (720 KM). W prototypach stosowano skrzynię X300, natomiast dla wozów seryjnych przewidziano skrzynię 3040 MX firmy Allison Transmission. Opancerzenie zapewnia poziom ochrony na poziomie 4 z przodu kadłuba, boków kadłuba na poziomie 3 i wieży na poziomie 2, oraz odporność na wybuchy na poziomie 3a/3b według normy STANAG 4569. == Uzbrojenie == „Borsuk” uzbrojony jest w armatę Mk 44S Bushmaster kalibru 30 mm, podwójną wyrzutnię PPK Spike, oraz sprzężony uniwersalny karabin maszynowy UKM-2000C kalibru 7,62 mm. Uzbrojenie znajduje się w wieży bezzałogowej ZSSW-30. == Warianty == Podwozie Borsuka jest rozwijane jako baza dla rodziny pojazdów bojowych i specjalistycznych tworzonych na uniwersalnej modułowej platformie gąsienicowej. Oprócz podstawowej wersji bojowej przewidziano m.in. wóz dowodzenia Oset, gąsienicowy transporter rozpoznania Żuk, wóz zabezpieczenia technicznego Gekon, transporter rozpoznania skażeń Ares, wóz ewakuacji medycznej Gotem, samobieżny moździerz Rak kalibru 120 mm oraz pojazdy inżynieryjne z rodziny Jodła: GTRI, GTWI, TMN i PTI. Na targach MSPO 2024 Huta Stalowa Wola zaprezentowała m.in. prototyp wieży moździerza M120 zainstalowany na podwoziu gąsienicowego Borsuka oraz wóz ewakuacji medycznej na lekkim podwoziu gąsienicowym. == Dane taktyczno-techniczne == załoga: 3 (dowódca, działonowy, kierowca) + 6 żołnierzy desantu masa bojowa: 28 ton (wersja podstawowa) współczynnik mocy jednostkowej: 25,7 KM/t (przy masie 28 ton) prędkość: po drogach utwardzonych: 65 km/h w wodzie: 8 km/h długość całkowita: 7,6 m szerokość: z panelami opancerzenia: 3,4 m silnik wysokoprężny MTU 8V199 TE20 o mocy 720 KM przekładnia: X300 w prototypach, docelowo 3040 MX firmy Allison Transmission zawieszenie hydropneumatyczne == Przypisy ==